YÖK Ulusal Tez Merkezinde yayımlanmış Şer'iyye Sicilleri nin bibliyografik denetimi açısından kavramsal analizi ve bibliyografyası - Parlak, Tuğba (My University, 2025)
Bu çalışma Şer'iyye Sicilleri belgelerinin kütüphaneciler tarafından bibliyografik tanımlamalarının oluşturulması ve araştırmacılar tarafından bu belgelerin etkin bir şekilde kullanılabilmesi için kütüphaneci ve araştırmacı iş birliğinin önemine vurgu yapmaktadır. Bu belgelerin karmaşık yapısı, farklı yazı çeşitleriyle kaydedilmiş olması; kataloglama çalışmalarında ve literatür taraması sırasında belgelerin bulunabilirliği bakımından çeşitli zorluklar yaratmaktadır. Yaşanan zorluklar neticesinde sicil çalışmalarındaki belgelerin farklı kavramlarla ifade edildiği ve Şer'iyye kavramın yazılışında farklı kullanımların bulunduğu görülmektedir. Araştırmamız YÖK Ulusal Tez Merkezi veri tabanında yayımlanmış olan Şer'iyye Sicilleri alanındaki tez çalışmalarının kavramsal analizi ve etimolojik yapısı evreninde incelenerek kütüphanecilerin bibliyografik tanımlama ve araştırmacıların kaynağa erişim konusunda yaşanan sorunları ve çözüm önerilerini ele almaktadır. Araştırma sırasında arşiv belgesi olan sicillerin, farklı disiplinlerdeki araştırma sorularına ve kazandığı anlamlara göre farklı bakış açılarıyla ele alındığı gözlemlenmiştir. Bu bağlamda sicillerin terminolojik açıdan çeşitliliğini araştırmak amacıyla kullanılan farklı kavramların kavramsal analizi yapılmış, farklı yazılış türlerinin etimolojik yapısı incelenmiştir. Araştırma sonunda bu konudaki tez çalışmaların bibliyografik künyeleri hazırlanmış; etimolojik, kronolojik ve alfabetik olarak Şer'iyye Sicil bibliyografyası oluşturulmuştur. Şer'iyye Sicilleri Tarih, Hukuk, Mimarlık, İktisat gibi birçok bilim dalında Osmanlı tarihi, kültürel yapısı, ekonomik ilişkileri, toplumu vb. konular üzerine yapılan araştırmalarda önemli birincil kaynak olma özelliği taşımaktadır. Bibliyografyaların araştırmacılar için başvuru kaynağı niteliği taşıması akademik, kültürel ve tarihsel mirasın korunması, değerlendirilmesi, incelenmesi bakımından yeni çalışma alanlarının ortaya çıkmasına katkı sağlayacak bibliyografik denetimlerinin de yapıldığı bir bibliyografya tez çalışması olması beklenmektedir.

This study emphasizes the importance of collaboration between librarians and researchers for the bibliographic identification of Şer'iyye Sicilleri documents by librarians and for the effective use of these documents by researchers. The complex structure of these documents, recorded in various scripts, poses challenges in cataloging efforts and literature searches, affecting their discoverability. As a result of these difficulties, it has been observed that the documents within the sicil studies are referred to using different terminologies and that variations exist in the spelling of the term 'Şer'iyye.' Our research examines the conceptual analysis and etymological structure of theses on 'Şer'iyye Sicilleri' published in the YÖK National Thesis Center database. It explores the challenges faced by librarians in bibliographic identification and the difficulties researchers encounter in accessing these sources, while also offering potential solutions. During the study, it was observed that these archival documents are approached from different perspectives depending on the research questions posed by various disciplines and the meanings attributed to them. In this context, a conceptual analysis of the different terms used for sicils was conducted, and the etymological structure of different spelling variations was examined. As a result of the research, bibliographic records of these theses were compiled, and a bibliographic index of Şer'iyye Sicilleri was created, categorized etymologically, chronologically, and alphabetically. Şer'iyye Sicilleri serve as significant primary sources in academic research on various disciplines, including History, Law, Architecture, and Economics, shedding light on topics such as Ottoman history, cultural structure, economic relations, and society. Since bibliographies serve as essential reference tools for researchers, this thesis aims to contribute to the preservation, evaluation, and analysis of academic, cultural, and historical heritage. Furthermore, as a bibliographic study, it is expected to facilitate bibliographic control and support the emergence of new research areas.
Keywords: Bibliography; Bibliyografya Şer'iyye Sicilleri; Concept analysis; Court records; Istanbul (Turkey); İstanbul (Türkiye); Kadı Sicilleri; Kavram analizi; Mahkeme kayıtları; Qadi Sidjil; Şer'iyye Sicilleri; Tez çalışmaları; Thesis studies