Mustafa Abdülcemil Kırımoğlu (Cemiloğlu): Hayatı ve fikirleri - Engin, Muhammed Furkan (My University, 2014)
13 Kasım 1943’te Kırım’ın Bozköy’ünde doğan Mustafa Abdülcemil Kırımoğlu Bir Halkın mücadelesine kendini adamış zor şartlar altında milli mücadelesini sürdürmüştür. II. Dünya savaşında Sovyet yönetimi, Ruslara karşı Almanlar’la iş birliği yaptığı gerekçesiyle Kırım Tatarlarını bir gecede vatanlarından sürmüş, yanlarına eşyalarını bile almalarına müsaade etmemiştir. Hayvan vagonlarında kötü şartlarda sürgünleri gerçekleştirilmiş ve sürüldükleri Özbekistan’a birçoğu varamadan yollarda vefat etmiştir. Bu çalışmada Kırımoğlu’nun Kırım Tatrlarının yurtlarına dönmesi ve haklarının kendilerine iadesi konusundaki ulusal ve uluslar arası çapta yürüttüğü faaliyetler ve bu süreçte gelinen nokta konu edilmiştir. Mustafa Abdülcemil Kırımoğlu Özbekistan’da başladığı milli mücadelesinde Sovyet Hükümetinin bilinçli olarak yaptığı hertürlü zorluğa göğüs germiş ve pes etmemiştir. Rusya’da yıllarca hapishanelerde yatmış, esir kamplarında birçok eziyete maruz kalmıştır. Mücadelesinde Kırım Tatarlarının da desteği ve birlikteliğiyle sürgün edildikleri topraklara tekrardan yerleşme hakkını elde etmişlerdir. Mustafa Abdülcemil Kırımoğlu halkı tarafından 1991 II. Milli Kurultaylarında, Milli Meclis Başkanı olarak seçilerek mücadelesine devam etmiştir. Aynı zamanda Ukrayna Patlamentosunda da Milletvekilliği görevi yapmıştır. Ukrayna Parlamentosundaki Milletvekilliği görevi ve Kırım Tatarlarının haklarını arama mücadelesi hala devam etmektedir. Mustafa Abdülcemil Kırımoğlu’na Mücadelesinde Türkiye başta olmak üzere birçok ülke destek vermektedir. Diğer ülkelerdeki Kırım Tatar diasporasının da katkısı olmaktadır. Halen birçok sıkıntılarını çözememiş olsalar da Milli mücadelede büyük yol katedilmiş, gün geçtikçe de şartları iyiye gitmektedir.

Mustafa Cemil Kırımoğlu was born in the village of Crimea Boskoyt (Bozköy) in 13 November 1943 who, has dedicated to the struggle of a people under difficult conditions continued national struggle.During to World War II the Soviet government deported Crimean Tatars from their homeland in one night, not even allowed to take their chattel and belongings with them, on the grounds that they deal with the Germans against the Russians. They deported to Uzbekistan under bad conditions by carried on cattle cars so many exile died before reaching the road. In this study, Kırımlıoğlu's national and international operations, which returning to the Crimean Tatars' home and discharging their rights are interested in, and in the meanwhile present situation have been mentioned. Mustafa Cemil Kırımoğlu began his national struggle in Uzbekistan and face up to all kinds of difficulty that the Soviet Government made a consciously and did not give up. He served time in prison in Russia for many years, and had been exposed to many torment in prison camps. The national struggle under the leadership of him, achieved to resettlement of the Tatars to homeland where they deported from, with the support of the Crimean Tatars. Mustafa Cemil Kırımoğlu was elected President of the National Council by people in 1991 II. NationalCongress and as continued to his struggle. At the same time he acted as the National Chairman of the Parliament of Ukraine. He is still deputy and Chairman of the National Council mission. Also he continue to defend the Crimean Tatars rights in Ukrainian Parliament. Especially Turkey and also other many countries support Mustafa Abdülcemil Kırımoğlu’s struggle. At the same time, the Crimean Tatar diasporas of the other countries also contribute this struggle. Even though they are still unable to solve the many problems they have been in great progress in the national struggle and also day by day conditions progressing well.
Keywords: Kırım Yarımadası_Tarih; Türk Tarihi; Ulus Mücadelesi