Gorbaçov döneminin Türk basınına yansımaları (1985-1991) - Karga, Betül Aydın (My University, 2021)
İkinci Dünya Savaşı’nın sona ermesinin ardından, dönemin iki küresel gücü olan Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ve Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği (SSCB) arasında başlayan Soğuk Savaş, 1975 yılında imzalanan Helsinki Nihai Senedi ile yumuşama dönemine girdi. Yumuşama dönemi, Mihail Gorbaçov’un Komünist Parti Genel Sekreterliği’ne getirilmesi için önemli bir adımdı. Gorbaçov’un genel sekreterliği, SSCB’nin iç ve dış siyasetinde radikal değişikliklere sebep oldu. Bu dönemde ortaya atılan glasnost (açıklık) ve perestroyka (yeniden yapılanma) politikaları SSCB’nin var olan tüm problemlerini gün yüzüne çıkardı. Gorbaçov’un başlattığı bu radikal reformların asıl amacı, SSCB’yi eski gücüne kavuşturmak, Doğu ve Batı bloğu arasındaki mücadeleyi sona erdirmek ve SSCB’nin Avrupa’ya uyum sağlayabilmesiydi. Uzun yıllar boyunca SSCB çatısı altında yaşayan milletler bağımsızlıkları için en uygun fırsatı bu dönemde yakaladı. Kazakistan’da Jeltoksan Olayları ile başlayan ayaklanma hareketleri Baltık cumhuriyetlerinde devam etti. 1989 Mart’ında yıkılan Berlin Duvarı ile bölünmüş Almanya birleşerek yeniden tarih sahnesinde yerini aldı. Yüzyıllardır kanlı mücadelelerle komşuluk yapmaya çalışan Azerbaycan ile Ermenistan arasındaki Dağlık Karabağ problemi yeniden gün yüzüne çıktı. SSCB, bağımsızlık uğruna gerçekleştirilen ayaklanmalarla güç kaybetmekteydi. Reformist yaklaşımıyla SSCB’deki oturmuş düzeni değiştiren Gorbaçov, ülke içinde itibarını yitirirken Batı’da ise Nobel Barış Ödülü ile ödüllendirildi. SSCB’nin hızla çözülmesinin son aşaması Ağustos 1991’de Gorbaçov’a karşı gerçekleştirilen darbe girişimiydi. Darbe girişiminin ardından, Gorbaçov hızla güç kaybetmeye başladı. 8 Aralık 1991’de SSCB’den ayrılan cumhuriyetler tarafından kurulan Bağımsız Devletler Topluluğu (BDT) ile SSCB fiilen sona erdi. SSCB’yi eski gücüne kavuşturmak idealiyle yola çıkan Gorbaçov ise 25 Aralık 1991’de istifasını duyurdu. Turgut Özal’ın başbakanlığı ve cumhurbaşkanlığı döneminde (1983-1993) ikili ilişkiler önemli bir yol kat etti, karşılıklı resmi ziyaretler yapıldı. Bu doğrultuda Türk basınındaki Sovyet algısı da değişmeye başladı. Batı ile paralel bir şekilde iyileşme eğilimi gösteren Sovyet algısı, bölgeye Türk muhabirlerin gitmesi ile farklılaşmaya VII başladı. Sovyetler Birliği’nin Azerbaycan’a müdahalesi ise Türkiye’deki Sovyet algısını düzeltilmeyecek şekilde bozdu. Sovyetler Birliği, Gorbaçov, Türk basını

After the end of the Second World War, the Cold War began between the two global powers of the time, the United States of America (USA) and the Union of Soviet Socialist Republics (USSR), it entered a softening period with the Helsinki Final Act, signed in 1975. The softening period was an important step towards the promotion of Mikhail Gorbachev to the General Secretary of the Communist Party. Gorbachev's general secretariat caused radical changes in the internal and foreign policy of the USSR. The glasnost (openness) and perestroika (restructuring) policies introduced during this period revealed all the existing problems of the USSR. The main goal of these radical reforms initiated by Gorbachev was to restore the USSR to its former strength, to end the struggle between the Eastern and Western bloc, and to ensure that the USSR could adapt Europe. It was during this period that the nations that had been living under the umbrella of the USSR for many years had the most favorable opportunity for their independence. The uprising movements in Kazakhstan, which began with the Events of Jeltoksan, continued in the Baltic republics. In March 1989, Germany, divided by the destroyed Berlin Wall, united and took its place on the historical stage again. The NagornoKarabakh conflict between Azerbaijan and Armenia, which has been trying to neighbor for centuries with bloody struggles, has resurfaced. The USSR was losing power due to the uprisings carried out for the sake of independence. Gorbachev, who changed the established order in the USSR with his reformist approach, lost his reputation within the country and was awarded the Nobel Peace Prize worldwide. The final stage of the rapid dissolution of the USSR was the coup attempt against Gorbachev in August 1991. After the attempted coup, Gorbachev began to rapidly lose power. On December 8, 1991, the USSR de facto ceased to exist with the Commonwealth of Independent States (CIS), which was formed by the republics that had left the USSR. Gorbachev, who set out with the ideal of restoring the USSR to its former power, announced his resignation on December 25, 1991. During the premiership and presidency of Turgut Özal (1983-1993), bilateral relations have come an important way, and mutual official visits have been made. In this direction, the Soviet perception in the Turkish press began to change. The Soviet IX perception, which tended to improve in parallel with the West, began to differentiate with the presence of Turkish correspondents in the region. The intervention of the Soviet Union in Azerbaijan irreparably spoiled the Soviet perception in Turkey. Key Words: Soviet Union, Gorbachev, Turkish Press.
Keywords: Basın; Gorbachev; Gorbaçov; Mihail Sergeyeviç Gorbaçov, 1931-; Politicians; Politikacılar; Press; Russia; Rusya; Sovyetler Birliği; Turkey; Turkish Press; Türk Basını Soviet Union; Türkiye