Intermedialität im fremdsprachenunterricht – der einsatz literarischer werke am beispiel von hans peter richters, damals war es friedrich” im daf-unterricht - Arda, Özge (My University, 2023)
Bu çalışma yabancı dil derslerinde edebi eserlerin kullanımıyla ilgilenmektedir. Belirli bir roman örnek olarak seçilmiştir ve bu çalışmada bu eserin analizi yapılır. Bu çalışma, Damals war es Friedrich başlıklı bir gençlik romanıdır ve alman yazar Hans Peter Richter tarafından 1961 yılında yazılıp yayınlanmıştır. Roman, II. Dünya Savaşından önce Almanya’daki toplumun sosyokültürel ortamı, bu demek oluyor ki nasyonal sosyalizm konusu ile ilgilenir. Bu dönemde mevcut olan Yahudi düşmanlığının yükselmesini anlatır ve kültürel, geleneksel ve tarihi yönlerini içerir. Roman, okuyucuları Almanya'nın tarihine yaklaştırıyor, ki tarih Yabancı dil derslerinde birçok farklı öğe içerisinde yer alan kaçınılmaz bir öğedir. Tarih, ülke bilgisinin bir parçasıdır ve dil öğrenimine ait ana yönlerinden biridir. Bir dil öğrenmek isteyen öğrenciler, ülke bilgisini de edinmiş olmalılar. Hedef dil ülkesinin hakkında bilgi sahibi olmak, hedef dil ülkesinin perspektiflerini kazanabilmek demektir. Perspektif geliştirmek kültürler arası becerileri geliştirmek demektir. Bunun dışında, romanda tartışmaya teşvik eden, yani öğrencilerin konuşmasını destekleyebilecek önemli konular yer almaktadır. Irkçılık, arkadaşlık, aile, kültür, vatan ve ölüm gibi konular sınıfta tartışılıp, çok yönlü perspektifler geliştirilebilir, burada öğrencilerin sübjektif fikirleri önemli olmakla birlikte konuşma becerileri geliştirilebilir. Bir ülkenin edebiyatı, bu ülkenin dilini öğrenenlerin bakış açılarını genişletir ve o ülkede yaşayanların perspektiflerini anlamalarına yardımcı olur. Türkiye'de de yabancı dil dersinde edebiyat kullanımı yaygın değildir. Bu nedenle, bu çalışma, edebi eserlerin yabancı dil derslerinde kullanımının ne kadar kaçınılmaz olduğunu vurgulamayı hedeflemekte ve konuyu öğretmenlere ve müfredat yazarlarına yaklaştırmayı amaçlamaktadır. Edebi eserlerin yabancı dil dersinde kullanımı basit değildir, ancak öğretim ve öğrenimi kolaylaştıran çok sayıda yöntem ve faaliyet seçenekleri vardır. Uygun yöntem seçimi ve edebi eserlerin didaktizasyonu, öğretmenlerin görevidir. Artan hareketlilik ve küreselleşmeyle birlikte, metodolojide bir değişim görülmektedir. Yöntemler dijital uygulamalar yönünde değişirken öğretmenler bu yeniliği edinip uyarlamalıdır. Damals war es Friedrich başlıklı roman, bu nedenle sadece geleneksel yöntemlerle değil, dijital araçlar ve çevrim içi uygulamalarla da desteklenerek derste konu edilmelidir. Bu bağlamda film didaktizasyonu da önemli bir rol almaktadır. Analog ve dijital yöntemlerin iç iş birliği, Medyalararasılık olarak adlandırılır. Çalışmada ilk olarak, başlangıç bölümünde, Dil derslerinde edebiyat neden önemli sorusu ayrıntılı olarak tartışılıp cevaplanmaktadır. Ayrıca, bir literatür taraması yapılmış ve bu literatür detaylı bir şekilde tartışılıp sunulmaktadır. Ancak, özellikle bu çalışmada incelenen roman için var olan bir araştırma yoktur. Bu tez ile Almanca yabancı yıl öğretiminde roman kullanımı konusunda benzer araştırmalardan yola çıkarak bilim dünyasına yeni bir bilimsel katkıda bulunmayı hedeflemektedir. Ortaöğretimde Almanya'da ele alınan bu gençlik romanı, Türkiye'de de içerik ve dilsel seviye açısından derste ele alınabilecek bir eserdir. Bu çalışmanın teorik bölümünde, çocuk ve gençlik edebiyatının tarihçesini ve gelişmesini izlerken, aynı zamanda öğrencilerin okuma sosyalizasyonunu ve bununla ilgili Avrupa Dilleri ortak Çerçeve CEFR) içeriklerini incelemektedir. CEFR içerisinde bulunan tanımlar, bir dil seviyesinde hangi becerilerin edinilmiş olmasını anlatmaktadırlar. Bu becerilerin içerisinde günümüzde drama yönteminin ve teatral ögelerin yer aldığı görülmektedir. Romanın analizi yapıldıktan sonra, didaktizasyon örnekleri verilir. Geleneksel yöntemlere ek olarak, Drama eğitiminin önemi ve örnekleri ve bu bağlamda “Embodied Cognition” diye adlandırılan yöntemin örneklendirilmesi yapılacaktır. Bu bağlamda Shapiro, Wilson ve Odendahl gibi önemli isimler verilmektedir. Bu yöntem nöropsikolojide bedenin ve beyni öğrenmede de var olan iş birliğini ortaya koymaktadır. Sonuç bölümü tekrardan Medyalararasılık yönteminin önemini vurgulayarak, müfredatta değişikliklerin olmasını sağlamak için vurguda bulunacaktır.

The following work deals in general with the use of literature in foreign languages classrooms. Therefore, an analysis of a specific reading is conducted. This reading is the novel of the author Hans Peter Richter with the title “Damals war es Friedrich”. The novel deals with the topic National Socialism before the time of the Second World War. It describes the progression of Judeophobia and includes cultural, traditional and historical aspects. The novel brings a part of German history closer to its recipients, which is exceptionally relevant in a foreign language classroom. History is part of regional studies knowledge and belongs as a main aspect of language learning to the classroom. Who wants to learn a language, has to know the regional studies that means the history of the country to which the language you want to learn belongs to, in order to be able to acquire the different perspectives of that country and its population. Furthermore, the novel deals with important topics which encourage discussions and speaking. The horizon and vision of the students is also extended and supported. Topics like racism, friendship, family, culture, homeland and death can be dealt with within the lessons, whereby subjective point of views of the students get relevant and can be established comparatively. Literature of a country enables for the students of a language insights into the perspectives of this particular country and therefore is enormously important while learning a language. But unfortunately, the use of literature in foreign language learning in Turkey is neglected. In that sense this work should emphasize, how inevitable the use of literature in FLL is and should animate teachers and curriculum planners to include literature in their teaching and planning. The use of literature is not simple, but there are various variants of methods and activities, which help the learners and clarify the reading for them by leading them through the reading. The adequate choice of methods and the appropriate implementation of the readings is a huge task for teachers. With increasing mobility and globalization, a thrust in methodology is visible. Methods change to the direction of digital xi applications and teachers have to adapt themselves and their teaching to those innovations. The novel “Damals war es Friedrich” cannot be covered with only conventional methods, but with digital tools and online applications. Thereby working with the film of the reading appears on the surface. The internal cooperation of analog and digital methods is called intermediality, which is presented in detail in the following thesis. First, an introduction is provided, where the question “Why is literature in the foreign language classroom important” is answered. Hereafter a literature review is given, whereby similar studies are provided. There are no studies who dealt with this specific reading. This is why this thesis handles explicitly with a reading to provide new scientific insights to the field. The reading which is used in middle school in Germany should be included in Turkey’s German language classes, what is feasible due to contents and used language. In the theoretical part of the thesis the theory and history of children’s and youth literature is described, whereby the reading socialization of learners and the CEFR is discussed as well. After an analysis of the novel implementation examples follow, whereby besides conventional methods drama in education and the method of Embodied Cognition are included, too. In the conclusion a detailed summary follows. Here the relevance of Intermediality and the topic in general is pointed out one more time and an outlook for future teaching is given.
Yabancı dil dersinde medyalararasılık yöntemi - Hans Peter Rıchter'ın Damals War Es Friedrich adlı roman örneğinde edebi eserlerin yabancı dil olarak Almanca dersinde kullanımı
Keywords: Alman dili; Dil becerilerine yönelik Oryantasyon; Drama in education; Edebi sosyalizasyon; Eğitimde drama yöntemi; Gençlik romanı; German as a foreign language; German language; Görsel okur yazarlık; Implementation; Language skills and competences; Literary socialization; Medyalararasılık; Novels for adolescents; Öğrenim ve öğretim; Study and teaching; Uygulama Intermediality; Visual literacy; Yabancı dil olarak Almancanın öğrenimi