Şumnu Şerif Halil Paşa Camisi (Tombul Cami) - Kahraman, Nurcihan (My University, 2005)
Şerif Halil Paşa Camisi bir bütün olarak, içinde korunmuş olan mektebi, medresesi ve kütüphanesi ile Şumen'de (Şumnu) Osmanlı Mimarisinden kalan en önemli örnektir. Fakat buna rağmen mimari unsurlar, plastik ve bezeme özellikleri günümüze kadar derinlemesine bir incelemeye tâbii tutulmamıştır. 1744 yılında inşa edilen camide, 18. yy Osmanlı Mimarisine yeni giren Rokoko ve Barok üslupları başrol oynamıştır. Yapı Osmanlı Mimarisinde Avrupa etkilerinin şiddetle duyulmaya başladığı Lale Devrinden hemen sonra inşa edilmiştir. Yapı tarihî süreç içerisinde tadilatlar geçirmiş ve iç dekorasyonu orijinalliğini kaybetmiştir. Zaman zaman tadil edilen kalem işleri bozulmuş ve dönemin parlak renkleri yerine soluk renklere bürünmüştür. Caminin dış yapısında korunan özellikler içte değişime uğramıştır. Yapı; planı, mimarî tarzı, teşkilatı bakımından Nevşehir'deki Damat İbrahim Paşa Camisi'ne oldukça fazla benzemektedir. Bu benzerlik mimarlarının da aynı olduğu fikrini doğurmuştur. Buna istinaden projesinin, Damat İbrahim Paşa Camisi'nin mimarı Mehmet Ağa atölyesinden çıktığı düşünülebilir. Bu durum, 18.yy ortalarında bile, birbirinden çok uzakta bulunan iki ayrı yapının aynı anlayışla ele alınabildiğini, biçim ve üslûp olarak güçlü standartlar konabildiğini gösteriyor. Çok sayıdaki hat levhası, zengin kalem işleri ve sapasağlam silueti ile Şerif Halil Paşa Camisi Osmanlı'nın Balkanlardaki en değerli yapılarından biridir. Bir zamanlar Şumnu'daki 42 camiden biri olan yapı; günümüzde tek kalmış ve çevresindeki yaşlı ağaçlar ile yükselen binalar arasında sıkışmıştır. Buna rağmen, bir dönemin Osmanlı mimarisi hakkında fikir veren önemli bir eserdir. SERIF HALIL PASA MOSQUE IN SHUMEN (TOMBUL MOSQUE) Nurcihan Kahraman Şerif Halil Paşa Mosque is one of the most important examples inherited from Ottoman Architecture as a whole, with protected school, madrasah and library in it in Şumen (Şumnu). In the mosque which has been built in 1774, Rococo and Baroque methods have played leading role that have been introduced to Ottoman Architecture in 18th Century. The building has undergone modifications during historical process and its internal decoration has lost its originality. Hand-carved works modified from time to time have been damaged and glittering colors of the period have changed into faded colors. The building looks very much like Damat İbrahim Paşa Mosque in Nvşehir in respect of its plan, architectural type and organization. In view of this resemblance, it may be considered that it came out of the shop of Mehmet Ağa, architect of Damat İbrahim Paşa Mosque. This indicates that even in 18th century, two separate buildings located in very far places from each others could be handled with the same understanding and strong standards could be established in respect of form and system. Şerif Halil Paşa Mosque is one of the most valuable buildings of Ottomans in Balkans with its many hand-carved boards, rich hand-carved works and very strong silhouette. The building which was sometime one of the 42 mosques in Şumnu has remained as single construction and jammed between the old trees and rising up buildings. In spite of this, it and important work giving idea about the Ottoman Architecture of a certain period.
Keywords: Camiler_Türkiye; Dini ve benzeri amaçlı yapılar; Güzel ve dekoratif sanatlar; Mimarlık; Şerif Halil Paşa Camisi; Türk Sanatı