Kâfiyecî'nin Nüzhetü'l-ashâb adlı eserinin edisyon kritiği, tefsir ve dil yönünden incelenmesi - Bulut, Osman (My University, 2024)
Çalışmamızda Muhammed b. Süleymân el-Kâfiyecî’nin (ö. 879/ 1474) Nüzhetü’l-ashâb adlı eserinin edisyon kritiği yapılmış ve eser tefsir ve dil yönünden incelenmiştir. Bu eser Fâtır sûresinin 45. âyetini tefsir etmekte, bu âyette sorun gibi görünen hususları ele almaktadır. Tezimizdeki amacımız bu risâleyi ortaya çıkartmak, ilim geleneğimizin önemli bir unsuru olan Kâfiyecî’nin eserini akademik dünyaya kazandırmak ve bu eseri incelemektir. Böylelikle geçmişte bazı eserleri tahkik edilmiş olan Kâfiyecî daha çok tanınacak, daha detaylı bir şekilde incelenebilecektir. Ayrıca onun görüşlerine ve ilim dünyasına katkılarına daha yakından bakma fırsatı elde edilecektir. Çalışmamız üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Kâfiyecî’nin hayatı ve eserleri ele alınmıştır. İkinci bölümde onun Nüzhetü’l-ashâb adlı risâlesi incelenmiştir. Bu inceleme, risâlenin üslubu, yöntemi ve muhtevâsını içerir. Muhtevâ incelemesinin içeriğinde eserdeki dilsel, kelâmî ve bilimsel meseleler ele alınmıştır. Çalışmanın üçüncü bölümünde Nüzhetü’l-ashâb’ın tenkitli neşri yapılmıştır. Bu sırada Kâfiyecî’nin yazma olarak Süleymâniye Kütüphanesinde bulunan eseri ortaya çıkartılmış, bilgisayar hattına aktarılmıştır. Ardından yazma nüshada bulunan bazı kusurlar düzeltilmiş ve bu düzeltmelere dipnotlarda işaret edilmiştir. Eserdeki atıfların kaynakları ortaya çıkarılmış, onun ilmi bağlantıları kullandığı kaynaklar aracılığıyla tespit edilmiştir.

In this study, Muhammad b. Süleymân el-Kâfiyecî's (d. 879/ 1474) work Nüzhetü'l-ashâb was criticized and examined in terms of exegesis and language. This work interprets the 45th verse of the Surah Fatır and deals with the issues that seem to be problematic in this verse. Our aim in this thesis is to reveal this treatise, to bring the work of Kâfiyecî, an important element of our scientific tradition, to the academic world and to examine this work. In this way, Kâfiyecî, some of whose works have been investigated in the past, will be better known and can be examined in more detail. Additionally, you will have the opportunity to take a closer look at his views and contributions to the academia. Our study consists of three parts. In the first part, Kâfiyecî's life and works are discussed. In the second part, his treatise named Nüzhetü'l-ashâb was examined. This review includes the style, method and content of the treatise. In the content analysis, linguistic, theological and scientific issues in the work were discussed. In the third part of the study, manuscript of Nüzhetü'l-ashâb was published. Meanwhile, Kâfiyecî's manuscript, which was in the Suleymaniye Library, was unearthed and transferred to the computer line. Then, some flaws in the manuscript were corrected and these corrections were pointed out in the footnotes. The sources of the references in the work were revealed, and its scientific connections were identified through the sources it used.
An investigation of Kâfiyecî’s book Nüzhetü’l-ashâb in terms of edition criticism, interpretation and language
Keywords: Dabbatul arz; Dâbbetü’l-arz; Dünya haritası; Hermeneutics; Interpretation; İ‘câz; Manuscript; Qur’anic stylistics; Seven Climates; Tefsir; Tefsir bilimi; World map; Yazma eser; Yedi iklim