15. yy şairlerinden Hassân ve Hümâmî’nin şiirleri (inceleme-metin-nesre çeviri) - Özdemir Bozkurt, Serap (My University, 2025)
Şiir mecmuaları eski / yazma eser kütüphanelerimizde sayı itibarıyla en çok bulunan edebî eserler arasındadır. Mecmualarda; kaynaklarda adı geçmeyen, unutulmuş şairlerin şiirlerine veya bilinen şairlerin bilinmeyen / divanlarında bulunmayan şiirlerine rastlamak mümkündür. Tezimize kaynak olan mecmua Medine’de Ârif Hikmet Bey Kütüphanesinde Türkçe yazmaların kaydedildiği fihristte Mecmua-ı Devâvîn adıyla 251/ 811 numarada kayıtlı bir divan mecmuasıdır. Nüshada Hassân’ın şiirleri 84a-89b varaklarında, İznikli Hümâmî’nin şiirleri ise 90a-94b varaklarında yer almaktadır. Bu çalışmada yukarıda adı geçen divan mecmuasında yer alan Hassân ve Hümâmî isimli şairlerin şiirleri transkripsiyon alfabesiyle latinize edilmiş, elimizdeki mecmuaya ek olarak dönemin diğer mecmualarında yer alan şiirlerin tespiti yapılmış, nüsha farkları dipnotlarda gösterilmiştir. Her iki şairin gazelleri kendi arasında klasik divan tertibine uygun olarak sıralanmış ve şiirlerin tamamının dil içi nesre çevirisi yapılmıştır.Şairlerin hayatı ve edebî kişiliği hakkında verilen bilgilerle çalışma tamamlanmıştır.

Poetry anthologies (mecmua) rank among the most frequently encountered literary works in our manuscript libraries. These anthologies often include poems by forgotten poets who are not mentioned in standard biographical sources, as well as unknown or uncollected poems by well-known poets.The anthology that constitutes the primary source of this thesis is a poetry compilation registered under the title Mecmua-ı Devâvîn with the catalogue number 251/ 811 in the Ârif Hikmet Bey Library in Medina, where Turkish manuscripts are archived. In this manuscript, the poems of Hassân are located on folios 84a–89b, while the poems of Hümâmî of İznik are found on folios 90a–94b. In the present study, the poems of the aforementioned poets, Hassân and Hümâmî, as included in this anthology, have been transcribed into the Latin alphabet using a transcription system. Furthermore, additional poems by these poets identified in other anthologies of the period have been examined and compared. Textual variants among the manuscripts have been indicated in footnotes. The ghazals of both poets have been organized in accordance with the classical divan structure, and all poems have been rendered into contemporary Turkish prose. The study concludes with biographical and literary evaluations concerning the lives and literary identities of the poets.
Keywords: 15. yy; 15th century; Ancient Turkish literature; anthology; divan poetry; divan şiiri; Edebiyat; Eski Türk edebiyatı; Hassân; History and criticism; Hümâmî of İznik; İznikli Hümâmî; Literature; mecmua; Tarih ve eleştiri