Sesin biçime dönüşme hali, yazımsal tasarım deneyimi - MÜSTECAPLIOĞLU, MEHMET ALİ (My University, 2022)
Bir dilin okuma ve yazım biçiminin farklı olması (İngilizce vb), veya aynı olması (Türkçedeki gibi), Güzel Sanatlar eğitimde özellikle yazımsal tasarım (Tipografi) eğitiminde, bir dizi soruna yol açmaktadır. “Uzun uzadıya” veya “u z u u u n n u z a d ı y a a a” nasıl tasarlanır, yazılır ve okunması sağlanır. İkinci yazım biçimi, sözcüklerin anlamı açısından daha anlaşılır olsa da dil bilgisi açısından yanlış olarak değerlendirilmektedir. Sorun yazmanın ötesinde, tasarlandıktan sonra nasıl okunacağı meselesidir. Nasıl okunması istendiğidir. Sesin, sözün, görünür kılınması, ete kemiğe bürünmesi, simgeler yumağı halinde bir takım kurallara göre düzenlenmesi, anlaşılması ve algılanması için yeterli midir. Konuşma dili ile yazı dili birbirinden farklı olarak tasarlanabilir mi. Bir romanın “Yazımsal Tasarımı” (Tipografisi) nasıl olmalıdır. Bir metnin okunma biçimi nasıl tasarlanır. İnanç kitapları eksenli tasarım anlayışına sahip tasarım biçimi, tasarımcı veya okuyucu eksenli bir yapıya dönüştürülebilir mi. Bu alanda çalışacak olan adayları eğitirken nelere dikkat edilmelidir. Bir romanın metni içinde geçen “kapı gıcırtısı” sözcüğü, yazım açısından yeterli görülse de, bu yazım biçimi ile onu tarif etme veya tekrar etme, aynı sesi yaratma olanağı okuyucuya verilmekte midir. “kapı gıcırtısı” sesi her kültürde veya kullanılan malzemenin çeşitliliğine göre değişmektedir. Bir başka örnekte, kelimeler arasında bulunan boşluklar ile ilgilidir. Nokta veya virgül kullanımı ile konuşma dilinde oluşturulan doğal boşluklar birbirleriyle örtüşmemekte, bunların tasarlanması da sıradanlaşmakta, okuyucunun, iki kelime arasında konuşurken oluşmuş boşluğu tahmin etmesine güvenilmektedir. “Derin bir nefes aldı” cümlesinin karşılığı kaç boşluk veya sayfa olarak tasarlanmalıdır. Bir de bunlara akademik yazı dili eklendiğinde tasarım eğitiminde çözüm arayışı nasıl gerçekleştirilir. Dil bilimcilerin son iki yüzyıldır tartıştıkları bu konu içine, iletişim tasarımcıların da katılmasıyla çok başlı “yılan tanrıçaya” dönüşmüş ve çözüm tasarım eğitimi verenlerin insiyatifine bırakılmıştır. Kim hangi ekol veya akım içine dahilse, eğitim programını bu tarif üzerinden yapmaktadır. Bu çalışma, dil üzerine yazılmış makaleleri ve günlük kullanım açısından yapılan değerlendirmeleri göz önüne alarak, örnekleme yöntemi ile bu soruna çözüm aramaktadır. Her dilin kendine ait kullanım kuralları oluşturulmasına rağmen halen sözlü ve yazılı dilin tasarlanması, tasarım eğitiminde sorun olarak durması sonucunu değiştirmemektedir. Sonuç olarak, etrafımızdaki her şeyi algılama ve anlayabilmemiz ve hatta anlatabilmemiz sadece dil ve onun tasarlanmış metinleri ile mümkündür. Bir dili anlaşılır şekilde kullanmak, tasarım alanındaki başarımızı da belirler. Bu bağlam da, bu metin, tasarım eğitimi veren kurumların, bireyleri kendi dillerinde yetkin hale getirilmesi ve bunun tasarlama sürecindeki etkilerini ele alacaktır.

The fact that a language has a different way of reading and writing (eg English), or the same (as in Turkic), leads to a number of problems, especially in the education of writing in typography. "Long distance" or "L o o o n g d i s t a n c e". How to design, write and read. The second form of writing, although more understandable in terms of the meaning of the words, is regarded as false in terms of language knowledge. Beyond writing the question, how to read it after it is designed. How to read it. The voice, the word, the visualization, the eternal bumble, the symbols are organized as a whole according to a set of rules, sufficient to be understood and perceived. Can the speech language and the writing language be designed differently from each other? What should be the "typographical design" of a novel (Typography). How to read a text is designed. Can faith books be transformed into a designer-centered structure or a reader-centered design? What should be considered when educating the candidates who will work in this area. Although the word "door squeak" in a novel's text seems adequate in terms of writing, it is given to the reader to describe or repeat it with this writing style, to create the same voice. The sound of "door squeak" varies in each culture or variety of materials used. In another example, it concerns the gaps between words. The use of dots or commas and the natural spaces created in the spoken language do not overlap with each other, their design is commonplace, and the reader is relied upon to estimate the gap that occurs when talking between two words. How many spaces or pages should the counter of the "He took a deep breath" cue should be designed. In addition, when the academic writing language is added to these, how to search for solution in design education. The discussions of linguists for the last two centuries have turned into the topic of "snake goddess", with the participation of communication designers, and left to the initiative of solution design educators. Whichever school or school is included, the training program is based on this recipe. This study is trying to solve this problem by sampling method considering the articles written on the language and the evaluations made in terms of daily use. Despite the fact that each language has its own usage rules, the design of oral and written language does not change the result of the problem as a problem in design education. As a result, we are able to perceive and understand everything around us, and it is only possible with language and its designed texts. Using a language clearly also determines our achievement in the field of design. In this context, this text will address the influences of the design education institutions, the competence of individuals in their own language and the design process.
Keywords: Ses; Dil; Metin; Tasarım; Yazımsal tasarım (Tipografi); Sound; Language; Text; Design; Typographical design (typography)