İdiyopatik santral erken puberte olgularının değerlendirilmesi: Tek merkez deneyimi - US, MAHMUT CANER (My University, 2023)
GİRİŞ VE AMAÇ: Erken puberte kızlarda 8, erkeklerde 9 yaşından önce sekonder seks karakterleri gelişmesi olarak tanımlanmakta olup sıklığının giderek arttığı savunulmaktadır. Bu çalışmada idiyopatik santral erken puberte (İSEP) nedeniyle GnRH analoğu ile tedavi edilen olguların tanı anı ve tedavi bitimindeki klinik ve antropometrik özellikleri ve kemik yaşı/takvim yaş (KY/TY) değişimi üzerine etkili faktörlerin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. GEREÇ VE YÖNTEM: Çocuk Endokrinoloji polikliniğinde Ocak 2017-Aralık 2022 tarihleri arasında İSEP tanısı ile tedavi alan hastalar retrospektif olarak değerlendirildi. Dosya kayıtlarından KY/TY oranı hesaplanarak, tedavi bitiminde KY/TY oranında düşüş olanlar ve olmayanlar şeklinde gruplandırıldı. Dosya kayıtlarından klinik ve antropometrik veriler not edildi. Gruplar arasında antropometrik ölçümler, telarş evreleri, LH, LH/FSH ve KY/TY gibi puberte ilişkili veriler karşılaştırıldı. SONUÇLAR: Çalışmamıza 127 İSEP tanısı almış kız çocuk dahil edilmiştir. Hastaların ortalama (SDS) doğum ağırlığı 3069,9±694,3 gram ve gestasyon haftası 38,7±2,9 hafta olup, telarş başlangıç yaşı 7,7±0,5 yıl olarak bulunmuştur. Tedavi bitiminde hastaların boy SDS ve VKİ SDS değerinin tedavi başlangıcına göre anlamlı artış göstermiştir (sırası ile p<0,001, p=0,004). Tedavi bitiminde hastaların KY tedavi başlangıcına göre anlamlı (p<0,001) artış gösterse de KY/TY oranlarında anlamlı düşüş görülmüştür (1,21 vs 1,06, p<0.001). Tedavi bitiminde telarş evresinde tedavi başlangıcına göre anlamlı düşüş gösterilmiştir (p<0,001). Tedavi sonrası KY/TY düşüşü olan grupta olmayanlar ile karşılaştırıldığında hem tedavi başlangıcı hem de bitiminde ortalama boy ölçümü ve SDS’leri anlamlı yüksek olsa da tedavi ile grup içi değişimler arasında anlamlı farklılık görülmemiştir. KY/TY düşüşü olan grupta hastaların tedavi başlangıcı ve bitiminde tartı ve tartı SDS’leri KY/TY düşüşü olmayan gruptan anlamlı (p<0,05) olarak daha yüksek olup tedavi ile KY/TY düşüşü olan grupta VKİ, tartı ve tartı SDS düşüş miktarının KY/TY düşüşü olmayan gruptan anlamlı (p=0,04) olarak daha yüksek olduğu gösterilmiştir. KY/TY değişimi olan grupta hastaların tedavi başlangıcında KY/TY değeri KY/TY değişimi olmayan gruptan anlamlı (p<0,05) olarak daha yüksek olup, tedavi başlangıcındaki LH, LH/FSH değeri ve toplam tedavi süresi anlamlı farklılık göstermemiştir. Korelasyon analizinde KY/TY değeri ile boy SDS’ si ve KY arasında anlamlı pozitif korelasyon gözlenmiştir. TARTIŞMA: İSEP tedavisi bitiminde olguların vücut ağırlığı ve VKİ SDS’lerindeki artış, tedavi sürecinde sadece puberte evresi ve boy uzamasına odaklanmamak gerektiğini, beslenme ve egzersiz açısından da daha yakın takip gerektirdiğini düşündürmektedir.