Düz örme makinelerinde desenlendirme teknikleri ile oluşan kumaş yüzey tasarımları - Çarkçı, Damla (My University, 2025)
Örme, ipliklerin birbirine bağlanmasıyla oluşan, esnek ve konforlu yüzeyler oluşturma özelliğiyle tekstil sektöründe önemli bir yer tutmaktadır. Teknolojinin gelişmesiyle birlikte, örme makineleri kullanılarak farklı yüzey dokuları ve desenler hızlı ve kolay biçimde üretilebilmektedir. Bu tez çalışmasında, düz örme makinelerinde, temel örme teknikleri ve iğne hareketleri açıklanmakta, çeşitli malzeme ve üretim süreçlerine göre şekillenen desenlendirme uygulamalarının estetik ve işlevsel boyutları analiz edilmektedir. Ayrıca, firmalardan temin edilen örme kumaş numuneleri üzerinden teknik yapılar ve tasarım potansiyelleri detaylı şekilde değerlendirilmekte, örme tekniklerinin tekstil yüzey tasarımına olan katkıları incelenmektedir. Bu tez dört bölümden oluşmakta, birinci bölümünde, ele alınan konu, çalışmanın amacı ve izlenen yöntem hakkında temel bilgiler verilmektedir. İkince bölümde, örmenin kelime anlamı ve tarihsel gelişimi ele alınmakta, örme teknolojileri ile bu teknolojilerin kullanım alanları hakkında sunulmaktadır. Üçüncü bölümde, düz örme makineleri ile temel örgü teknikleri ele alınmaktadır. Bu kapsamda, çift yataklı düz örme makineleri üzerinde durularak, Shima Seiki ve Stoll gibi önde gelen üretici firmaların geçmişten günümüze geliştirdiği teknolojiler ve bu teknolojilerin tasarıma olan etkileri incelenmektedir. Ayrıca düz örme makinelerinin temel makine elemanları tanıtılmakta ve makinelerin çalışma prensiplerine yer verilmektedir. Bu makinelerle üretilebilen örgü çeşitleri ve renkli desenlendirme teknikleri, teknik açıklamalarla ve görsellerle desteklenerek sunulmaktadır. Bölümde ayrıca, kumaş tasarımını etkileyen önemli parametrelerden biri olan lif yapısı ve iplik teknolojisi üzerinde durulmakta; trikoda kullanılan hammaddeler, iplik numaralandırma sistemleri, büküm teknikleri ve son yıllarda tercih edilen elyaf türlerine ilişkin bilgiler verilmektedir. Dördüncü bölümde, düz örme teknolojilerinde kullanılan desenlendirme teknikleri kapsamlı bir biçimde ele alınmaktadır. Bu bölümde, önde gelen firmaların geliştirdiği kumaş tasarımları, görseller üzerinden analiz edilmekte ve kullanılan desen oluşturma yöntemleri ayrıntılı biçimde açıklanmaktadır. Örgü yapısında desenlendirme teknikleri, iğne hareketleri temel alınarak sınıflandırılmakta ve her bir teknik, üretim süreci ile teknik özellikleri açısından değerlendirilerek açıklanmaktadır. Jakar, intarsia, vanize ve inlay gibi çok renkli desen oluşturma yöntemleriyle elde edilen görsel kompozisyonlar, hacim ve dokusal zenginlik kazandırma bağlamında teknik analizler yapılarak değerlendirilmektedir.

Knitting has an important place in the textile industry with its ability to create flexible and comfortable surfaces formed by bonding yarns together. With the development of technology, different surface textures and patterns can be produced quickly and easily using knitting machines. In this thesis, basic knitting techniques and needle movements in flat knitting machines are explained and aesthetic and functional dimensions of patterning applications shaped according to various materials and production processes are analysed. In addition, technical structures and design potentials are evaluated in detail through knitted fabric samples obtained from companies, and the effects of knitting techniques on textile surface design are analysed. This thesis consists of four chapters. In the first chapter, basic information about the subject, the aim of the study and the methodology is given. In the second chapter, the word meaning and historical development of knitting are analysed and general information about knitting technologies and their usage areas are presented. In the third chapter, flat knitting machines and basic knitting techniques areexamined. In this context, the technologies developed by leading manufacturers such as Shima Seiki and Stoll from past to present and the effects of these technologies on design are analysed. In addition, the basic machine elements of flat knitting machines are introduced and the working principles of the machines are given. Knitting types and colourful patterning techniques that can be produced with these machines are presented with technical explanations and visuals. The chapter also focuses on fibre structure and yarn technology, which is one of the important parameters affecting fabric design, and gives information on raw materials used in knitwear, yarn numbering systems, twisting techniques and fibre types preferred in recent years. In the fourth chapter, the patterning techniques used in flat knitting technologies are discussed comprehensively. In this chapter, fabric designs developed by leading companies are analysed through visuals and the patterning methods used are explained in detail. Patterning techniques in knitting structure are classified on the basis of needle movements and each technique is explained by evaluating its production process and technical features. Visual compositions obtained with multi-coloured patterning methods such as jacquard, intarsia, plating and inlay are evaluated by making technical analyses in the context of adding volume and textural richness.
Fabric surface designs formed by patterning techniques in flat knitting machines
Keywords: Desen; Design; Dokumalı kumaşlar; Inlay; Intersia; İlmek; İnlay Knitting; İntersia; Jacquard; Jakar; Knitting; Loop; Machine; Makine; Örme; Pattern; Plating; Tasarımı; Technique; Technological innovations; Teknik; Teknolojik yenilikler; Tekstil endüstrisi; Tekstil tasarımı; Textile design; Textile fabrics; Textile industry; Tricot; Triko; Vanize