Is current account deficit sustainable in Turkey? a macroeconomic approach - Kayıkçı, Fazıl (My University, 2011)
Soyadı : Fazıl Kayıkçı sat sat (İngilizce) Prof. Dr. Aysu İnsel Tez Türü ve Tarihi : Doktora, Haziran 2011 Cari İşlemler Dengesi, Rejim Değişim Modeli, Vektör Otoregresif Model, Gecikmesi Dğıtılmış Otoregresif Model Eşbütünleşme, Sürdürülebilirlik, Tüketim düzleştirme,

TÜRKİYE’DE CARİ İŞLEMLER DENGESİ AÇIĞI SÜRDÜRÜLEBİLİR Mİ? MAKRO EKONOMETRİK BİR YAKLAŞIM Son yıllarda gelişmekte olan ülkelerin birçoğunun cari işlemler dengesinde sürekli ve büyük miktarlarda açıkları görüldü. Bu ülkelerin yaşadıkları para krizleri çoklukla kalıcı ve büyük cari işlemler dengesi açıklarıyla ilişkilendirilince de açıkların sürdürülebilirliği önem kazandı. Buradan yola çıkarak bu tezde, Türkiye’nin ödemeler dengesi serüveninden kısaca bahsettikten sonra, Latin Amerika ve Güney Doğu Asya ülkeleri ile karşılaştırmalar ve teorik tartışmaların ışığında Türkiye’nin yaşadığı cari işlemler dengesi açıklarının makroekonomik nedenleri Vektör Oto Regresyon ve Gecikmesi Dağıtılmış Oto Regresyon Modelleri ile belirlenmeye çalışıldı. Ardından bu açıkların sürdürülebilirliği, ödeyebilirlik ve aşırılık kriterlerine göre farklı ampirik metotlarla analiz edildi. İhracat ile ithalatın, ayrıca ulusal nakit akışıyla harcamaların arasında uzun dönemli ilişki olup olmadığı araştırıldı. Sonrasında ise, sürdürülebilir ve sürdürülemez periyotları belirleyebilmek için Markov rejim değişimi modeli kullanıldı. Cari işlemler dengesinin sürdürülebilirliği ile ilgili öngörüler elde etmek için temel makroekonomik değişkenlerin etkileri, açıkların kompozisyonu ve finanse edilme şekilleri teorik çerçevede tartışıldı. Başlıca iki nedenle cari açıkların kaynağıyla ilgili sorunun yapısal olduğu sonucuna varıldı. Birincisi, açıkların kısa vadeli aşırı tüketimden çok yatırımlardaki artıştan kaynaklanmasıydı. İkincisi ise, üretim ve ihracatın ara malı ithalatına dayanması sonucu ortaya çıkan dış ticaret açıklarından kaynaklanması oldu. Ayrıca, son yıllarda cari açıkların finansmanında doğrudan yabancı yatırımlardan çok borçlanmayla yapılması gibi negatif gelişmeler olduğu görüldü. Sonuç olarak, Türkiye’nin önümüzdeki birkaç yılda da cari işlemler dengesinde açık vermeye devam edeceği ve bu açıkların sürdürülebilirliğinin gittikçe daha zor hale geleceği öngörüldü. Name and Surname : Fazıl Kayıkçı Field : Economics Programme : Economics (English) Supervisor : Prof. Dr. Aysu İnsel Degree Awarded and Date : Phd, June 2011 Current Account Balance, Consumption Smoothing, Cointegration, VAR, ARDL, Sustainability. ABSTRACT IS CURRENT ACCOUNT DEFICIT SUSTAINABLE IN TURKEY? A MACROECONOMETRIC APPROACH Many developing countries have experienced substantial and persistent current account deficits in recent years; this has raised the issue of sustainability since currency crises were often associated with large and persistent current account deficits. With this motivation, after presenting a brief history about balance of payments in Turkey, macroeconomic determinants of the current account deficits in Turkey were investigated by Vector Auto Regression and Auto Regressive Distributed Lag models in lights of the theoretical arguments made about Turkish Economy through making comparisons with Latin American and East Asian countries. Then, sustainability of the current account deficit was analyzed by different empirical techniques associated with solvency and excessiveness concepts. Both the long run relationship between exports and imports together with national cash flow and consumption were analyzed. In order to distinguish between sustainable and unsustainable periods for current account deficits, Markov regime switching model was used thereafter. Finally, sustainability of the current account deficits in Turkey was evaluated according to the macroeconomic fundamentals together with discussing the composition of current account deficit and the way of financing to have insights about the future path of current account balance. Problem about current account deficits were considered as structural for two reasons. First, the deficits were mainly caused by high rate of investments rather than temporary over-consumption decisions. Second, they were caused by foreign trade deficits largely as an outcome of dependence of production and exports on imported intermediate goods. Furthermore, there were negative developments about the way of financing in last years that share of debt instruments in financing has increased against FDI. As a result, it has seen that Turkey would continue to have current account deficits in the next years and sustainability of these deficits has become increasingly difficult.
Keywords: Makroekonomi