Anonim şirketlerde kâr payının tespiti ve dağıtılması - Canözlü, Salih (My University, 2014)
Anonim şirketler, küçük sermayelerin bir araya gelerek oluşturduğu büyük sermaye yapılarıdır. Bu şirketlerin kuruluş amacı, kar elde etmek ve dağıtmaktır. Anonim şirketler bakımından bu amaç vazgeçilmez niteliktedir. Pay sahipleri ise, kar payı elde etme amacıyla bu şirketlere sermaye getirerek ortak olmaktadırlar. Özellikle halka açık anonim şirketlerdeki pay sahiplerinde, bu amaç çok daha ön plandadır. Anonim şirketlerde kar payı hakkı, pay sahibinin en önemli mali hakkı olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu şirketlerde, pay sahiplerine, genel kurul tarafından yeterli oranda ve tatmin edici düzeyde kar dağıtım kararı alınmaması çeşitli olumsuzluklara sebebiyet verebilir. Bu nedenle, pay sahiplerinin getirmiş olduğu sermaye payına karşılık olarak, makul seviyede kâr payı dağıtılmasını temin etmek amacıyla, TK'da ve SerPK'da kâr payı dağıtılması ile ilgili hükümlere geniş yer verilmiştir. Söz konusu kanunlar gereğince, pay sahiplerinin, dönem sonunda gerçekleşen kar üzerinde, yeterli oranda müktesep hakka sahip olduğu kabul edilmektedir. Bu oran, somut durumun şartlarına göre, MK.2 ve TK.445 gereğince dürüstlük kurallarına uygun olarak belirlenmelidir. Bu oranın, dürüstlük kurallarına uygun şekilde belirlenmemesi halinde ilgili genel kurul kararının iptali söz konusu olabilir. Ayrıca mahkeme durumun şartlarına bağlı olarak, ilgili genel kararının iptalinin yanı sıra kar dağıtım kararı verebilmektedir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ile, genel mantık korunmakla birlikte, kar payının tespiti ve dağıtılması ile ilgili birçok değişikliğe gidilmiştir. Bunların en önemlileri; SerPK'ya tabi şirketler açısından cari olan kâr payı avansı müessesesinin artık kapalı anonim şirketler açısından da kabul edilmesi, gizli yedek akçelerin kaldırılması, birinci kanuni yedek akçe matrahının 'dönem karı' olarak değiştirilmesi' olarak sıralanabilir.

Stock companies are large capital structures, which are created by gathering of small capitals. The purpose of founding these companies is to earn profit and pay dividend. In terms of stock companies, this purpose has an indispensable quality. Shareholders bring capital and become partners to stock companies in order to earn profit. This purpose is at the forefront especially in terms of shareholders in companies of public ownership. Dividend right in stock companies is the most important financial right of the shareholder. In these companies, insufficient proportion and unsatisfactory level of apportionment decided by general assembly may cause many problems. Therefore, in response to share of capital brought by shareholders, there are many articles about dividend distribution in Commercial Code and Capital Market Law to provide reasonable level of dividend. In accordance with the relevant laws, shareholders have vested right in a sufficient rate on profit, which are earned at the end of the period. This rate must be calculated according to good faith and concrete case, under the article 2 of Civil Code and the article 445 of Commercial Code. Otherwise the resolution of general assembly can be quashed. Moreover, according to the concrete case, the court can decide quashing as well as apportionment. With the Turkish Commercial Code numbered 6102, the formal logic is protected besides many codes in terms of calculation and distribution of dividend are amended. The most important ones can be listed as; acceptance of dividend advance concern, which is current in terms of companies subject to Capital Market Board, in terms of closed joint stock companies as well, removal of hidden reserves, change of primary legal reserves assessment as ‘profit for the period’.
Keywords: Anonim Şirketler; Hukuk; Vergi Hukuku