İlk nifak: Birinci Türk film festivali ve yeşilçam'da sinemacılar- eleştirmenler karşıtlığının kökenleri - BOSTAN, MESUT; BOSTAN, AYŞE DİLARA (My University, 2022)
Türkiye'de film festivalleri ve bu festivallerde verilen ödüller en baştan bugüne tartışmalara sebep olmuştur. 1959 yılında Gazeteciler Cemiyeti tarafından düzenlenen Birinci Türk Film Festivali de özellikle vermediği En İyi Film ödülü sebebiyle sinemacılar ve eleştirmenler arasında bir tartışma yaşanmasına sebep olur. Halit Refiğ yıllar sonra yaşanan bu tartışmayı Türk sinemasına dair kendi anlatısının temel eksenlerinden birini oluşturan sinemacılar-eleştirmenler karşıtlığının gün yüzüne çıktığı bir milat olarak anlatır. Refiğ'e göre herkesin senenin en iyi filmi olarak gördüğü Üç Arkadaş'a (Memduh Ün, 1958) festivalde ödül verilmemesi Türk sinemasına dair olumsuz bir tavrın ilk somut örneğidir. Refiğ bu konuda sinema alanı içerisindeki eleştirmenlerin ötesinde edebiyatçı aydınları suçlar. Yine de festivaldeki ödül kararlarının yarattığı skandalın hesabı sinema eleştirmenlerine kalır. 1960'lı yıllarda eleştirmenler cephesinin bir nevi sözcüsü durumuna gelen Nijat Özön ise festival sonrası yaşanan tartışmada eleştirmenlerin hata yaptığını itiraf eder. Tartışmanın sinema alanında eleştirmenlere yönelik bakışta bir kırılmaya yol açtığını söyler. Bu olaydan sonra eleştirmenlerin iyi niyetinden şüphe edilmeye başlandığını ve sinema eleştirisi pratiğinin de son birkaç sene içerisinde yaşadığı canlılığın aksine bir durgunluk evresine girdiğini anlatır. Bu çalışmada Birinci Türk Film Festivali dolayımında gerçekleşen olaylar ve tartışmalar bağlamında Yeşilçam içerisinde başta sinemacılar ve eleştirmenler şeklinde oluşan gruplaşmalar olmak üzere farklı konum, statü ve değer yargılarının bir dökümünü yapmaya ve böylelikle Yeşilçam sinemasının ilişki ağını ortaya koymaya çalışacağım.

Film festivals and awards in Turkey have caused controversy from the very beginning to the present. The First Turkish Film Festival, organized by the Journalists' Association in 1959, caused a debate between filmmakers and critics because it did not give the Best Film award. Halit Refiğ describes this debate, after many years, as a milestone of the antagonism between filmmakers and critics, which constitutes one of the main axes of his narrative about Turkish cinema. According to Refiğ, the fact that Üç Arkadaş (Memduh Ün, 1958) was not awarded at the festival, which everyone considers the best film of the year, is the first solid example of a negative attitude towards Turkish cinema. Refiğ blames literary intellectuals beyond the critics in the field of cinema. However, the scandal created by the award decisions at the festival is billed to the film critics. Nijat Özön, who became a kind of spokesperson for the critics in the 1960s, admits that the critics made mistakes in the debate. He says that the discussion led to a break in the view towards critics in the field of cinema. He tells that after this incident, the goodwill of the critics began to be doubted and the practice of cinema criticism entered a phase of stagnation contrary to the vitality it has experienced in the last few years. In this study, in the context of the events and discussions that took place around the First Turkish Film Festival, I will try to analyze the different positions, status, and value judgments, especially the groupings of filmmakers and critics, and thus to reveal the relationship network of Yeşilçam cinema.
“The first divide”: The first Turkish film festival and the origins of the filmmakers-critics antagonism in yeşilçam
Keywords: Yeşilçam sineması; Sinema sosyolojisi; Türkiye'de festivaller; Yeşilçam cinema; Sociology of cinema; Festivals in Turkey