İtikâdî âyetlerin yorumunda dönemsel ihtilafların arka planı : Allah tasavvuru - Karatay, Yusuf (My University, 2023)
İlahi hitabın muhatabı olan insanlar, kendilerine elçiler vasıtasıyla gönderilen ilahi mesajı anlama konusunda tarih boyunca problemler yaşamıştır. Bu çalışmanın konusu âyetleri anlama probleminin temel sebeplerinden biri olduğu düşünülen Allah tasavvurlarının, âyetlerin anlaşılması ve yorumlanmasındaki etkisinin tespit edilmesine yöneliktir. Bu sebeple çalışma boyunca iki sorunun cevabı aranmıştır. Bunlardan ilki “Allah tasavvurlarının âyetleri anlama ve yorumlamadaki etkisi nedir?”, diğeri de “tasavvur-âyet ilişkisindeki etkileşim nasıl olmuştur?” sorularıdır. Nitel araştırma yöntemlerinin kullanıldığı bu çalışmada öncelikle veriler ilgili kaynaklardan derlenmiş, derlenen veriler betimsel analiz ve karşılaştırmalar yapılarak çalışmanın soruları cevaplandırılmaya çalışılmıştır. Bu yapılırken de Allah tasavvurları ve âyet yorumlarına dair zamansal değişimlerin tespit edilmesi için konular senkronik (eş-zamanlı) ve diyakronik (art-zamanlı) bir yöntemle ele alınmıştır. Çalışmanın sonucunda ulaşılan bulgulara göre Allah tasavvurlarının âyetlerin yorumlanmasında doğrudan bir etkisinin olduğu, tasavvur-âyet ilişkisindeki etkileşimin ise senkronik ve diyakronik bir şekilde çift taraflı gerçekleştiği tespit edilmiştir.

Throughout history, people who are the addressees of the divine address have had problems in understanding the divine message sent to them through messengers. The subject of this study is to determine the effect of the conceptions of God, which is thought to be one of the main reasons for the problem of understanding the verses, on the understanding and interpretation of the verses. For this reason, answers to two questions were sought throughout the study. The first of these is “What is the effect of the imagination of Allah on understanding and interpreting the verses?” and the other is “How was the interaction in the relationship between imagination and exegesis?”, so the questions are. In this study, in which qualitative research methods were used, firstly the data were compiled from the relevant sources, and the collected data were tried to be answered regarding thesis, by making descriptive analysis and comparisons. While doing this, the subjects were handled with a synchronic and diachronic method in order to determine the temporal changes regarding imaginations of God and verse interpretations. According to the findings obtained as a result of the study, it has been determined that the conceptions of God have a direct effect on the interpretation of the verses, and the interaction in the imagination-verse relationship occurs bilaterally in a synchronously and diachronically.
Keywords: Allah; Allah tasavvuru; Diachronic; diyakronik; Exegesis; God; Hermeneutics; Image of God; Islam; İmagination; İslam; Koran; Kur’an-ı Kerim; Senkronik; synchronic; Tanrı; Tasavvur; Tefsir; Tefsirler