Alizarin (1,2 dihitroksi antrakinon)’in asit sabitlerinin tayini ve koordinasyon bileşiklerinin oluşum koşullarının incelenmesi - Bapli, İhsan (My University, 2006)
Alizarin Antrakinoid boyarmadde grubunun ana maddesi 1,2dihidroksi antrakinondan ibaret olan, tekstil, gıda ve tıp sektöründe kullanılan sarımsı kahverengi ve suda az çözünen bir boyarmaddedir. Rubia tinctorum bitkisinin kökünde bulunur. Bu bitki 50-80 cm uzunluğunda olan gövdesi köşeli ve sert dikenlidir. Bu çalışmada Alizarin’in Kalsiyum(II), Magnezyum(II), Alüminyum(III), Çinko(II) ile oluşturduğu kararlılık sabitleri Calvin-BJERRUM ve IRWING- ROSSOTTİ yöntemleri kullanılarak potansiyometrik yoldan tayin edildi. Protonlanma sabitleri ve buna bağlı olarak asit sabitleri; LogK1= pK2 =8,09 ; LogK2= pK1= 5,91 olarak bulundu. Oluşan komplekslerin koşullu oluşum sabitleri hesaplandı. Buradan kompleksleşmenin ortaya çıktığı pH aralıkları bulundu. Kalsiyum(II)-Alizarin kompleksi için; n= 0,5 için; LogK1=4,58 ; K1= 3,80.104 olmak üzere bir tane oluşum sabitin bulunması Kalsiyum(II)-Alizarin kompleksinin Metal/ Ligand= 1/ 1 bileşiminde olduğunu göstermektedir. Magnezyum(II)-Alizarin kompleksi için; n= 0,5 için; LogK1=4,96 ; K1= 9,12.104 olmak üzere bir tane oluşum sabitin bulunması Magnezyum(II)-Alizarin kompleksinin Metal/ Ligand=1/ 1 bileşiminde olduğunu göstermektedir. Alüminyum(III)-Alizarin kompleksi için; n= 0,5 için; LogK1=10,88 ; K1= 7,59.1010 n= 1,5 için; LogK2=10,31 ; K2= 2,04.1010 olmak üzere iki tane arabasamak oluşum sabitin bulunması Alüminyum(III)-Alizarin kompleksinin Metal/ Ligand= 1/ 2 bileşiminde olduğunu göstermektedir. Çinko(II)-Alizarin kompleksi için; n= 0,5 için; LogK1=11,34 ; K1= 2,19.1011 n= 1,5 için; LogK2=9,04 ; K2= 1,10.109 olmak üzere iki tane arabasamak oluşum sabitin bulunması Çinko(II)-Alizarin kompleksinin Metal/ Ligand= 1/ 2 bileşiminde olduğunu göstermektedir.

Alizarin which is consisted of 1,2 dihidroxi anthraquinone is the common madder of anthraquinoid pigment group. It has been used for textile, food and medicine. The colour of alizarin is light brown and dissociates low in water. It is in the root of Rubia tinctorum plant. The plant is 50-80 cm high and it’s trunk is cornered, hard thorny. In this study the stability constants of the Alizarin complexes with Calcium(II), Magnezium(II), Aluminium(III), Zinc(II) has been determined using Calvin-BJERRUM and IRWING- ROSSOTTİ method. The protonation and acid constants have been found as follows: LogK1= pK2 =8,09 ; LogK2= pK1= 5,91 The conditional formation constants of the formed complexes were calculated and pH ranges through which the complexation occurs were found. The stability constans for Calcium (II)-Alizarin complexes is: LogK1=4,58 ; K1= 3,80.104 From the results, the components of metal/ ligand complexes are given 1:1. The stability constans for Magnezium(II)-Alizarin complexes is: LogK1=4,96 ; K1= 9,12.104 From the results, the components of metal/ ligand complexes are given 1:1. The stability constans for Aluminium(III)-Alizarin complexes are: LogK1=10,88 ; K1= 7,59.1010 LogK2=10,31 ; K2= 2,04.1010 From the results, the components of metal/ ligand complexes are given 1:2. The stability constans for Zinc(II)-Alizarin complexes are: LogK1=11,34 ; K1= 2,19.1011 LogK2=9,04 ; K2= 1,10.109 From the results, the components of metal/ ligand complexes are given 1:2.
Keywords: Analitik Kimya; Antrakinonlar