Onkoloji servisinde klinik eczacının rolü: sitotoksik ilaç hazırlanması ve ağrı kontrolü - Sevgen, Divin (My University, 2004)
ONKOLOJİ SERVİSİNDE KLİNİK ECZACININ ROLÜ: SİTOTOKSİK İLAÇ HAZIRLANMASI VE AĞRI KONTROLÜ Adı ve Soyadı:Divin Sevgen Danışman Adı:Fikret V. İzzettin Program: Yüksek Lisans Farmakoloji Eczacılık Bilim Dalı

Etkin sağlık bakımının amacı güvenli, etkili, hasta merkezli, zamanında, verimli ve eşit hizmet sağlamaktır. Tıbbi hatalar onkolojide kullanılan ajanlar için özel bir konudur. Bu ve diğer nedenlerle onkolojide eczacılık servisi, hataları önlemede özel bir yere sahip olmalıdır. Çalışmamızda, klinik eczacının onkoloji servisindeki rolü iki önemli fonksiyonu baz alınarak incelenmiştir. Bu amaçla eczacının katılımı olmaksızın ve eczacı tarafından yapılan ilaç hazırlamaları izlenmiştir. Başta ASHP (American Society of Hospital Pharmacists) technical assistance bulletin on handling cytotoxic and hazardous drugs olmak üzere çeşitli sitotoksik ilaç hazırlama prosedürleri temel alınarak uluslararası standartlara göre değerlendirilmiştir. Çalışmamızda, eczacının ağrı kontrolündeki rolü ve çalışma alanı değerlendirilmiştir. Kansere bağlı ağrısı olan 58 hastanın BPI (Brief Pain Inventory) ağrı değerlendirmesi anketi ile ağrı takipleri yapılmış ve eczacının müdahalesinin hastalara ek bir fayda sağlayıp sağlamadığı incelenmiştir. Yapılan değerlendirmelerin sonuçlarına göre Dünya Sağlık Örgütünün ağrı kontrolü merdiveni esas alınarak ilaç seçiminde tavsiyede bulunulmuştur. Sitotoksik ilaç hazırlanmasında eczacının müdahalesi ilaç hazırlanmasının ve hazırlayıcının güvenliğini arttırmıştır. Çalışmamızda uluslararası ilaç hazırlanması kriterlerinin uygulanmasında anlamlı bir iyileşme görülmüştür. Eczacının onkoloji multidisiplini altında çalışan diğer sağlık personeliyle uyumlu çalışması ağrı kontrolünde hastaların tedavilerinden daha yüksek başarı görmelerine de yardımcı olmuştur. Hastaların ağrı şiddetleri, ağrının günlük aktivitelerine olan etkisi kontrol grubuna göre azalmış, ilaçlarından gördüklerini ifade ettikleri fayda yüzdesi ise kontrol grubuna göre artmıştır. Bütün bu bulgular, Amerika ve Avrupa'da yıllar önce uygulanmasına geçilmiş onkoloji eczacılığı hizmetlerinin ülkemizde de uygulanabilir ve yararlı olduğunu göstermektedir. SUMMARY THE ROLE OF THE CLINICAL PHARMACIST ON ONCOLOGY SERVICE: CYTOTOXIC DRUG PREPARATION AND PAIN MANAGEMENT The goal for effective health care is to offer services that are safe, effective, patient-centered, timely, efficient, and equitable. Medical errors are of special concern with agents used in oncology. For these and other reasons an oncology pharmacy service should place a special priority on preventing medication errors. In our study, clinical pharmacist's role on oncology service is evaluated by using two important functions as a baseline. With this aim, drug preparation prossess is evaluated with and without pharmacists intervention. International standarts, especially the ASHP technical assistance bulletin on handling cytotoxic and hazardous drugs were used for evaluating various cytotoxic drug preparation procedures. In our study the role and sphere of work of the oncology pharmacist on pain management were evaluated. BPI pain assesment questionare was conducted among the 58 patient who had cancer pain and was evaluated by whether or not pharmacists interventions gave additional help to the patients. Our therapy recommendations were made on the basis of the World Health Organisation's analgesic ladder following the results of assesments. Pharmacists involvement in cytotoxic drug preparation improved the safety of personnel and drug preparation. In our study application of international drug preparation criteria were significantly improved. The harmonious working of the pharmacist with the other health care staff working in oncology unit, helped patients to achieve more effective pain management. In this study; pain intencity was decreased, pain interfered less with daily activities was, and the reported effectiveness of drugs was increased in the study group compared to the control group. All these outcomes show that the oncology pharmacy services are efficient and could be applied in our country as they have been in America and Europa for many years.
Keywords: Eczacılık; Farmakoloji ve tedavi; İlaçlar (Meteria medika); Teknoloji (Uygulamalı bilimler); Tıp bilimleri