İşbi̇rli̇kli̇ öğrenme yöntemi̇ne göre tasarlanmiş “beraber taksi̇m” öğreti̇mi̇ni̇n uygulanabi̇li̇rli̇ği̇ne yöneli̇k bi̇r araştirma - Çalhan, Nurten (My University, 2025)
Bu araştırmanın amacı, kanun dersinde işbirlikli öğrenme yöntemine göre tasarlanmış beraber taksim öğretiminin uygulanabilirliğinin belirlenmesidir. Bu araştırmada, nitel araştırma yöntemlerinden eylem araştırması kullanılmıştır. Beraber taksim öğretiminde geleneksel notasyon kullanımının, doğaçlamaya uygun olmadığı ve öğrencilerin yaratıcılık ve doğaçlama becerilerinin gelişmesinde yeterli olmayacağı düşünülmüştür. Bu nedenle beraber taksim öğretiminde kullanılacak etütler grafik notasyon ile yazılmış ve bu öğretime yönelik yeni bir sistem geliştirilmiştir. Bu sistem kurulurken ilgili alanda uzman ve besteci Hazal Döleneken ile çalışılmıştır. Beraber taksim öğretimi için öncelikle ilgili alanda var olan beraber taksim kayıtları incelenerek üniteler belirlenmiştir. Beraber taksim öğretiminde, öğrencilerin etütlere ilişkin grafik notasyon bilgilerini öğrenmesi açısından “Etütlerin Grafik Notasyonu”; taksim içerisinde soloya eşlik etmeyi ve eşlik üzerine solo çalmayı öğrenmesi açısından “Eşlikli Taksim”; karşılıklı solo ve iki icracı karşılıklı solo çalarak ilerlerken diğer icracıların eşlik etmesi konularını öğrenmesi açısından “Karşılıklı Eşlikli Taksim”; öğrencilerin, eşlik, solo icra, karşılıklı solo, birincil ve ikincil solo ve iç içe geçen soloların birlikte icrasının taksim içerisinde öğrenmeleri açısından “Beraber Taksim” üniteleri ve bu ünitelere yönelik bilişsel, duyuşsal ve devinişsel alanlarda kazanımlar belirlenmiştir. Beraber taksim öğretiminde dersler, Gagne’nin öğretim durumları modeline göre planlanmıştır. Beraber taksim öğretiminde işbirlikli öğrenme yöntemlerinden birlikte öğrenme tekniği kullanılmıştır. Bu araştırmanın çalışma grubunu, Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Antakya Devlet Konservatuvarı Türk Müziği Bölümünde 2024-2025 eğitim öğretim yılı Güz yarıyılında öğrenim gören daha önce bireysel çalgı kanun dersi kapsamında taksim eğitimi almış ancak beraber taksim eğitimi almamış 3 ve 4. sınıf kanun öğrencileri (N: 4) oluşturmuştur. Araştırmada veri toplama aracı olarak, öğrencilerin beraber taksim performanslarını değerlendirmeye yönelik “Beraber Taksim Performansı Değerlendirme Formu”, öğrencilerin beraber taksim öğretimi sürecinde her ders sonunda öğretim sürecinde yaşadıklarına ilişkin görüşlerini ortaya çıkarmak amacıyla “Öğrenci Görüş Formu”, beraber taksim öğretiminde belirlenen ünitelerin kazanımlarının öğretim sürecinde kanun öğrencileri tarafından gerçekleştirme durumunun kontrol edilmesi amacıyla “Ünite Kazanımlarını Çeteleme Ölçeği”, araştırmacı günlüğü ve kamera kayıtları kullanılmıştır. Öğrencilerin, beraber taksim öğretimi öncesinde ve sonrasında yapacakları beraber taksim performansları, “Beraber Taksim Performansı Değerlendirme Formu” ile araştırmacı ve ilgili alandan 3 uzman tarafından değerlendirilmiş ve öğrencilerin araştırmacı ile jürilerden aldıkları puanlar hesaplanmıştır. Kanun öğrencilerinin, beraber taksim öğretimi sürecinde her ders sonunda “Öğrenci Görüş Formu” ile belirttiği görüşleri ve araştırmacının günlüğe yazmış olduğu notları, içerik analizi ve betimsel analiz yöntemi ile analiz edilmiştir. Kanun öğrencilerinin ve öğreticinin görüşleri, “Etütlerin Grafik Notasyonu”, “Eşlikli Taksim”, “Karşılıklı Eşlikli Taksim” ve “Beraber Taksim” üniteleri kapsamında her ünite için tema ve kodlar belirlenerek incelenmiştir. Araştırma sonucunda, kanun öğrencilerinin beraber taksim öğretimi öncesinde beraber taksim performansı başarı durumlarının çok düşük düzeyde olduğu, öğretim sonrasında beraber taksim performansı başarı durumlarının ise iyi düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Bu bağlamda, kanun öğrencilerinin, beraber taksim performanslarında gelişme olduğu, performanslarının çok düşük düzeyden iyi düzeye yükseldiği belirlenmiştir. Ayrıca, kanun öğrencilerinin, beraber taksim performanslarındaki bireysel puanlarında yükselme olduğu, öğrencilerden birinin başarı durumunun düşük düzeyden çok iyi düzeye, öğrencilerden ikisinin başarı durumunun çok düşük düzeyden iyi düzeye, öğrencilerden birinin başarı durumunun çok düşük düzeyden orta düzeye yükseldiği belirlenmiştir. Araştırma sonucunda, kanun öğrencileri beraber taksim öğretiminde, “Etütlerin Grafik Notasyonu” ve “Karşılıklı Eşlikli Taksim” ünitelerindeki kazanımların tamamını; “Eşlikli Taksim” ve “Beraber Taksim” ünitelerindeki kazanımların ise çoğunluğunu gerçekleştirmişlerdir. Ayrıca, “Etütlerin Grafik Notasyonu”, “Eşlikli Taksim”, “Karşılıklı Eşlikli Taksim” ve “Beraber Taksim” ünite sonu sınavlarından, en az 80 ile en fazla 100 puan arasında alan kanun öğrencileri, ünitelerde genel olarak başarılı olmuşlardır. Araştırma sonucunda, kanun öğrencilerinin görüşleri doğrultusunda, beraber taksim öğretimine yönelik görüşlerinin olumlu olduğu ve genel olarak öğretimin faydalı, öğretici ve geliştirici olduğunu düşündükleri ve tutumlarının olumlu olduğu tespit edilmiştir. Araştırmanın sonucunda, öğreticinin görüşleri doğrultusunda, kanun öğrencilerinin öğretim sürecinde geliştikleri ve uyumlu oldukları, Eşlikli Taksim ünitesinde ilk defa grafik notasyon çalmalarından kaynaklı adaptasyon süreci yaşadıkları ve öğretim sürecinde grafik notasyon ile yazılmış etütleri çalmaya alıştıkları belirlenmiştir. Araştırma sonucunda, kanun öğrencilerinin, Rast makamında yaptıkları beraber taksim performansı başarı durumunun iyi düzeyde olduğu; kanun öğrencilerinin bireysel puanlarında ise öğrencilerden birinin başarı durumunun iyi düzeyde, birinin ise başarı durumunun orta düzeyde, ikisinin başarı durumunun çok iyi düzeyde olduğu belirlenmiştir.

This study aimed to evaluate the feasibility of implementing joint taksim lessons—designed according to the collaborative learning method—in a kanun lesson. The study employed action research, a qualitative methodology. It was hypothesized that traditional notation in joint taksim lessons would be inadequate for fostering improvisational skills and creativity. Therefore, the etudes for joint taksim lessons were transcribed using graphic notations, and a novel instructional system was developed in collaboration with composer and subject-matter expert Hazal Döleneken. Initially, extant recordings of joint taksim performances in the relevant field were analyzed to define instructional units. The associated cognitive, affective, and psychomotor learning outcomes were specified as follows: Graphic Notation of Etudes, in which students acquire knowledge of graphic notation as it applies to the etudes; Accompanied Taksim Performances,” in which students learn to accompany a solo within a taksim performance and to perform a solo while accompanying another instrument; “Reciprocal Accompanied Taksim Performances,” in which students develop skills to alternate between solo performance and accompaniment when two performers engage in reciprocal solos, with other performers providing support; and “Joint Taksim Performances,” in which students learn to integrate accompaniment, solo performance, reciprocal solos, primary and secondary solos, and intertwined solos within the taksim context. Instructional sessions were structured in accordance with Gagné’s instructional events model, and the learning together technique, sourced from collaborative learning methods, was implemented. The study group consisted of third- and fourth-year kanun students (N = 4) at Hatay Mustafa Kemal University Antakya State Conservatory's Department of Turkish Music during the fall semester of the 2024–2025 academic year who had previously received taksim lessons within the scope of the individual-instrument kanun course but had not received joint taksim lessons. As the data-collection method, the “Joint Taksim Performance Evaluation Form” was utilized to assess students’ joint taksim performances; the “Student Feedback Form” was administered at the end of each lesson to capture students’ perspectives on the instructional process; the “Unit Achievement Checklist” was employed to verify the extent to which kanun students achieved the predetermined learning outcomes for each unit during lessons; and the researcher’s journal and video recordings were also utilized. The students’ joint taksim performances before and after the lessons were evaluated by the researcher and three subject‐matter experts using the Joint Improvisation Performance Evaluation Form. The scores awarded by the researcher and jurors were calculated. The kanun students' feedback, provided at the end of each lesson via the Student Feedback Form, together with the researcher's journal notes, were analyzed using content analysis and descriptive analysis methods. The opinions of the kanun students and the instructor were examined by identifying themes and codes for each unit—Graphic Notation of Etudes, Accompanied Taksim Performances, Reciprocal Accompanied Taksim Performances, and Joint Taksim Performances —within the context of the respective instructional units. The results indicated that the kanun students’ joint taksim performance levels were at a very low level before the lessons. In contrast, their post‐lesson performance levels were at a good level. In this context, the students showed improvement in their joint taksim performances, rising from a very low level to a good level. Additionally, individual scores for joint improvisation performances increased: one student's performance improved from a low level to an excellent level, two students' performances improved from a very low level to a good level, and one student's performance improved from a very low level to a moderate level. The kanun students fully achieved the learning outcomes in the “Graphic Notation of Etudes” and “Reciprocal Accompanied Taksim” units and achieved the majority of the outcomes in the “Accompanied Taksim” and “Joint Taksim” units. Moreover, the kanun students scored between 80 and 100 on the end‐of‐unit examinations for “Graphic Notation of Etudes,” “Accompanied Taksim,” “Reciprocal Accompanied Taksim,” and “Joint Taksim,” indicating their overall success in the units. Based on the kanun students’ perspectives, their attitudes toward joint taksim lessons were positive, and they generally considered the lessons to be beneficial, instructive, and developmental. Additionally, according to the instructor's observations, the kanun students demonstrated growth and adaptability throughout the instructional process. They experienced an adaptation period in the Accompanied Taksim unit due to their initial exposure to graphic notation. Throughout the lessons, they became accustomed to performing etudes written in graphic notation. As a result, the kanun students’ joint Taksim performance in the Rast maqam was at a good level; regarding individual scores, one student's performance was rated as good, one as moderate, and the other two as very good.
A study on the feasibility of implementing “joint taksi̇m” lessons designed according to the collaborative learning method
Keywords: Beraber Taksim; Collaborative Learning; Çalgı Eğitimi; Grafik Notasyon; Graphic Notation; Improvisation Training; Instrumental Training; İşbirlikli Öğrenme; Joint Taksim; Music; Müzik; Öğrenim ve öğretim; Study and teaching; Taksim; Taksim Eğitimi