İstanbul Selimiye Cami Haziresi - Daşdemir, Sema (My University, 2011)
İnsanoğlu’nun tarih boyunca unutulmamak için başvurduğu çeşitli yollardan biri mezar taşlarıdır. Cami, medrese, gibi maliyeti fazla olup uzun süreçlerde gün yüzüne çıkarılan mimari yapılarda belli kalıplarla karşılaşılmaktadır. Mezar taşları ise hem zaruri bir ihtiyaç, hem mimari bir öğe hem de gerçekleşmesi daha kısa süren eserlerdir. Osmanlı’nın kendisinden önce var olanı devralıp, kendisinin bir yere getirmeye çalıştığı sanat anlayışını mezar taşlarında aşama aşama takip etmek mümkündür. Osmanlı hazireleri ele alındığında sadece ölülerin defnedildiği mezarlıklar olmayıp, Türk sanatının bir bölümünü yansıtan tarih hazineleri olduğu görülecektir. Osmanlı mezar taşları pek çok açıdan incelenmeye değer bilgiyi barındırmakla beraber, tezyinat, hat, edebiyat, kıyafet tarihi gibi birçok açıdan da araştırmalara konu olabilecek zenginliği sunmaktadır. Çeşitli sanatçıların farklı sanat anlayışlarını içinde barındıran, 18-20. yüzyıla ait eserlerin bulunduğu Üsküdar Selimiye Haziresi’nde yer alan mezar taşları, Osmanlı el sanatlarına ışık tutmaları, İstanbul tarihini ve kültürünü yansıtmaları bakımından önemli bir yere sahiptir. Çalışmamızda sadece İstanbul’da yüzlerce olduğu ifade edilen, el değmemiş hazinelerden biri olan bu hazire incelenmiştir. Yapılan inceleme bir hazire çalışması olup mezar sayısı kendi içerisinde tasnif yapabilmesini mümkün kılmaktadır. Haziredeki mezarların tespitinde daha önce yapılmış olan numaralandırma esas alınmış olup bu doğrultuda fotoğrafları çekilmiş, mulâjları alınıp çizime dökülmüştür. Saha çalışmasının akabinde katalog oluşturulmuş, çizim ve fotoğraflarla bilgiler desteklenmeye çalışılmıştır. Elde edilen veriler değerlendirmede belirli bir tasnife göre süzgeçten geçirilerek tipoloji oluşturulmuş ve sonuca varılmaya çalışılmıştır.

One refers to a variety of ways to be not forgotten of human being throughout history, tombstones. Mosques and madrasas such as the cost high, the long process of architectural structures unearthed certain patterns are encountered. The tombstones are both architectural elements and compelling need as well as the realization of shorter works. Ottomans take over an existing one before him, he worked to bring an understanding of art where it is possible to follow step by step on the tombstones. When Ottoman cementeries are examined, that will be seen the cementeries are not only the dead were buried but also a part of the art. Ottoman tombstones worthy of study contains information in addition to this, ornamentation, calligraphy, literature, historical clothing, such as offering a wealth of research that may be subject. Various artists’ the different art understandings in where the 18-19th century works from the Üsküdar Selimiye Tomb the tombstones, handicrafts light to keep the Ottoman, Istanbul history and culture, has a considerable place. In our study, it’s expressed that only in Istanbul there are hundreds, which is one of these untouched treasure is inspected. The examination is a work of a cementry the number of tombs makes the classification possible. Numbering based on the determination made prior to the tombs in cemetery more photographs taken in this direction have been taken, whether the drawing has been poured mulâj. Subsequently, catalog is created of the fieldwork, the information can be supported by drawing and photorographs. The data obtained from the evaluation of a certain typology was created to filter according to their classification was created and tried to conclude.
Keywords: Mezar Taşları; Mezarlar; Türk Sanatı