Yiğitbaşı Veli Ahmed Şemseddin- i Marmaravi hayatı, eserleri ve tasavvufi görüşleri - Ögke, Ahmet (My University, 2000)
XV. yy. mutasavvıfları içerisinde önemli bir şahsiyet olan Yiğitbaşı Velî, 839 H./ 1435 M. ile 910 H./ 1505 M. yılları arasında yaşamıştır. Daha çocukluk çağında Hanefî fıkhı ve ehl-i sünnet inancı alanlarında iyi bir medrese eğitimi alan Marmaravî, kendi de muhtemelen bir Halvetî şeyhi olan babası Îsâ Halîfe tarafından, mânevî terbiyesini de ikmal etmesi maksadıyla Alâeddin Uşşâkî'ye gönderilmiştir. Daha sonra mânevî irşad ve tekke faâliyetleri için Manisa'ya gelip yerleşen Ahmed Şemseddîn, bir ara İstanbul meşâyihi arasında çıkan ihtilâfları çözmek üzere İstanbul'a gitmesi hâriç, vefâtına kadar irşad faâliyetlerini burada sürdürmüştür. Manisa'da vefat eden müellifimizin kabri, o zamanlar Seyyid Hoca mahallesi, bugünkü adıyla Adakale mahallesi olarak anılan yerdeki tekkesinin bahçesindedir. Bu tekke, zamanla yıkılarak yerine bir mescid inşâ edilmiştir. Müellifimizin, Türkiye'nin 6 ayrı ilindeki 14 kütüphânede toplam 14 eseri ve bunların 200'ü aşkın el yazması nüshası bulunmaktadır. O, tasavvufî düşüncelerini ortaya koyduğu eserlerini genellikle mensur olarak kaleme almakla birlikte, İrfânü'l-Maârif (Risâle Fi'l-İrşâd ve Terbiye/ Esrâr-i İlâhî) adlı risâlenin başındaki 11 beyit ile Câmiu'l-Esrâr'ın tamâmını ise manzûm olarak yazmıştır. Eserlerinin tamâmını Türkçe olarak telif eden müellifimiz, oldukça sâde ve anlaşılır bir üslup kullanmıştır. Yiğitbaşı Velî, saâdet ve şakavet, rü'yet, mûcize, kerâmet, Allâh'ın varlığı ve birliği gibi daha ziyâde akaid ve Kelâm'a ilişkin konularda tâvizsiz bir ehl-i sünnet mensûbu; zikir, irşad, mürid, mürşid, tarîkat âdâbı, nefs ve terbiyesi, rüyâ ve tâbirleri gibi tasavvufun daha ziyâde uygulamaya yönelik amelî konularında Halvetî; ricâlü'l-gayb, aşk ve muhabbet, Allâh'ın zâtı, isimleri ve sıfatları, hakîkat-i Muhammediyye, varlık ve mertebeleri gibi tasavvuf düşüncesinin ilgi alanına giren temel konularda ise iyi bir İbn Arabî tâkipçisidir.

Ahmad Shamsaddin (Yigitbashi Valî), an important figure among the sufis of XVth century, lived between 839/ 1435 and 910/ 1505. He was educated in Hanefite fiqh and orthodox (sunnî) belief in his childhood. His father Îsâ Halîfe, who was probably a Halvetî şeyh like him, sent him to Alâaddin Uşşâkî to complete his spiritual training. Then he went to Manisa where he stayed until his death, for spiritual education (irşâd) and takkah activities. He didn't leave Manisa except his journey to Istanbul to solve the conflicts between the shaikhs of Istanbul. The tomb of our author is in the garden of his takkah, which is in the Seyyid Hoca (nowadays Adakale) district. Later on, this takkah collapsed and a mosque was built in the same place. Yigitbashi Valî has fourteen works in fourteen libraries which are in six different cities of Turkey, and total number of the manuscripts of these works is around two hundred. In general, he wrote his works which he revealed his sufi thoughts in prose, but eleven couplets in the beginning of his pamphlet named İrfânü'l-Maârif (Risâlah fi'l-İrşâd wa at-Tarbiyah/ Asrâr-i İlâhî) and the whole of Câmiu'l-Asrâr are in verse. He wrote all of his works in Turkish and his style is rather simple and understandable. Yigitbashi Valî belongs to ahl-i sunnah (orthodox Islam) in subjects related to aqâid and kalam like saâdah and shaqawah, ru'yah, mu'cizah and karâmah (miracles), existence of Allâh and His unity. He is a Halvetî in mystical matters like zikr, irshad, murid, murshid, principles of sufi order (tariqah), self and its training, dream and its commentary. He is a genuine disciple of Ibn Arabî in subjects related to sufi thought like ricâl al-ghayb, ashq and mahabbah, zât, esmâ and sifâhs (self, names and adjectives) of Allâh, hakîkat-i Muhammadiyyah, existence and its categories.
Keywords: Ahmed Şemseddin-i Marmaravi-Biyografi; Ahmed Şemseddin-i Marmaravi-Görüşleri; anı; Biyografi; Diğer dinlere inananlar; Dini liderler ve düşünürler; İslam Dini; İslama inananlar; Tasavvuf