Muhammed Ali Es-Sâyis ve Tefsîru Âyâti’l-Ahkâm adlı eseri - Akyol, Emine Büşra (My University, 2020)
Muhammed Ali es-Sâyis (1899-1976), ilmî ve fikrî çalışmalarıyla temayüz etmiş 20. yüzyıl Ezher ulemasının önde gelen âlimlerindendir. Daha ziyade fıkıh ilmi alanındaki çalışmaları ile öne çıkmıştır. Başta Tefsîru Âyâti’l-Ahkâm adlı eseri olmak üzere bu alanda çeşitli eserler kaleme almıştır. Sâyis’in yetiştiği çevre dikkate alındığında genellikle yenilikçi fikirleriyle öne çıkan şahsiyetlerden beslendiği görülmektedir. Sâyis’in bu şahsiyetlerden ne şekilde etkilendiği üzerinde durulması gereken bir husustur. Böylece ortaya koyduğu fikirlerin hangi düşünce geleneğinden beslendiği daha net olarak anlaşılacaktır. Sâyis’i bu açıdan inceleyebilmek için, gündelik hayatı en çok ilgilendiren ayetlerin yorumlarını içeren bir çalışma olması yönüyle Tefsîru Âyâti’l-Ahkâm adlı eseri örnek olarak seçilmiştir. Çalışmada önce Sâyis’in bilimsel şahsiyetini şekillendiren çevre üzerinde durulacaktır, ardından yöntemsel açıdan Tefsîru Âyâti’l-Ahkâm eserinde ortaya koyduğu esaslar ele alınacaktır. Böylece usûl bakımından gelenek ile bağlantısının ne oranda olduğu ortaya konulacaktır. Son olarak da benimsenen yöntemin bireysel meselelere nasıl uygulandığı üzerinde durulacak, böylece usûl ile furû meseleleri arasındaki uyum yanında bunun gelenek ile bağlantısı ortaya konulacaktır. Sâyis’in gerek usul gerek furû ile ilgili yorumları, temsil gücü yüksek ayetler örneğinde ortaya konulacaktır. Bu aşamada klasik gelenekten farklı yorumları olup olmadığı açısından tetkik edilecek ve müellifin hangi sebepten dolayı bir tercihte bulunduğu veya şahsî yorum yaptığı tespit edilecektir.Müellifin yorumları veya tercihleri üzerinden sahip olduğu mezhebî/ fıkrî temayülleri ve usul hinterlandı tespit edilecektir. Bu ise Tefsir ve İslam Düşüncesi literatüründe konumunun daha iyi belirlenmesine imkân tanıyacaktır. Ayrıca interdispliner (İslam Hukuku-Tefsir) bir özelliğe sahip olması hasebiyle sadece tefsir alanındaki akademik literatüre hitap etmekle kalmayıp İslam Hukuku alanındaki akademik çevrelere de hitap edecek ve ilgili literatüre katkı sağlayacaktır.

Muhammad Ali As-Sayis (1899-1976) who becomes distinct with his scientific and intellectual works, was one of the most important Al-Azhar University scholars in the 20th century. Especially become prominent with his profession in Islamic jurisprudence (Al-Fiqh). He published different works in this domain, particularly his work “Tafsir Ayat Al-Ahkam” (The Qoran exegesis of the legal verses). Considering the environment where Sayis absolved his education, he exploited generally from persons who come fore with modernist thoughts. How Sayis was influenced by these persons is an important point. Thus, it will be understood from which intellectual traditions his thoughts were influenced. For researching Sayis from this point of view, we chosen Tafsir Ayat al-Ahkam named work as example because it includes commentaries of the verses about the daily issues of life. At first, this thesis will discourse the environment that formed the intellectual character of Sayis, then it will handle the methodology of Tafsir Ayat Al-Ahkam. Thus, will show how deep was his relationship to the tradition from the view of methodology. At last, it will dwell how he practiced his methodology on individual matters. Thus, the accord between methodology and practice matters. Sayis comments about methodology and practice matters will be shown by examples with high authority. In this phase it will be analyzed how different is his comments from tradition and why he chose this opinion or had this comment. Thus, author’s personally comment’s or choices will show his intellectual tendency and methodology background. This will help to locate his position in the Exegesis (Al-Tafsir) and Islamic Thought literature. Also, this thesis has an interdisciplinary property (Islamic Jurisprudence-Exegesis) that will be profitable for the academic literature of both disciplines.
Keywords: Ahkâm Tefsirleri; Commentators of Egypt; Commentators of the 20th century; Fakih Müfessirler Legal Exegesis; Hermeneutics; Islam; İslam; Judicial Commentators; Mısırlı Müfessirler; Tefsir bilimi; Yirminci Yüzyıl Müfessirleri