Kamu kurumlarında çalışan engelli personellerin meslek yaşamlarına ilişkin görüşlerinin incelenmesi - Ataman, Safa Abdulsamet (My University, 2019)
Bu araştırmanın amacı engelli bireylerin meslek yaşamlarına ilişkin görüşlerinin incelenmesidir. Herhangi bir yetersizlikten etkilenmeyen bireyler bile meslek yaşamlarında çok çeşitli sorunlar yaşarken engelli bireylerin meslek yaşamında yaşadıkları durumların incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma sadece kamu kurumlarına çalışan engelli memurlarla sınırlandırılmıştır. Kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan engelli personellerin meslek yaşamlarıyla ilgili görüşlerinin toplandığı bu çalışma da engelli bireylerle, yarı yapılandırılmış görüşme tekniği ile yüz yüze görüşmeler yapılmıştır. Bu görüşmeler analiz edilerek çeşitli başlıklar altında incelenmiş ve katılımcıların söyledikleri doğrudan alıntılar şeklinde paylaşılmıştır. Bu çalışmada 2017 - 2018 yıllarında kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan 34 engelli memur çalışan ile görüşme sağlanmıştır. Kamuda çalışan engelli bireylerin görüşleri incelendikten sonra ulaşılan sonuçlar 3 ana başlık ve bu ana başlıkların altında alt başlıklar olarak listelenmiştir. Çalışmanın bulgularından ortaya çıkan sonuç genel olarak engelli bireylerin meslek hayatlarında yaşadıkları durumlar; çalışma ortamı ile ilgili görüşler, mesleğe yönelik bakış açıları, çevrenin engelli bireye ve mesleğine yönelik bakış açıları olacak şekilde ortaya çıktığı görülmektedir. Bu başlıklar altındaki görüşler ise ilgili alt başlıklar altında toplanmıştır. Bulguların ilk bölümünde engelli bireylerin iş yükleri ve çalışma saatleri ile ilgili fiziksel şartlar, yetersizlik nedeniyle ihtiyaç duyulan teknolojik cihaz ve düzenlemeler, çalışan ve yönetici tutumları, terfi fırsatları, engeline ve eğitime uygun görev verilmesi ile ilgili görüşleri toplanmıştır. Bulguların 2. Başlığında ise; engelli bireyin kendisine ve mesleğine yönelik bakış açısı, meslek tercihinin sebebi, mesleki doyum, mesleki yeterlilik, mesleki tükenmişlik ile ilgili görüşleri oluşmuştur. Bulguların son bölümünde sadece çevrenin engelli bireye ve mesleğine yönelik bakış açıları sunulmuştur. Bu görüşler bir bütün olarak ele alındığı zaman çalışmaya katılanların iş yüklerinin fazla olduğu, az da olsa fiziksel düzenlemelere gereksinim duydukları, yetersizlikleri nedeniyle çok çeşitli teknolojik cihazlar özellikle görme engelliler için ekran okuyucu programlar yanında meslek yaşamlarında hizmet içi eğitimler ve çeşitli yasal düzenlemelere ihtiyaç olduğu görülmüştür. Yine görüşlerin devamında katılımcıların özelikle engellerine ve eğitimlerine uygun görev verilmemesinin onları olumsuz yönde etkilediği ile ilgili sonuçlar ortaya çıkmıştır. Aslında engelli bireylerin mesleklerine bakış açıları olumlu olduğu görülmüş, mesleklerinin onlara iyi geldiği çalışmayı sevdikleri görüşleri varken bazı katılımcıların meslekleri ile ilgili çok memnun olmadığı, uyuşmazlık yaşadıklarına dair görüşler de mevcuttur. Çevrenin engelli bireye ve mesleğine bakış açısı ile ilgili katılımcılar, toplumda engelli bireylerin hala hiç bir şey yapamaz, yetersiz görüldükleri ile ilgili görüşler sunmuşlardır. Ayrıca toplumun onları anlamakta zorlandığı, vatandaşların onlara işlerini yaptırmak istemediği, aslında engellilere bakış açısında düzelmeler meydana geldiğini ama yeterli olmadığı, iş başvurusu sırasında bile engelleri yüzünden ayrımcılık görme gibi durumlar yaşamaları neticesinde engelini gizleme ihtiyacı hissettiklerini belirtmişlerdir. Bu bulguların tümü birlikte değerlendiğinde engelli bireylerin meslek yaşamlarında; yapılandırılmış, uygun çalışma ortamları, engellerine ve eğitimlerine uygun iş ve görevler verilmesi halinde engelli bireylerin topluma kazandırılması, iş hayatında yer almaları, üretime katılmaları, maddi gelir elde etmeleri, engel bireylerin ruhsal durumları açısından olumlu etkiler yaptığı söylenebilir. Tam tersi durumlar yani uygun olmayan iş ve meslek yaşantıları onları zorlamaktadır. Engelli bireylerin iş hayatında daha fazla yer alması sadece engelli birey açısından değil ekonomik ve sosyolojik açıdan ülkemize büyük katkılar sağlayabilir.

The aim of this study is to examine the views of disabled individuals on their professional lives. Even the individuals who are not affected by any inadequacies experienced a wide range of problems in their professional lives, and it was aimed to examine the situations of people with disabilities in their professional lives. The study is limited to the disabled people working in public institutions only. In this study, which gathered the views of the disabled staff working in public institutions and organizations on their professional lives, face-to-face interviews were conducted with the disabled individuals with semi-structured interview technique. These interviews were analyzed and under various headings and the participants' comments were shared directly in the form of citations. In this study, face-to-face interviews were conducted with 34 disabled individuals working in public institutions and organizations in 2017-2018. The results obtained after examining the opinions of the disabled people working in the public sector are listed as 3 main headings and the headings under these main headings. The result of the findings of the study is generally the situation in which individuals with disabilities live in their professional lives; views on the work environment, perspectives on the profession, the environment appear to have a perspective on the disabled person and his / her profession. The opinions under these headings are gathered under the related sub-headings.In the first part of the findings, opinions about workloads and working hours of persons with disabilities, physical conditions, technological devices and regulations needed due to inadequacy, employee and managerial attitudes, promotion opportunities, disability and proper assignment of training were collected. In the second title of the findings, the views of the disabled person about himself and his profession, the reason for the preference of the profession, the professional satisfaction, the professional competence and the professional burnout were formed. In the last part of the findings, it is presented only as a perspective of the people in the environment to the disabled and their profession. When these views are taken as a whole, the workloads of the disabled employees working in the public sector are high, they need some physical arrangements for their inadequacies, also there are many technological devices, especially in-screen reading programs for the visually impaired, in-service trainings and various legal arrangements are needed in their professional lives In addition to the results, it was determined that the participants did not work properly according to their disabilities and their education had a negative impact on them. In fact, people with disabilities are seen to have a positive attitude towards their profession, and some of their participants are not very satisfied with their professions while there are opinions that their profession is good for. Participants about the perceptions of the environment towards disabled people and their profession have presented opinions about disabled people who are disabled in society. They also stated that the society has difficulty in understanding them, which the citizens do not want to do their work, in fact the improvement of the point of view of the disabled people is not enough, but they are in a position to conceal the obstacle as a result of their discrimination because of their obstacles. When all of these findings are evaluated together, in the professional life of the disabled individuals; it can be said that if disabled people are given jobs and duties in accordance with their structured, suitable working environments, their obstacles and their education, they have positive effects on the social status of the disabled individuals. Conversely, unsuitable work and professional life force them. The fact that individuals with disabilities are more involved in business life can make great contributions to our country not only from the point of view of the disabled person but also from an economic and sociological perspective.
Keywords: Engelli istihdamıEngelli haklarıTükenmişlik-mesleki Burnout-professionalHandicapped rightsDisability employment