Bakü şirvanşahlar sarayı - Nebati, Zakir (My University, 2006)
BAKÜ ŞİRVANŞAHLAR SARAYI İslâm tarihinde mevcut olan bütün mimarî ekoller içinde Şirvan-Abşeron mimarî ekolünün kendine has yeri bulunmaktadır. Bu ekol, erken devir İslâm mimarîsine aittir ve birçok mimarî anlayışların oluşumuna sebep olmuştur. Fakat İslâm Sanat Tarihi’nde bu mimarî ekol hakkında yeterince bilgi bulunmamaktadır. Selçuklular döneminde ortaya çıkan bu mimarî ekolün en önemli eserleri, Bakü Şirvanşahlar Sarayı ve Külliyesidir. Bu çalışma ile adı geçen saray ve birimleri üzerinde incelemeler yaparak Şirvan-Abşeron mimarîsinin özellikleri anlatılmaya çalışılmıştır. Bu nedenle çalışmamızda ilk önce bu mimarî anlayışın hâkim olduğu coğrafyanın siyasi, tarihi ve kronolojisi hakkında bilgi verilmiştir. Şirvanşahlar Sarayı, Bakü’nün tarihi sur içinde yer alması ve çalışmamızda bu mekânda bulunan tarihî eserlerin özellikleri, bugünkü durumları hakkında da kısa bilgiler verdik. Sonra sur içinin en önemli saray kompleksi Şirvanşahlar Sarayı’nın yapı birimlerini Sanat Tarihi açısından ele alıp inceledik. Bütün bu tarihi süreçleri yakinen izleyebilmek için eserleri bizzat fotoğrafladım. Ayrıca saraya ait birimlerin, muhtelif kütüphanelerden elde ettiğim plânları ve çizimlerini, ortaya çıkardığım kitabe estampajlarının fotokopilerini çalışmamıza ek olarak verdim.

BAKU SHIRVANSHAHS’ PALACE Shirvan-Absheron’s Architectural School has very special place among all architectural schools in the history of Islam. This school belongs to early Islamic architecture, and it had caused the appearance of many architectural understandings. Although, in the Islamic art history, there is not enough information about this architectural school. The most important works this architectural school, which appeared during the Seljukian period, are Shirvanshahs’ Palace and Architectural Complex. In this study, researches are done on the above-mentioned palace and its units, and special peculiarities of Shirvan-Absheron’s Architecture are tried to be explained. So, in the study, information is firstly given about political and historical chronology of geography, to which architectural understanding belonged. In my work, I have given brief information on Shirvanshahs’ Palace, its being inside Baku city walls and the qualities and present conditions of the historical pieces therein. Also I have provided my photographing of Shirvanshahs’ Palace, the most significant palace complex, its construction units and other sections. Besides, I enclosed plans and sketches of the Palace’s units which I collected from various libraries, and photocopies of tablet stumpages that I had worked out.
Keywords: İslam Tarihi; Mimari, İslam_Abşeron; Saraylar