Sermaye piyasasında içeriden öğrenenlerin ticareti ve manipülasyon suçları - Tacir, Hamide (My University, 2005)
SERMAYE PİYASASI Piyasalar, para piyasaları ve Sermaye Piyasaları olmak üzere iki guruba ayrılmaktadırlar. Para piyasaları araçlarını nakid, kambiyo senedi, döviz ve altın oluştururken Sermaye Piyasası araçlarını, hisse senedi ve tahvil gibi değerler oluşturmaktadır. Bu piyasa, mali kaynak arayan yatırımcılar ile tasarruf sahiplerini, aracı kurum ve bankalar aracılığıyla bir araya getirmektedir . Sermaye Piyasasında arz ve talep bazı araçlar yardımı ile karşı karşıya gelir. Bu araçlara Sermaye Piyasası Araçları ve Menkul Kıymetler denmektedir. Bu pazarlarda alım satım konusu olan ve kendilerine Menkul Kıymetler denilen hisse senetleri, tahviller gibi değerli kağıtlar bizzat iktisadi değer olmayıp, iktisadi değeri temsil eden belgelerdir . Sermaye Piyasasını, Menkul Kıymetler Piyasası ile birlikte düşünmek gerekmektedir . Sermaye Piyasası kısaca, menkul kıymetlerin alım satımı yoluyla, tasarruf sahiplerinden yatırımcılara aktarılmasını sağlayan işlemdir ve mali piyasanın bir parçasıdır 1. İÇERİDEN ÖĞRENENLERİN TİCARETİ SUÇU -Genel Olarak Şirketin iç ve dış gelişmelerine ilişkin özel bilgilerinin, kamuya resmen açıklanmadan öncesindeki şekli 'içerideki bilgi' olarak tanımlanmaktadır. İçerideki bilginin özelliklerini şöyle sıralamak mümkündür : Bilgi henüz kamuya açıklanmamıştır ve belirli bir niteliğe sahiptir. Bu bilgi kesin ve kaynağı güvenilir bir bilgidir. Söylentiye dayalı bilgi bu kapsama girmemektedir. Bu bilgi bir veya daha fazla menkul kıymet ihraççısına ya da menkul kıymete ilişkin olup menkul kıymetin fiyatı üzerinde kesin bir etkiye sahiptir. Borsa hukukunda, bütün menkul kıymet satın alanların eşit düzeyde, doğru bilgilendirilmesi temel bir ilkedir. Kanuni tarife göre içeriden öğrenenlerin ticareti suçu, kişinin Sermaye Piyasasının değerini etkileyebilecek, henüz kamuya açıklanmamış bilgileri kendine veya 3. kişilere menfaat sağlamak amacıyla kullanmasıdır. Elde edilen bilgiler menkul kıymetin değerini etkileyebilecek öneme sahip olmalıdır. Bu bilgiler ancak bir kesim tarafından biliniyor ve bu kesim bu bilgileri kendi yararına kullanıyorsa içeriden öğrenenlerin ticareti suçu söz konusudur . 2. MANİPULASYON SUÇLARI -Genel Olarak Manipülasyon, kişilerin Sermaye Piyasasında işlem gören hisse senetlerini bilinçli olarak yapay yollarla etkileyerek yatırımcıları yanlış yönlendirmesi ve yanıltıcı bir piyasa yaratması faaliyetidir. Manipülasyon , piyasada yüksek kazanç elde etmek amacıyla menkul kıymetlerin piyasa fiyatlarını yapay olarak yükseltmek, düşürmek veya belirli bir seviyede tutmaya yönelik tüm faaliyetleri kapsamaktadır . Yapay faailyet ve dolayısıyla bu suç, hileli birtakım fiiller sonucu oluşmaktadır. Her hileli davranış, aldatmaya elverişli ve sahte olanı, gerçek olmayanı ifade etmektedir. Hile, haksız menfaat elde etmek için kullanılan bir vasıtadır. Genel ve geniş anlamda anlaşıldığı takdirde, işlenilmesi için, hileye başvurulan tüm suçlar sahtekarlık suçu olarak nitelendirilebilinir . Dolayısıyla manipülasyon suçları da genel anlamda sahtekarlık suçlarındandır. Suç, bir çeşit borsa dolandırıcılığıdır .Bir hisse senedinde aktif olarak işlem yapıldığı izlenimi vermek maksadıyla yapılan yapay işlemler de manipülasyon kapsamında değerlendirilmelidir . Manipülasyon suçunda, içeriden öğrenenlerin ticareti suçundan farklı olarak, bilgi yalan, yanlış, aldatıcı ve danışıklı olarak oluşturulmakta, böylece sadece Sermaye Piyasası aracının fiyatı değil, aynı zamanda arz eya talebi de yanıltıcı veya danışıklı olarak olduğundan farklı şekilde takdim edilmektedir . Manipülasyon faaliyetinde bulunan kimselere manipülatör denmektedir. Sermaye Piyasalarının yasal düzenlemeye kavuşturulduğu hukuk sistemlerinde manipülasyon faaliyetinde bulunan kişilere yani manipülatörlere karşı hem parasal hem de hürriyeti bağlayıcı cezalar öngörülmektedir. Sözkonusu yasaklamanın temelinde, manipülasyonlarla finansal piyasalarda meydana gelen ve piyasanın ekonomik gerçekleriyle bağdaşmayan dalgalanmalar arasında bağ olduğuna inanılması yatmaktadır . Uygulamada manipülatif faaliyetlerin kanıtlanması ve tesbitinde sorunlar yaşanmaktadır. Bu yüzden pek çok gelişmiş ülke bu konuyu özel kanunlarla düzenlemekte ve ilgili suçlular ihtisas mahkemelerinde yargılanmaktadır. Sermaye Piyasası Kanununda manipülatif hareketler iki bent halinde üzenlenmiştir. Bunlardan ilki SPK m. 47/ A-2 de düzenlenen 'işlem bazlı manipülasyon' diğeri ise, SPK m. 47/ A-3 de düzenlenen 'bilgi bazlı manipülasyon'dur. BASİC FEATURES OF INSIDER TRADING Issuers of securities as well as public authorities posseses non public information may not convey , such knowlwedge to others, except an ordinary part of that persons employment, business or function. Issuers of securities as well as public authorities , banks broker companies , law firms, auditors, and other who by means of their business receive non public information on a regular basis, must issue internal rules for purpose of preventing such knowlwdge from being disclosed to third parties. İnsider trading is prohibited in Capital Market Act section 47-A-1. Section makes a clear definition about what is insider tradig is. The provision of the act apply to any type of securities including shares, options, futures and financal contracts Persons possesing inside information are, divided into those that have positions or functions which put them close to the source of the information ( often referred to primary insiders) and those who do not (secondary insiders). Primary insiders are those who possess inside information obtained by virtıe of the exercise of aunction , also public, proffession or dutiers or by virtiue of ashareholding in the capital of a company. Any person who posseses non public information that may be of importance for trading must abstain from purchasing, selling or encourge the purchasing and selling of such securities. It foolws fom this prohibition that not only persons who direcrtly participate in the trading are bareesd from trading. Equality of Opportunity The traditional view is that insider trading is unfair, usually because it is thought somehow to violate equality of opportunity. But this view is mistaken. Equality of opportunity is not infringed by insiders' having advantages not enjoyed by outsiders: equality of opportunity does not require that all potential competitors have the same natural abilities or positional advantages. The essence of equality of opportunity is simply that all those seeking a good be allowed to compete for it equally on their merits. It does not require that the candidates or the outcomes be equal; it does not even require that it be equally easy for all to satisfy the entry requirements and participate in the competition MARKET MANIPULATION Capital Market Act, section 47-A2 and 47 A-3 regulates the manipulation. Market manipulation is regarded by some commentators as essentially a type of fraud. It involves the creation of a false impression of trading activity or price movement or of market information. The existence of such a false or misleading impression leads to a reduction in market efficiency as trading decisions are not made on financial fundamentals. Commentators have argued that market manipulation undermines public confidence in markets as investors are unable to rely on the integrity of the market. This then has detrimental impacts on the level of competition and liquidity of securities markets. Some of the specific trading practices which may be considered as market manipulation are described below. These fall into the general categories of artificial transactions and price manipulation. There are many variations on the practices and the terminology used to describe them. The objective of these forms of manipulative conduct will normally be to make money. Ways in which this objective may be achieved include: Influencing the price or value of a security so that the manipulator can buy at a lower price, sell at a higher price, influence takeover bids or combat competitive transactions; Influencing the price of a derivative contract or the underlying asset; Influencing the price of a security underlying an index; Influencing the price of a security in connection with takeover offers; and Influencing someone to subscribe for, purchase, or sell assets.
Keywords: Ceza hukuku; Hukuk; Manipülasyon Suçları; Sermaye Piyasası; Suçlar; Ticari Suçlar