The role of self-construals in the effect of the level of satisfaction of basic psychological needs at work on employee attitudes toward self and work - Aleyna Yeşil Bayrakcı (My University, 2024)
Bu çalışmanın amacı; temel psikolojik ihtiyaçların tatminin işe yönelik tutumlar bağlamında ele alınan iş stresi, işin anlamlılığı ve işe tutkunluk üzerindeki etkisini ve bu ilişkide benlik kurgusunun düzenleyici rolünü incelemektir. İlgili literatür incelendiğinde motivasyon konusunda en önemli teorilerden birisinin Öz Belirleme Teorisi olduğu dikkat çekmektedir. Öz Belirleme Teorisi’nin işe yönelik değişkenler ile ilişkisi farklı çalışmalarda incelenmiş olsa da literatürde bu teorinin olumlu ve olumsuz iş değişkenleri üzerindeki etkisinin birlikte incelendiği çalışmalar daha az bulunmaktadır. Ayrıca benlik kurgusunun temel psikolojik ihtiyaçların tatmini ve iş değişkenleri açısından incelenmesi çalışmanın özgün ve önemli kısımlarından birisidir. Bu amaçlar doğrultusunda farklı illerde ve üniversitelerde farklı pozisyonlarda çalışan, Türkiye'de yaşayan 461 katılımcıdan veriler elde edilmiştir. Katılımcılar sırasıyla demografik bilgi formu, İş Anlamı Ölçeği, İş ile İlgili Temel İhtiyaçların Doyumu Ölçeği, Özerk-İlişkisel Benlik Ölçeği, İşe Tutkunluk Ölçeği ve İş Stresi Ölçeği’nde yer alan sorulara yanıt vermiştir. Elde edilen veriler SPSS 25 paket programıyla gerçekleştirilmiştir. Analizler neticesinde ise iş yerinde temel psikolojik ihtiyaçların tatmininin işe yönelik tutumlar bağlamında ele alınan iş stresi, işin anlamlılığı ve işe tutkunluk üzerinde anlamlı bir yordayıcılığı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmanın bir diğer amacı doğrultusunda incelenen benlik kurgularından sadece özerk-ilişkisel benliğin iş yerinde temel psikolojik ihtiyaçların tatmini ile iş stresi arasındaki ilişkide düzenleyici etkisi bulunmuştur. Çalışmanın son kısmında çalışma kapsamında elde edilen bulgular tartışılmış, çalışma sınırlılıklarına yer verilmiştir.

This study aims to examine the effect of basic psychological needs satisfaction (BPNS) on work stress, meaningful work, and work engagement and the moderator role of self-construal in this relationship. When the relevant literature is examined, it is noticeable that one of the most important theories on motivation is Self-Determination Theory (SDT). Although the relationship between SDT and work-related attitudes has been examined in different studies, there are fewer studies in which the effect of BPNS on positive and negative work-related variables has been examined together. In addition, examining self-construal in terms of BPNS and work variables is one of the unique and important aspect of this study. In line with these aims, data were obtained from 461 participants living in Turkey and working in different positions in different provinces and universities. The participants responded to the questions in the demographic information form, Work and Meaning Inventory, Work-related Basic Need Satisfaction Scale, Autonomous-Related Self Scale, Utrecht Work Engagement Scale, and Perceived Stress Scale. As a result of the analyses, it was concluded that the BPNS significantly predicts work stress, meaningful work, and work engagement, which are considered in the framework of attitudes toward work. In line with another study’s aim, only autonomous-relational self had a moderating effect on the relationship between BPNS and work stress. In the last part of the study, the findings obtained within the scope of the study were discussed and the limitations of the study were included.
İş yerinde temel psikolojik ihtiyaçların tatmin düzeyinin çalışanın kendine ve işine yönelik tutumları üzerindeki etkisinde benlik kurgusunun rolü
Keywords: benlik kurgusu basic psychological needs; iş stresi; İş stresi; işe tutkunluk; işin anlamlılığı; Job stress; meaningful work; Psikoloji, Endüstriye; Psychology, Industrial; self construal; temel psikolojik ihtiyaçlar; work engagement; work stress