Fatih Devri tezhip üslubu - Aşıcı, Seher (My University, 2007)
“ Fatih Devri Tezhip Üslûbu” başlığını taşıyan bu çalışma Sultan II. Mehmet’ in Saltanat yıllarında bizzat padişaha sunulmuş olan ve bugün çoğunluğu Süleymaniye Kütüphanesinde yer alan farklı konulardaki yazma eserlerin tezhipleri esas alınarak hazırlanmıştır. Dört ana bölümden oluşan bu çalışmanın Giriş kısmında, kitap sanatlarında, Osmanlı klâsik döneminin hazırlayıcı devirlerinden biri olan Fatih Devrinin Türk kitap sanatları açısından neden detaylı incelenmesi gereken bir dönem olduğu açıklanmıştır. Ayrıca, üzerinde çalışılan yazma eserlerin nasıl bir yöntemle incelendiği belirtilmiş, çalışma esnasında karşılaşılan güçlüklere değinilmiştir. Mehmet’in hayatı ve kişiliği ile birlikte döneminin kültür ortamını oluşturan faktörler, kitap sanatları ve bu faktörlerden hangilerinin kitap sanatlarını ne ölçüde etkilediği incelenmiş, özellikle nakkaşhane ve sanatkârlara temas edilmiştir. İkinci Bölüm’de çalışmaya esas teşkil eden yazma eserlerin künyeleri, fotoğrafları, anlatımları ve desen analizlerini içeren bir katalog yer almaktadır. Üçüncü Bölüm’de kataloğa alınan eserler esas alınarak, kullanılan malzeme, uygulanan bezeme teknikleri, tercih edilen renkler, sayfa bezemesinde kullanılan ana formlar, kompozisyon çeşitleri, motifler, pervazlar, duraklar ve tığlar detaylı olarak incelenmiş ve dönemin tezhip üslubunun özellikleri ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır.Dördüncü Bölüm olan Değerlendirme Bölümü’nde II. Mehmed devri tezhip sanatının, hangi sanat çevrelerinden, nasıl bir etki aldığı, bu dönemin tezhip sanatına hangi yenilikleri getirdiği ve kendinden sonraki devri nasıl etkilediği açıklanmıştır. Değerlendirme yapılırken etkilenmelerin yazma eserlerdeki tezhiplere nasıl yansıdığı ayrıntıları ile belirtilmiştir. Sonuç bölümünde ise bütün bu çalışma esnasında II. Mehmed devri tezhip sanatı hakkında elde edilen neticeler bir araya getirilerek dönemin tezhip sanatının üslûp özelliklerini ortaya koyan sonuç ifadeleri oluşturulmuştur.

This paper having the title of “Fatih Devri Tezhip Üslûbu / Illumination Style in Fatih’s Reign”, has been prepared regarding the illuminations of various hand-written art works presented to Sultan Mehmed II in person and most of which are preserved today in Süleymaniye Library. This paper is composed of four main parts in the Introduction part, it is explained that Fatih’s Reign was an age that was the preliminary period of classical Ottoman period for art of books and that, why this period is to be examined in detail regarding art of books in general. Also, the method used to examine these works of art and the challenges faced during the examination were explained. In the first part, life and personality of Sultan Mehmed II, the factors that made up the cultural environment of that age, arts of book and which of these factors influenced the arts of books were examined. Especially ‘nakkaşhanes’ and the artists were dealt with. In the second part, the identifications, photographs, narratives and design analysis of the hand-written art works included into this paper were given in a catalogue. In the third part, predicating the works in the catalogue, the materials, the illuminations techniques, colors, main forms used in the page illumination, types of compositions, motifs, line borders, stands and awls were examined in detail and the properties of illumination style of the period were tried to be shown. In the fourth part, Evaluation, which artistic environments influenced Fatih’s Period and what kind of innovations this period brought into the art of illumination and how it influenced the following period were explained. While evaluating, the reflection of these influences on the works of art were specified in detail. In the conclusion part, the results about the art of illumination in Sultan Mehmed II’s Reign gathered during this survey were put together and concluding expressions about the illumination style of the period were put forward.
Keywords: Güzel Sanatlar; Tezhip