Mardin Müzesi Karakoyunlu Sikkeleri kataloğu (752-874 / 1351-1469) - Duran, Rabia (My University, 2019)
XIV. yüzyılın ikinci yarısında Van Erciş merkez olmak üzere kurulan DoğuAnadolu, Irak ve İran’da hüküm süren ve özellikle Azerbaycan’ın Türkleşmesine katkısağlayan Karakoyunluların Türkmen hanedanı olduğu bilinmektedir. Bayram Hoca’nınkurduğu, Cihan Şah ile zirveye taşınan Karakoyunluların bugüne kadar genellikle siyasitarih ile ilgili araştırmalar ön plana çıkmıştır. Bizde bu çalışmamızda çok fazladeğinilmemiş olan Karakoyunlu nümismatiğini ve bu teze kadar Mardin Müzesindebulunan hiç incelenmemiş Karakoyunlu sikkelerini inceledik. Bu konudaki kaynaklarçok sınırlı olup sadece birkaç koleksyonerin kataloglarında ve güncellenmemişçalışmalarda bulunmaktadır. Karakoyunlu sikkelerine ait derli toplu bir eserin olmamasıve çalışmaların da kısıtlı olması Müzedeki paraların tespitini zorlaştırmıştır.Karakoyunlu sikkeleri ile ilgili araştırmaların eksik olması ve Mardin’deki kazıçalışmalarında ortaya çıkan yeni paralar bu konu üzerinde çalışma gereğimizi ortayakoymaktadır.Tez, giriş ve iki bölümden oluşup girişte tezin konusu ve kapsamı, tezin amacıve önemi, tezde uygulanan yöntem, Karakoyunlu siyasi tarihi ve konuyla ilgilikaynaklar ve araştırmalara değinilmiştir. Birinci bölümde araştırılan sikkelerin geneldeğerlendirmesi, maden cinsi, ağırlık, çap, kondisyon, kalıp, metin ve damga, bordürtipleri ve süsleme gibi başlıklar altında sikke metinleri incelenmiştir. İkinci bölümde iseMardin Müzesindeki Karakoyunlu sikkelerinin sistematik kataloğu yapılmıştır.Bu araştırma ile Karakoyunlu beyleri ve Timur’a tâbi döneme ait Mardin, Âmidve Bitlis darplı sikke örnekler tespit edilmiştir. Araştırılan kaynaklarda Bitlis ve Mardindarplı sikkelerin benzerlerine rastlasak da Âmid darplı sikkelerin örneklerine sadeceMardin Müzesinde rastlamaktayız. Bu durum çalışmamızı önemini arttırmaktadır

It is known that the Karakoyunlu who ruled in Eastern Anatolia, Iraq and Iran,which was established as the center of Van Ercis in the second half of the 14th centuryand contributed to the Turkification of Azerbaijan were Turkmen dynasties. About theKarakoyunlu who established by Bayram Hoca, moved to the summit with the CihanShah, to date to date, usually the research on political history has come to the fore. Inthis study, we examined the Karakoyunlu numismatics which were not mentioned muchand the Karakoyunlu coins found in the Mardin Museum which have never beenexamined. Resources are very limited and only available in the catalogs of a fewcollectors and in unmodified studies. The lack of a neat collection of Karakoyunlu coinsand the limited number of works made it difficult to identify the coins in the museum.The lack of research on the Karakoyunlu coins and the new coins uncovered during theexcavations in Mardin reveal our need to work on this issue.The is thesis consists of an introduction and two chapters and in the introduction,the subject and scope of the thesis, the purpose and importance of the thesis, the methodapplied in the thesis, the political history of Karakoyunlu and related resources andresearches are mentioned. In the first part, under the headings such as the generalevaluation of the coins investigated, the type of the mine, weight, diameter, condition,mold, text and stamp, border types and ornaments are examined coin texts. In thesecond part, the systematic catalog of the Karakoyunlu coins in the Mardin Museumwas made.In this study, battered coin samples of Karakoyunlu governors and Mardin,Amid and Bitlis belonging to Timur period were identified. Although some coinssimilar with Bitlis and Mardin battered coins were found in the researched sources, wecan only find examples of battered coins of Âmid in Mardin Museum. This situationincreases the importance of our study.
Keywords: History; Karakoyunlu sikkeleri; Mardin Museum; Mardin Müzesi; Tarih; Timur’a tâbi dönem Karakoyunlu coins; Timurian period; Turkey; Türkiye