İ‘rabü’l-Kuran’an’ın tefsirdeki yeri ve önemi - Ülgen, Emrullah (My University, 2012)
Ġ‟RÂBÜ‟L-KUR‟ÂN‟IN TEFSĠRDEKĠ YERĠ VE ÖNEMĠ Kur‟ân merkezli anlama ve yorumlama gayretleri, onun nüzûlünden kısa bir süre sonra ğarîbü‟l-Kur‟ân, me‟âni‟l-Kur‟ân, mecâzü‟l-Kur‟ân gibi filolojik nitelikli Kur‟ân ilimlerinin ortaya çıkmasını sağlamıĢtır. Ayetlerdeki kelime birimlerinin söz dizimindeki konumunu Arap grameri açısından inceleyen i‟râbü‟l-Kur‟ân ilminin bu ilimler arasında çok önemli bir yeri vardır. Kur‟ân‟ın terkibî ifade biçimlerinin tahricini (en uygun i‟râb vecihlerini gerekçeleriyle ortaya koyma) yerleĢik nahiv kuralları doğrultusunda inceleyen i‟râbü‟l-Kur‟ân, ayetleri kelimler ve cümlelere taksim etmek suretiyle parçacı (mevziî) bir yaklaĢımla, nahvî analizlerle kelime ve terkiplerin dilsel özelliklerini ortaya çıkarmayı amaçlayan bir ilimdir. Daha teknik bir ifade ile lâfzî ve anlamsal iliĢkilerinden hareketle kelime ve terkiplerin fâil, mef‟ûl, mübtedâ-haber, sıfat, bedel, te‟kid, mübtedâ-haber vb. öğelerinin çözümlemesini esas alan bir ilimdir. GiriĢ ve üç bölümden oluĢan “Ġ‟râbü‟l-Kur‟ân‟ın Tefsirdeki Yeri ve Önemi” adlı çalıĢmanın giriĢ bölümünde tezin konusu ve amacı, kaynakları, literatür değerlendirmesi ve i‟râb tartıĢmalarına yer verildi. Birinci bölümde; i‟râbü‟l-Kur‟ân ilminin kavramsal çerçevesi, tarihsel süreci ve i‟râbü‟l-Kur‟ân eserleri gibi konular detaylı bir biçimde ele alındı. Ġkinci bölümde; ayetlerde i‟râb farklılıklarını ortaya çıkartan faktörler ve bunların anlam üzerindeki etkileri üzerinde duruldu. Üçüncü bölümde ise i‟râb farklılıklarının tespit ve tercihinde uyulması gereken ilkelerin neler olduğu ve bu ilkelere uyulmadığı takdirde oluĢabilecek dilsel ve anlamsal hataların neler olabileceği örnek ayetler üzerinde i‟râb analizleri yapılarak izah edildi.

THE PLEACE AND THE SĠGNĠFĠCANCE OF THE ĠRAB AL-KURAN ĠN THE TEFSĠR Quran centered efforts of understanding and interpretation has led to appearance of linguistical Quranic sciences like garıb al-Kuran, meani al-Kuran, mecaz al-Kuran a brief time after its revelation. Ġrab al-Kuran, which analyses the syntactic location of word units in verses from the Arabic grammar angle, has a very significant position among these sciences. Ġrab al-Kuran, which analyses the elimination of synthetic expression forms of Kuran in accordance with settled syntactic rules, is a science which aims to bring out linguistic properties of words and compounds by means of deep grammatic analyses with a localized approach by division of verses into words and sentences. With a more technical voice, it is a science which is based on analysis compounds of words and their syntheses such as subject, object, noun clause, adjective, substitue, confirmative etc. from the point of verbal and semantic relations. Theme and aim of the thesis, resources, evaluation of literature and argument of irab are included in the introduction of the study named “The Place and Importance of Ġrab al-Kuran in Tefsir” which consists of an introduction and three parts. In the first part; arguments such as conceptual frame, historical process, books of Ġrab al-Kuran are handled in detail in this section. In the second part; factors revealing ırab differences in verses and their effects on the meaning are discussed. In the third part; the principles to be followed in the identification and preference of irab differences and what linguistic and semantic mistakes may occur if these principles are not followed are illustrated with ırab analyses on sample verses.
Keywords: İslam Dini; Tefsir