Bazı metoksikumarin türevi taç eterlerin sentezi ve yapılarının aydınlatılması - Özkul, Nalan (My University, 2002)
Birçok bitkide serbest veya glikozitleri halinde bulunan izoflavonoid sınıfı bileşiklerden Kumarin (2H-1-benzopiran-2-on), beyaz yonca ve bazı bitkilerin tatlı kokulu bileşenlerini oluşturur. Bu bileşiğe , turunçgillerde, sebzelerde, birçok baklagil çeşidinde ve orkide çiçeğinde rastlanır. Son yıllarda giderek önem kazanan biyolojik aktiviteleri sayesinde birçok kumarin türevi sentezlenerek literatürdeki yerini almıştır.En önemli ve dikkat çeken kumarinler, 3. pozisyonunda substitüent bulunduran türevleridir. Birçok kumarin türevinde rastlanan antikoagülant, antibiyotik, vitamin K, sedatif, hipnotik ve medikal etkilerinin dışında mükemmel floresans özellik göstermeleri, kumarinlere deterjan sanayiinde de kullanım alanı yaratır. Bazı kumarin türevlerinin az duyarlı polimerleri duyarlılaştırıcı potansiyellerinin olması dikkat çeken özelliklerinden biridir. Kumarin türevlerinin sentezlerinde yer alan metilasyon ve asetilasyon gibi işlemler onların bu aktivitelerinin yıkılmalarına sebep olduğundan, kumarinlerin hidroksil türevlerinin taşıdığı önem daha da artar. Bu çalışmada 7,8-dihidroksi-3-(o-metoksifenil)kumarin (1) ve 7,8-dihidroksi-3-(3,4,5-trimetoksifenil)kumarin (2) türevleri sentezlenmiştir. Taç eterlerin sentezi için gerekli olan bu bileşiklerden 7,8-dihidroksi-3-(o-metoksifenil)kumarin (1) bileşiğinden; 7,8-[12-taç-4]-3-(o-metoksifenil)kumarin (3), 7,8-[15-taç-5]-3-(o-metoksifenil)kumarin (4), 7,8-[18-taç-6]-3-(o-metoksifenil)kumarin (5) taç eter türevleri, 7,8-dihidroksi-3-(3,4,5-trimetoksifenil)kumarin (2) bileşiğinden de 7,8-[12-taç-4]-3-(3,4,5-trimetoksifenil)kumarin (6), 7,8-[15-taç-5]-3-(3,4,5- trimetoksifenil)kumarin (7), 7,8-[18-taç-6]-3-(3,4,5-trimetoksifenil)kumarin (8), taç eter türevleri sentezlenmiştir. Kumarin taç eterleri, polietilenglikolditosilat ile 7,8-dihidroksi-3-metoksifenil kumarin türevlerinin alkali metal karbonat ve CH3CN varlığında çözülüp, inert atmosferde mekanik karıştırıcı ile 70-80° C'de 40 saat reflüks edilerek elde edilmiştir. Ayırma işlemleri için kolon kromatografisi yönteminden yararlanılmıştır. Bileşik yapıları UV/ vis., IR, 1H-NMR spektrumları ile aydınlatılmıştır. Ayrıca, 7,8-[15-taç-5]-3-(o-metoksifenil)kumarin (4) ve 7,8-[15-taç-5]-3-(3,4,5-trimetoksifenil)kumarin (7) bileşiklerinin, 10-5M lık LiClO4, NaClO4, ve KClO4 tuzları ile asetonitril çözeltilerindeki etkileşimleri UV/ vis. çalışmaları ile incelenmiştir. One of the isoflavonid class compounds, Coumarin (2H-1-benopiran-2-on), which exists in many plants as free or gligosides, constitutes sweet smelled components of white clover and some plants. Many derivatives are seen in citrus fruits, vegetables, leguminous, and orchides. Due to biological activities, which gain importance in recent years, many coumarin derivatives have been synthesized and took place in literature. The most important coumarins are the ones, which have substitute in 3rd position. Coumarins show a perfect floureasans characteristic in addition to their anticoagulant, antibiotic, vitamin K, sedative, hypnotic and medical effects, these enable them to be used with many purposes. It is one of the important features of coumarins that some of them have an ability to sensitize polymers with low sensitivity. Methylation and acetylation destroy activities of coumarins. As a result of this, hydroxy coumarin derivatives gain more importance. In this study, 7,8-dihydroxy-3-(o-metoxyphenyl)coumarin (1) and 7,8-dihydroxy-3-(3,4,5-trimetoxyphenyl)coumarin (2) derivatives have been synthesized. From 7,8-dihydroxy-3-(o-metoxyphenyl)coumarin (1) compound, which is one of the compounds required for synthesis of crown ethers; 7,8-[12-crown-4]-3-(o-methoxyphenyl)coumarin (3), 7,8-[15-crown-5]-3-(o-metoxyphenyl)coumarin (4), 7,8-[18-crown-6]-3-(o-metoxyphenyl)coumarin (5) crown ether derivatives, and from 7,8-dihydroxy-3-(3,4,5-trimetoxyphenyl)coumarin compound (2); 7,8-[12-crown-4]-3-(3,4,5-trimethoxyphenyl)coumarin (6), 7,8-[15-crown-5]-3-(3,4,5-trimethoxyphenyl)coumarin (7), 7,8-[18-crown-6]-3-(3,4,5-trimethoxyphenyl) coumarin (8), crown ether derivatives have been synthesized. Coumarin crown ethers have been obtained by being stirred mechanically under reflux in the inert atmosphere at 70-80° C for 40 hours after solving polyethylenglycolditosilate and 7,8-dihydroxy-3-(o-metoxyphenyl)coumarin derivatives in the presence of metal carbonate and CH3CN. Column chromatography method were used for separation. Compound structures have been chacterized by UV/ vis., IR, 1H-NMR spectra. Additionally, the UV/ vis. measurements in 10-5 M 7,8-[15-crown-5]-3-(o-methoxyphenyl)coumarin (4) and 7,8-[15-crown-5]-3-(3,4,5-trimethoxyphenyl)coumarin (7) acetonitril solution on on the presence of alkali perchloride ( LiClO4, NaClO4, KClO4) have been studied.
Keywords: Kimya mühendisliği ve ilgili konular; Organik Kimya; Organik kimyasallar; Sanayi kimyasalları teknolojisi