Kör veya az gören çocukların desteklenmesinde çocuk kütüphanelerinin rolü - Güleryüz, Tuğba (My University, 2023)
Engeli olan anlamına gelen engelli sözcüğü, erişilebilirlik olduğu sürece anlamını yitirmektedir. Erişilebilirlik, her kesime hitap ederek ve tüm alanlarda kullanılarak hayatımızın büyük bir kısmını kapsamalıdır. Erişilebilirlik algısının okul öncesi ağırlıklı olmakla birlikte çocukluk döneminde kazandırılması, çocukların yaşlarının ilerlemesiyle olumsuz tutumlarının artması ve değişime dirençli hale gelmesini önlemesi yönünden oldukça faydalı olacaktır. Temelini okul öncesi dönemde inşa ettiğimiz yaşam becerilerinin, bütünleştirici uygulamalar yoluyla çocukların gelişiminin desteklenmesi ile oluşabilecek olumlu veya olumsuz, dolaylı veya dolaysız ayrımcı tutumların engellenmesi sağlanabilmektedir. Okul öncesi eğitimin zorunlu olmaması ile dezavantajlı çocukların, gelişimi ve geri kalan eğitim hayatı diğer çocuklarla karşılaştırıldığında bir eşitsizlik gözlemlenmektedir. Bütünleştirici uygulamaların çocukluk döneminde ülkemizde kullanımının pek yaygın olmamakla birlikte özel eğitim hizmetlerinin etkinliği söz konusudur. Çocuk kütüphanelerinin ise çocuklara, bütünleştirici uygulamalar ile evrensel tasarım ilkesi çerçevesinde birlikte öğrenerek karşılıklı fayda sağlayacağı etkinlikler düzenlemesi ve erişilebilir materyaller sağlaması, eğitimde mevcut açıklığın giderilmesine destek olacağı düşünülmektedir. Bu çalışma, Türkiye’deki çocuk kütüphanelerinin kör veya az gören çocukların beceri ve alışkanlık kazanımını nasıl desteklediğini incelemek amacıyla yapılmaktadır. Bu çalışma sonucunda ise Türkiye’de mevcut durum ve program önerisi ile kör veya az gören çocukların kütüphane alışkanlıklarının kazanılması, engelsiz çocuk kütüphaneleri algısının oluşturulması ve literatürde sık kullanılan “engelli” kelimesi yerine “erişilebilirlik” kelimesinin yaygınlaşması hedeflenmektedir.

The word disabled, which means having a disability loses its meaning as long as there is accessibility. Accessibility should cover a large part of our lives by appealing to all segments and being used in all areas. Gaining the perception of accessibility in childhood, predominantly in preschool will be very useful in terms of preventing children from increasing their negative attitudes and becoming resistant to change as they get older. It is possible to prevent positive or negative, indirect or direct discriminatory attitudes that may occur by supporting the development of children through integrative practices and the life skills that we build in the pre-school period. With the non-compulsory pre-school education, an inequality is observed when the development of disadvantaged children and the rest of their education life are compared with other children. Although the use of integrative practices in childhood is not common in our country, the effectiveness of special education services is in question. It is considered that children's libraries, on the other hand, will support the elimination of the existing gap in education by organizing activities that will provide mutual benefit to children by learning together within the framework of integrative practices and universal design principle and providing accessible materials. This study is conducted to examine how children's libraries in Turkey support the acquisition of skills and habits by blind or low vision children. As a result of this study, with the current situation and program proposal in Turkey, it is aimed to introduce the habit of library to visually impaired or low-vision children, to create the perception of non-disabled children’s libraries and to popularize the word accessibility instead of the word disabled which is frequently used in the literature.
Keywords: Blind or low vision children; Bütünleştirici uygulamalar Children's libraries; Children's libraries; Çocuk kütüphaneleri; Disabled children's libraries; Engelli çocuklar için kütüphaneler; Engelsiz çocuk kütüphaneleri; Evrensel tasarım ilkesi; Integrative practices; Kör veya az gören çocuklar; Libraries and children with disabilities; Turkey; Türkiye; Universal design principle