Medeni yargılama hukukunda avukatın delillerin toplanmasındaki rolü - Çelikoğlu, Cengiz Topel (My University, 2011)
Takdim edilen bu doktora tezinin konusu medeni yargıda delillerin toplanmasında avukatın rolüdür.Bu bağlamda, Av.K m.2/ III hükmünde öngörülen ve hukukumuzda avukatın deliller bakımından rolüne de temas eden, dava ve duruşma öncesinde avukat marifetiyle bilgi ve belge toplama aracının açıklanması araştırmanın temel amacını teşkil etmiştir.Çalışmada, mukayeseli araştırma yöntemine başvurulmuştur. Birinci bölümde, avukatın hukuk sistemindeki ve yargılamadaki rolü araştırılmış; onun hukuk sisteminde müvekkil hak ve menfaatlerini hatalı karar veya uygulamalardan koruma amacıyla hareket ettiği ve yargılamada tarafın usuli hak ve yükümlülüklerini yerine getirmesine yardım ettiği tespit edilmiştir. İkinci bölümde, mukayeseli hukuktaki temel yargılama sistem modelleri ile bunlardaki delil toplama süreçleri incelenmiştir.Ayrıca, hukuk sisteminde hukukumuzdaki araca benzer bir bilgi ve belge toplama aracına yer veren Japon yargılama modelindeki delil toplama yöntem ve araçlarının yanısıra, mukayeseli hukuktaki gelişmelerin yönüne işaret eden Avrupa Birliği “Yeknesak Medeni Usul Kodu Taslağı” ve ALI/ UNIDROIT “Ulusötesi Medeni Usul İlke ve Kuralları”ndaki çözümlere de bakılmıştır.Japon medeni usulü de dahil olmak üzere yeknesak kod ve kurallarda, batı hukuk geleneği bakımından karma yargılama sistem modeli yaklaşımının hakim olduğu ve yargılama süjeleri arasında dengeli bir rol dağılımının benimsendiği görülmüş; mukayeseli hukuktaki gelişmelerin mahkeme ve tarafların delillere birlikte erişebilmesine imkan sağlayan çözümler yönünde olduğu tespit edilmiştir. Üçüncü bölümde, Av.K m.2/ III hükmünde öngörülen, avukat marifeti ile dava veya duruşma öncesi bilgi ve belge toplama aracı, ilk iki bölümdeki incelemelerin ışığı altında, incelenmiş;konusu,usulü, kapsamı ve yükümlüler ile avukatın sorumlulukları belirlenmeye çalışılmıştır. Çalışmada, Av.K m.2/ III hükmünde öngörülen aracın etkinliği açısından ilave yasal düzenlemelere gerek olduğu saptanmış;ayrıca, avukatın dava ve duruşma öncesi bilgi toplama ve delil araştırma faaliyetinin belgelerle sınırlı kalmayıp şahitleri de kapsayabileceği belirlenmiştir.Her iki açıdan, bazı mevzuat değişiklikleri önerilmiştir.

The topic of this doctorate thesis is the role of lawyer gathering evidence in civil procedure.In this context, to explain the instrument of gathering information and document on pre-action and pre-trial periods, which is placed in Lawyering Act art 2/ III and makes contact with the role of lawyer in relation to evidence, is the subject matter of the thesis. Comparative research method had been used in this work. In the first part of the thesis, the role of lawyer in legal system and proceeding were researched and it was established that s/ he serves to protect client’s right and interest from faulty judgements and practices and that s/ he helps litigant at proceeding. In the second part, proceeding systems and models also process of gathering evidence in Western Legal Tradition were investigated. Moreover, Japan civil procedure which gives a place instrument of gathering information and document like Turkish Law was examined alongside of the relaeted solutions in EU European Model Code of Civil Procedure Draft and in addition to ALI/ UNIDROIT Transnational Principles and Rules of Civil Procedure at a glance. In this Codes and Rules, with respect to Western Legal Tradition, has been seen that they are of mixed proceeding system and that they adopted a balanced approach about division of labour between judge and parties.Accordingly, it was established that current civil procedure recognized that judge and parties/ advocates access to evidence just in time. In the third part, in the light of the first and the second part, instrument of gathering information and evidence on pre-action and pre-trial through the agency of lawyer which is placed in Lawyering Act art 2/ III was examined and also subject, method,scope and lawyer’s and obliged’s liabilities were tried to established. In this research, in terms of efficiency of the instrument which is placed Lawyering Act art.2/ III, the requirement for supplement legal arrangement was established. Moreover, it was established that lawyer’s activity on gathering information and evidence during preaction and pre-trial periods should not be limited on documents but ıt should also cover potential witness.Therefore, certain amendments have been suggested.
Keywords: Medeni Hukuk; Özel Hukuk