Molla fenari’nin aynu’l-ayan adlı tefsirinin mukaddimesi: (tahlil ve değerlendirme) - Boyalık, M. Taha (My University, 2007)
Tez Özeti: Molla Fenari’nin Aynu'l-Ayan Adlı Tefsirinin Mukaddimesi (Tahlil ve Değerlendirme) Molla Fenari’nin Aynu'l-Ayan isimli Fatiha Tefsiri Mukaddimesi’nin tahlil edildiği bu tezin ilk bölümünde, Fenari’nin hayatı, eserleri, islam düşünce geleneğindeki yeri ele alınmış ve daha sonra Fenari öncesi tefsir literatürüne kısaca yer verilerek, Aynu'l-Ayan Mukaddimesi’nin bu tefsir çalışmaları içerisinde nerede durduğu sorusuna cevap aranmıştır. Tezin aslını oluşturan ikinci bölümün ilk kısmında ise, Aynu'l-Ayan tefsiri ve Mukaddimesi ana hatları ile tanıtılmış ve Mukaddime’nin sistematiği ve teorik arka planı ortaya konulmuştur. Bu bölümün son kısmında, Aynu'l-Ayan Mukaddimesi merkeze alınarak, Fenari’nin tefsir ilminin mahiyetine yönelik görüşleri tahlil edilmiştir. Burada Fenari’nin tefsir ilmine ilişkin görüşleri tartışılırken, Fenari’nin diğer eserleri ve beslendiği düşünce gelenekleri içerisinde verilen eserlere başvurmak suretiyle farklı konulara temas edilmiş ve böylelikle onun yorum anlayışı açığa çıkartılmaya çalışılmıştır. Sonuç itibariyle bu tezde, Fenari’nin varlık, düşünce ve dil anlayışı çerçevesinde şekillenen yorum anlayışı soruşturulmuş ve onun tefsir ilminin mahiyeti nedir sorusuna verdiği cevap bir kompozisyon içerisinde ifade edilmeye çalışılmıştır.

Preface for Molla Fanari’s Commentary “Aynu’l-Ayan” (Analyze and Review) This first section of the thesis in which Molla Fanari’s Preface for Fatiha Commentary, named as Aynu’l-Ayan, is analyzed focuses on the life of Fanari, his works and books, his place and importance for the tradition of Islamic thought. Additionally, commentary literature before Fanari is reviwed and the question of where the place of Preface for Aynu’l-Ayan is in this commentary works is to be answered. The beginning part of the second section of the thesis, which is the most important one, manifests Molla Fanari’s Commentary Aynu’l-Ayan and its Preface, and also its systematic and theoretical background. The ending part of this section analyzes Fanari’s thoughts for the character/ nature of the commentary science (ilm at-tafsîr) on the ground of Preface for Aynu’l-Ayan. At this point, having included other works of Fanari, his understanding of interpretation is exsposed by referring his other books and pointing at the works which belong to the thought traditions that Fanari is nourished. As a conclusion, this thesis simulatenously aims to convey what Fanari’s understanding of interpratation is on the base of his being, thought and language approach, and what Fanari’s answer is for the question on the character/ nature of the ilm at-tafsîr.
Keywords: İslam Dini; Tefsir