İçsel likidite yeterliliği değerlendirme süreci ve Türk bankacılık sistemi için bir model önerisi : vadesiz ve vadeli mevduat davranışsal modeli - Öztürk, Celal (My University, 2022)
Likidite riski gibi aktif / pasif uyumsuzluğu kaynaklı oluşan riskler için sermaye ayrılması olası zararları önlemede yetersizdir. Bu nedenle, likidite riski, yeterli düzeyde likit varlık bulundurarak aktif / pasif uyumsuzluğu, nakit akış ve likidite riski yaratan bilanço içi ve bilanço dışı kalemlerin davranışsal analizleriyle yönetilmelidir. Öte yandan, mudilerin mevduatlarını istediği anda çekebilme hakkına sahip olması risk yönetimi açısından en büyük sorunu oluşturmaktadır. Bu çalışmanın amacı, likidite riski açısından vadesiz ve vadeli mevduatların makro ekonomik ve finansal değişkenler ile tahmin edilmesine dayalı bir davranışsal model önermektedir. Bu amaçla, Jarrow-Deventer (1998) Modeli yaklaşımı üzerinden mevduat hacimleri makro ekonomik ve finansal değişkenlerle modellenmiştir. Kalkbrener-Willing (2014) metodolojisine göre Monte Carlo simülasyon yöntemi uygulanarak gelecek beş yıllık dönem için %99 güven düzeyinde çekirdek mevduat tutarları ve davranışsal vade yapıları tahmin edilmiştir. Ocak 2012 – Aralık 2019 dönemi arasındaki aylık veriler kullanılmıştır. Ampirik bulgular, mevduat hacminin Amerikan Doları Türk Lirası döviz kuru ve piyasa faiz oranı değişkenleriyle istatistiksel olarak açıklandığını ve gerçek kişi mevduatların ticari kişi mevduatlara oranla çekirdek mevduat oranlarının daha yüksek olduğunu göstermektedir. Benzer şekilde, vadeli mevduatların vadesiz mevduatlara, Türk parası mevduatların ise yabancı para mevduatlara oranla daha yüksek çekirdek mevduat oranına sahip olduğu bulgularına ulaşılmıştır.

The risks arising from asset and liability maturity mismatch, as well as liquidity risk, cannot be mitigated by allocating required capital. Therefore, liquidity risk should be managed by holding high quality liquid assets and behavioural analysis of on-balance sheet and off-balance sheet items that creates liquidity risk and led to asset and liability mismatch maturity. Moreover, the most material risk in risk management is that depositors have the right to withdraw their deposits on demand. The aim of this study is to propose a behavioral model that non-maturing and time deposits have been predicted with macroeconomic and financial variables in respect of liquidity risk. For this purpose, deposit volumes have been modelled with macro-economic and financial variables using the Jarrow-Deventer (1998) Model. Core deposits and liquidity term structure, similarly the Kalkbrener-Willing (2014) methodology, have been estimated at 99% confidence level for the next five-year period using the Monte Carlo simulation techniques. The study covers monthly data between January 2012 and December 2019. As a result, empirical evidence indicates that the deposit volumes have been statistically explained with United States (US) Dolar/ Turkish Lira foreign exchange rate and market interest rate variables. The results also show that the core deposit ratios of retail are higher than corporate’s. Likewise, it has been proven that time deposits have a higher core ratio than non-maturing deposits and, similarly Turkish currency deposit ratio compared with foreign currency deposit.
Keywords: Bankalar ve bankacılık; Banks and banking; behavioural model; core deposit; çekirdek mevduat; davranışsal model Liquidity risk; Likidite riski; Turkey; Türkiye