Ni’metullah Nahçıvani’nin Hidayetü’l-ihvan’ı (metin tercüme ve inceleme) - Musakhanov, Orkhan (My University, 2011)
Nİ’METULLAH NAHÇIVÂNÎ’NİN HİDÂYETÜ’L-İHVÂN’I Tezimizin amacı Ni’metullah Nahçıvânî’nin hayâtını incelemek ve Hidâyetü’l-İhvân adlı eseri ışığında tasavvufî görüşlerini tesbit etmektir. XV. yüzyılın ikinci yarısı ve XVI. yüzyılın ikinci çeyreğinde yaşayan Ni’metullah Nahçıvânî tasavvufî tefsîriyle bilinen bir Nakşibendî şeyhidir. Muhyiddîn İbnü’l-Arabî’yle olgunlaşmış irfân çizgisinde eserler kaleme almış olan Nahçıvânî’nin tasavvuf tarihindeki önemi tasavvufî/ işârî tefsirler içerisinde Kur’ân’ın bütün âyetlerinin tasavvufî usûle göre yorumlandığı ilk tefsire sâhip olmasıdır. Nahçıvânî Hidâyetü’l-İhvân adlı Arapça eserinde ekberî dönem sûfîlerin varlık anlayışını merkeze alarak birçok tasavvufî kavram ve konuyu özetlemiş, filozof ve kelâmcıların başta varlık konusu olmakla görüşlerini tenkit etmiştir. Tasavvufî tenkit türüne örnek sayılabilecek olan Hidâyetü’l-İhvân övgü ve yerginin üst düzeyde kullanıldığı cezbe ve coşkuya dayalı dil ve sec’ili bir üslupla yazılmıştır. Tezimizin birinci bölümünde Nahçıvânî’nin mezkûr eserdeki tasavvufî konulara bakış açısı incelenmiş, ikinci bölümünde eserin tercümesi ve üçüncü bölümünde ise neşri yapılmıştır. Anahtar Kavramlar: Ni’metullah Nahçıvânî, tasavvuf, Hidâyetü’l-İhvan.

Nİ’METULLAH NAHÇIVÂNÎ’S HİDÂYETÜ’L-İHVÂN The purpose of my thesis is to analyze the life of Ni’metullah Nahçıvânî and to determine his opinions in the light of his work of art Hidâyetü’l-İhvân. Ni’metullah Nahçıvânî who had lived in the second half of XV and in the first quarter of XVI century was a Shaykh of Naqshbandi Sufi order. As a follower of Muhyi al-Din Ibn al-Arabi’s gnostic teachings, Nahçıvânî was an important figure in the history of Islamic Mysticism being the first interpreter within Sufi understandings (Tafsirs) of the entire Qur’an. Nahçıvânî in his Hidâyetü’l-İhvân while concentrating on the Idea of Being during the period of the Akbarian tradition summarized many Sufi concepts and themes, and criticized philosophers’ and theologians’ (mutakallimῑn) views. Hidâyetü’l-İhvân was written in an assonant style in a criticizing and reprehending language. The first part of my thesis examines Nahçıvânî’s views on Islamic Mysticism (Tasawwuf) mentioned in his work; the second part includes translation of Hidâyetü’l-İhvân; and the third part comprises the publication of the original work in Arabic. Key words: Ni’metullah Nahçıvânî, Islamic Mysticism, Hidâyetü’l-İhvan.
Keywords: İslam Dini; Tasavvuf