Hadis usulü edebiyatında Elfiyye’ler, Iraki ve Elfiyye’si - Teker, Yusuf (My University, 2006)
Elfiyyeler, Irâkî, Hadis Usulü, Hadis Edebiyatı. HADİS USÛLÜ EDEBİYATINDA ELFİYYELER, IRÂKÎ VE ELFİYYE’Sİ “Hadis Usûlü Edebiyatında Elfiyyeler, Irâki ve Elfiyye’si” isimli bu tezimizde, İslâmî ilim geleneğinde bir telif türü olan Elfiyyelerin yazılıp sahasında ilim tahsil etmek isteyen öğrencilere ezberletilmesi konusu Hadis ilmi alanında bu türde yazılmış ilk ve en önemli eser olan Irâki’nin Elfiyye’si özelinde incelenmiş, günümüz şartları içinde bu tür eserlerin konumunun tesbiti yapılmış ve onlardan daha fazla istifade edebilme yolları aranmıştır. Hadis Usul Edebiyatında İbnu’s-Salah’ın kaleme aldığı Ulûmu’l-Hadis adlı eseri kendisinden sonra yazılan neredeyse bütün usûl çalışmalarına büyük ölçüde kaynaklık etmiş üzerine birçok ihtisar, şerh, hâşiye, tekmile ve manzume türü çalışmalar yapılmıştır. İşte bu türler içinde sayılan manzumeler arasında adı sıkça geçmesine rağmen hakkında yeterli malumat verilmeyen, muhtevası kadar ismi de ilgi çekici olduğu halde, akademik bir çalışmada ele alınmayan ve Elfiyye diye adlandırılan bu eserler dikkatimizi çekmiştir. Hadis usûlünün, ilmî olduğu kadar, edebî değeri de bulunan bu farklı türü hakkında onlarca şerh yapıldığı ve özellikle klâsik İslam eğitim öğretim kurumlarında ders kitabı olarak okutulup ezberletildiği halde gerekli ve yeterli bir araştırmanın yapılmamış olmasından dolayı, böyle bir konuyu bir olarak ele alıp incelemeye değer ve uygun bulduk. Bir giriş ve üç bölümden oluşan bu çalışmanın giriş bölümünde, Elfiyye sözcüğünün sözlük ve kavramsal anlamı, genel olarak İslâmî ilimlerde Elfiyye türünün ortaya çıkışı ve yaygınlaşması, telif amacı ve faydaları ile bu alanda yazılan meşhur Elfiyyeler ve müellifleri; birinci bölümde, Hadis Usûlü İlminde Elfiyyeler, ilk örnekleri, yazılış sebepleri, muhtevaları ve usul eserleri içindeki yerleri; ikinci bölümde, araştırmamızın ana konusu olan ve Hadis usulü edebiyatında Elfiyye türünün bilinen ilk örneği ve en çok rağbet gören eseri durumundaki Irâkî’nin Elfiyye’si; üçüncü bölümde ise Elfiyye’ye dayalı çalışmalar özellikle şerhleri araştırılmıştır.

Key words: Alfiyyah, Irâqî, Hadith Literature, Hadith Methodology. ALFİYYAHS AT THE HADITH LİTERATURE, IRÂQÎ AND HİS ALFİYYAHS İn the thesis named “Alfiyyahs at the Hadith Literature, Irâqî and his Alfiyyah” Alfiyyahs were dealed with which are compilation types in islamic science tradition to be memorized or studied by students. Irâqî’s Alfiyyah which is the first type and the most important work of art in hadith literature was especially studied. The situation of these types of arts were established in daily condition and tried to find out the ways to benefit from them. In Hadith Literature “Ulumu’l-Hadith” was written by Ibnu’s-Salah which had become a source on a large scale to almost all works. Lots of works were studied on “Ulumu’l-Hadith” in type of abbreviation, commentaries, footnote, complementary and poem although Alfiyyahs were frequently mentioned in the type of poem there is no adequate information abaut them. It attracted our attention because it’s name is interesting as much as it’s contetnt. Tens of commentaries were done on this different Hadith Literature type. It had scientific and literature value. Especially it was memorized and studied in classic Islamic Educational Institutions. In spite of this ther isn’t adequate and required investigation on it. That’s why we found valuable and reasonable to study this important subject, as an advanced licence thesis. This work is formed by one introduction part and three main parts. In the introduction part the dictionary and conceptual meaning of Alfiyyah, the general rising and becaming wide spread of Alfiyyah in Islamic Science, reconciliation purpose and value of Alfiyyahs and some famues Alfiyyahs were investigated. In the first part of this work; Alfiyyah’s in Hadith Literature, first types, the reason of writing, contents and their place in methodic work of art were studied. In the second part the main subject of our study, Alfiyyahs in hadith literature and Irâqî’s Alfiyyah which is study, the first known type is studied and in the third part; the Works related to Alfiyyahs, especially commentaries were investigated.
Keywords: Hadis; İslam Dini