Proje 2061 kitap değerlendirme ölçütleri açısından ilkokul 4. Sınıf matematik ders ve çalışma kitaplarının değerlendirilmesi - Tıraş, Süleyman (My University, 2023)
Bu çalışmanın temel amacı, MEB 2015 ilkokul matematik öğretim programına göre hazırlanmış olan özel bir yayınevine ait ilkokul 4. sınıf Matematik ders ve öğrenci çalışma kitaplarını eğitimsel tasarım ölçütlerine uygunluk açısından incelemektir. Bilindiği gibi, yürürlükteki matematik öğretimi programında oluşturmacı yaklaşım benimsemiştir. Dolayısıyla hazırlanacak ders kitapları, bu yaklaşıma yönelik olarak hazırlanmalıdır. Amerika Bilim İlerleme Kurulunun (American Association for the Advancement of Science) Proje 2061 için hazırlamış olduğu kitap değerlendirme ölçütlerinin, oluşturmacı ders kitaplarının hazırlanmasında etkili olacağı düşünülerek, araştırmada bu ölçütleri temel alan ölçeğin kullanılması tercih edilmiştir. Proje 2061 kitap değerlendirme ölçütlerinden yer alan (1) Amaçları ortaya koyma, (2) Öğrenci fikirlerini dikkate alma, (3) Matematiğe öğrencinin ilgisini çekme, (4) Matematiksel fikirler geliştirme, (5) Öğrencileri fikir yürütmeye teşvik etme, (6) Öğrencilerin matematiksel gelişimini değerlendirme ve (7) Matematik öğrenme ortamını geliştirme kategorileri aynen korunmuştur. Ancak uzman görüşleri doğrultusunda araştırmacı tarafından ölçeğin bazı maddelerinde değişiklik yapılmış ve ölçeğin 23 maddeden oluşan orijinal hali, 26 maddeli yarı yapılandırılmış bir görüşme formuna dönüştürülmüştür. Öğretmen ve öğretmen adayları inceledikleri üniteleri, kategorileri temel alınarak oluşturulan yarı yapılandırılmış görüşme formuna göre değerlendirmişlerdir. Araştırmanın çalışma grubunu, İstanbul Kadıköy, Ümraniye ve Üsküdar İlçelerinde devlet ve özel ilkokullarda görev yapan 28 sınıf öğretmeni ve İstanbul’da bulunan önde gelen bir araştırma üniversitesi sınıf öğretmenliği anabilim dalının üçüncü sınıfında okuyan 31 öğretmen adayı oluşturmaktadır. Araştırma kapsamındaki kitabı altı üniteden oluştuğu için, her bir üniteyi inceleyecek ve görüş belirtecek öğretmen ve öğretmen adayları sayısı en az dört kişi olmak kaydıyla random (tesadüfi) yolla belirlenmiştir. Araştırmada ders ve öğrenci çalışma kitaplarının belirli ölçütleri karşılama durumları için nitel araştırma yöntemlerinden durum deseni kullanılmıştır. Veriler betimsel analiz yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. Analiz yapılırken önce öğretmen ve öğretmen adaylarının doğrudan alıntılarına yer verilmiş daha sonra ise sayısal verilerin frekans, yüzde ve ortalamaları hesaplanmıştır. Sayısal veriler kapalı uçlu üçlü Likert tipi anket ile elde edilmiştir. Anketin analizi sonucunda, ders ve öğrenci çalışma kitaplarının geneline ilişkin genel aritmetik ortalamalar 3 üzerinden Dersin amaçlarını ortaya koyma 2,138; Öğrencilerin fikirlerini dikkate alma 1,767; Öğrencilerin konuya ilgisini çekme 2,055; Matematiksel fikirleri geliştirme 2,423; Öğrencileri fikir yürütmeye teşvik etme 2,411; Öğrencilerin matematik gelişimini değerlendirme 2,410; Matematik öğrenme ortamını geliştirme 1,596 ve tüm kategorilere ilişkin genel aritmetik ortalama ise 2,114 hesaplanmıştır. Anket sonuçlarına göre, öğretmenlerle öğretmen adayları arasında kategoriler özelinde anlamlı sayılabilecek görüş ayrılığı olmamakla birlikte, bazı kategorilere ait ölçütlerde görüş ayrılığını olduğu görülmüştür. Ders ve öğrenci çalışma kitapları genel olarak değerlendirildiğinde; öğretmen ve öğretmen adaylarının Proje 2061 kategorilerinden “matematiksel fikirleri geliştirme”, “öğrencilerin fikir yürütmelerini teşvik etme” ve “ öğrencilerin matematik gelişimini değerlendirme” kategorilerini içerdiği, “dersin amaçlarını ortaya koyma” ve “konuyla ilgili olaylara öğrencinin ilgisini çekme” kategorilerini kısmen içerdiği; “öğrencilerin fikirlerini dikkate alma” ve “ matematik öğrenme ortamını geliştirme” kategorilerini içermede oldukça zayıf kaldığını belirtmişlerdir. Uluslararası standartlara sahip ders kitaplarının hazırlanması, geliştirilmesi ve etkili olarak kullanılması için Milli Eğitim Bakanlığına, ders kitapları yazarlarına, bu konuyla ilgili araştırma yapacaklara ve öğretmenlere bazı önerilerde bulunulmuştur.

The main purpose of this study is to examine the primary school 4th grade Mathematics course and student workbooks of a private publishing house, prepared based on the MEB 2015 primary school mathematics teaching studies, in terms of compliance with the educational design criteria. The constructivist approach has been adopted in the current mathematics teaching program. Therefore, the textbooks should be prepared based on the same approach. Considering that the book evaluation criteria prepared by the American Association for the Advancement of Science for Project 2061 will be effective in the preparation of constructivist textbooks, it was prefered as the criteria of this study. Among the Project 2061 book evaluation criteria, (1) Revealing the objectives of the course, (2) Considering students’ ideas, (3) Engaging students in the subject, (4) Developing mathematical ideas, (5) Encouraging students to think, (6) Evaluating students’ mathematical development and (7) Developing mathematics’ learning environment were kept the same. However, changes were made in some parts of the measurements based on the experts’ opinions, and the original version of the criteria consisting of 23 items was converted into a semi-structured interview form including 26 items. Teachers and pre-service teachers evaluated the units based on the category-based semi-structured interview form. The study group of the research consists of 28 primary school teachers working in public and private primary schools in Kadıköy, Ümraniye and Üsküdar districts and 31 teacher candidates studying in the third grade of Department of Primary Education in Faculty of Education in one of the leading research university located in Istanbul. Since the book within the scope of the research consists of six units, the number of teachers and teacher candidates examinining each unit and expressing opinions was determined randomly, provided that there are at least four people for each unit. In the current research, the case design, which is one of the qualitative research methods, was used to assess that the course and student workbooks meeting certain criteria. The data were analysed using descriptive analysis method. While analyzing, direct quotations of teachers and teacher candidates were included, and also, the frequency, percentage and averages of numerical data were calculated. The numerical data were obtained with a closed-ended three-point Likert type questionnaire. Based on the analysis of the questionnaire, the general arithmetic averages of the course and student workbooks out of 3 were calculated as 2.138 for revealing the objectives of the course; 1.767 for considering students' ideas; 2.055 for engaging students in the subject; 2.423 for developing mathematical ideas; 2.411 for encouraging students to think; 2.410 for evaluating students' mathematical development; 1.596 for developing mathematics learning environment and 2.114 for all categories. According to the results of the survey, although there is no significant difference of opinion between the teachers and the teacher candidates in terms of categories, it has been observed that there is a difference of opinion in the criteria of some categories. When the course and student workbooks are evaluated in general, the teachers and pre-service teachers says the books included the categories of developing mathematical ideas, encouraging students to think and evaluating students' mathematical development from the Project 2061 categories, and partially included the categories of revealing the objectives of the course and engaging students in the subject; they stated that the books were quite weak in the categories of considering students’ ideas and developing mathematics learning environment. Some suggestions for the preparation, development and effective use of textbooks with international standards were provided to the Ministry of National Education, the textbook writers, interested researchers and teachers.
Evaluation of primary school 4th grade mathematics course book and workbooks in terms of project 2061 book evaluation criteria
Keywords: İlkokul Matematik Ders ve Öğrenci Çalışma Kitapları; Matematik; Matematik Öğretimi; Mathematics; Öğrenim ve Öğretim (İlk); Öğretmen ve Öğretmen Adayları; Primary School Mathematics Coursebooks and Workbooks; Proje 2061; Project 2061; Study and Teaching (Elementary); Teacher and Pre-service Teacher; Teaching Mathematics