Kırım'da çıkan İleri dergisi (1928-1930 yılları) - Kılıç, Mert (My University, 2023)
İleri, Mart 1926 ila Ağustos 1930 yılları arasında Kırım’da yayınlanmış, geniş bir içerik yelpazesine sahip siyasi, içtimai ve edebi bir dergidir. Kırım’ın Sovyetleşme sürecinde yönlendirici işlevi dolayısıyla bilhassa önemlidir. Derginin içeriği ve yazar kadrosu, Sovyet hükumetinin politikaları mucibince zaman içerisinde bir değişime uğramıştır. Derginin, ilk iki yılına ait birçok sayının noksan olması dolayısıyla 1926 ve 1927 yılına ait sayıları incelememizin dışında tuttuk; yalnızca 1928-30 yılları arasındaki dönemi ele aldık. Zaten bu kısım da oldukça büyük bir hacimdedir. Derginin bilhassa ikinci dönemi, Sovyet hükumetinin aldığı kararların propagandasının yapıldığı bir hale evrilmiştir. Alfabe değişikliği, sovhoz ve kolhozların yaygınlaştırılılması gibi birçok toplumsal ve siyasi meseleyi yakından takip etmiş, Sovyet hükumetinin aldığı kararlar doğrultusunda bu hususlarda yayınlar yapmıştır. Bunun yanı sıra, milliyetçilik ve din ile de aktif bir şekilde mücadele edilmiş, milliyetçi fikir adamları ile din adamları hedef haline getirilmiştir. Toplumsal hayattan silinmesi için birçok propaganda metni neşredilmiştir. Bunun yanı sıra, dergide bir devri sabık yaratılmış, Milli Fırka ve Veli İbrahim dönemi karşı devrim ile ilişkilendirilmiştir. Kırım’daki Ceditçi miras da reddedilmiş ve burjuva ile ilişkilendirilmiştir. Çalışmada dergide yoğun olarak ele alınan konuların değerlendirmesi yapıldı. Ayrıca derginin aktif görev alan yazarlarının, biyografileri ve fikirlerini ortaya çıkartılmaya çalışıldı. Dergide yer alan bazı makalelerin metni ek kısımda sunuldu.

İleri is a political, social and literary journal published in Crimea between March 1926 and August 1930. It is particularly important due to its guiding function in the Sovietization process of Crimea. The journal's content and editorial staff changed over time in accordance with the policies of the Soviet government. Because many issues from the first two years of the magazine were missing, we excluded the 1926 and 1927 issues from our review; We only discussed the period between 1928-30. This part is already quite large in volume. The journal closely followed many social and political issues such as the change of the alphabet, the expansion of sovkhozes and kolkhozes, and published on these issues in line with the decisions taken by the Soviet government. In addition, nationalism and religion were actively fought, and nationalist intellectuals and clergy were made targets. Nationalism and religion were tried to be discredited. Nationalists and religious figures were targeted. Many propaganda texts were published to erase them from public life. In addition, the past was judged. The Milli Fırka and the Kurultay period were associated with counter-revolution. The Jadidist legacy in Crimea was also rejected and associated with the bourgeoisie. In the study, the topics covered extensively in the journal were evaluated. In addition, an attempt was made to reveal the biographies and ideas of the active writers of the magazine. The texts of some articles in the journal are attached.
Keywords: Ceditçilik; Cemil Seydamet; Crimea (Ukraine); Crimean Press; Crimean Tatar intellectuals; Crimean Tatars; History; Jadidism; Kırım (Ukrayna); Kırım matbuatı; Kırım Tatar aydınları; Kırım Tatarları; Sovietization; Sovyetleştirme; Tarih; Veli İbrahimov