17. yüzyılda yapılmış mensur şehname tercümesi 380a-408b [409b] - Gürlek, Mehmet (My University, 2006)
ÖN SÖZ Şehnâme, İran krallığının kuruluşu ile Sasani hanedanlığının varlığının sona ermesi arasındaki kronolojik tarihi, epik bir anlatımla işleyen manzum bir eserdir. Türk kültüründe de geniş yankı bulan Şehnâme’nin dilimize manzum ve mensur olmak üzere çeşitli tercümeleri yapılmıştır. Bizim üzerinde çalıştığımız eser kelime kelime bir tercüme değildir. Eserin hacmine bakarak, halkın merak ve ilgisini çekecek başka konuların eklenmesiyle genişletildiğini söylemek mümkündür. Eser üç cilt halinde toplam 1778 varaktır. İstanbul Üniversitesi Merkez Kütüphanesinde 6131 demirbaş numarasıyla kayıtlı mensur bir Şehnâme tercümesidir. Üzerinde çalışılan kısım, yazmanın 1. cildinde 380a-408b varaklarını kapsamaktadır. 396. varak müstensih tarafından yanlışlıkla iki defa numaralandırılmıştır. Bu durum çalışmamızda 396ia ve 396ib şeklinde belirtilmiştir. Tez üç bölümden oluşmaktadır: Giriş, metin ve sözlük. Giriş bölümünde Firdevsî’nin hayatı, Şehnâme ve Şehnâme tercümeleri ile üzerinde çalışılan eser hakkında bilgiler mevcuttur. Şehnâme’nin manzum ve mensur Türkçe tercümelerine yer verilmiştir. Metin kısmı varak ve satır numaraları esas alınarak gösterilmiş, noktalama işaretleri günümüz imlası dikkate alınarak uygulanmıştır. Yararlanılmasında kolaylık olması açısından metin paragraflara ayrılmıştır. Minyatürlerin yer aldığı sayfalar belirtilmiş, metinde okunmayan sözcük […] şeklinde gösterilmiştir. Sözlük bölümünde, metinde kullanılan ve sözlük değeri olan her kelime ana madde olarak alınmış ve alfabetik olarak dizilerek metinde geçtiği anlamlar tespit edilmeye çalışılmıştır. Madde başlarının altında ise o madde ile ilgili deyim, ara madde ve birleşikler sıralanmıştır. Çalışmanın sonuna eserin çevriyazıya aktarılan 380a-408b varaklarının tıpkıbasımı eklenmiştir. Çalışmalarım arasında yoğun çalışma temposuna rağmen yardımlarını esirgemeyen tez danışmanım Prof. Dr. Ahmet TOPALOĞLU’na, hazırlamış olduğu Cibakaya alışmalarına büyük katkıda bulunmuş olan Prof. Dr. Ceval KAYA’ya ve bana her daim yol gösteren Doç. Dr. Zuhal KÜLTÜRAL’A teşekkürü bir borç bilirim

The book is registered under fixture number 6131 at the Central Library of İstanbul Universty. It is composed of 3 volumes with total pages of 1778. Also miniatures have taken place in the book with each page designed in 25 lines. The length of the first volume on which the book is being carried on, is 39 cm, the width is 24.5 cm and thickness 7.5 cm. The book was completed in 1187 –date based on Hegira, in 1173 –date based on Chiristian Era; it is not a translation word by word. The thesis includes the pages 380a-408b of the manuscript. The aim in preparing this thesis is to introduce the translation of Şehnâme as a prose. This work is composed of three sections which are the introduction, the text and the dictionary. In the introduction part, information about Firdevsi, Şehnâme, Şehnâme translations and the manuscript on which the work is carried on; is given. In the text, the page and line nubbers are shown, designed according to today’s punctuation marks and in necessary parts paragraphs are created. In this way, it has been aimed to get benefit of the work more easily. In dictionary, an indexs is prepared which shows the vocabulary of the book; the meanings of the words and compound forms in the book are tried to be explained.
Keywords: Divan Edebiyatı_Şehname; Türk Dili