Türk sinemasında anlatı mekanı olarak Doğu Karadeniz - Özden, Hüseyin (My University, 2019)
ÖZETTürk Sinemasında Anlatı Mekânı Olarak Doğu KaradenizBu çalışmada “Türk Sinemasında Anlatı Mekânı Olarak Doğu Karadeniz” konusu işlenirken öncelikle; “Filmde Mekânın Önemi” konusu ele alınmış, bu bağlamda “Filmlerde Mekân ve Atmosfer İlişkisi, “Filmlerde Mekân Seyirci İlişkisi ve Ortak Kodlar”, “Mekânın Filmin Dokusuna Uygun Olması” ve “Sinemada Mekân ve Karakter İlişkisi” incelenmiştir. “İlk Türk Filmlerinde Mekân” konusu araştırılırken Türk Sinemasının gelişim sürecine kısa bir bakış atılarak sinemada mekân, zaman ve insan ögelerinin önemine incelenmiştir. Ayrıca; Türk Sinemasının 100 yıllık tarihinde konu, mekân, anlatım dili, oyunculukta gösterdiği değişimler ve İstanbul dışına taşarak Anadolu’yu mekân olarak kullanma süreci araştırılmıştır. Türk Sineması’nın son dönemde mekân olarak kullandığı “Doğu Karadeniz Bölgesi’nin Doğal Dokusu, Tarihi, Etnik ve Kültürel Yapısı” ele alınmış, bölgenin üretim kültürüne etki eden etmenler; “Doğu Karadeniz Bölgesi’nin Fiziki Yapısı ve Doğal Dokusu” ve “Doğu Karadeniz Bölgesi’nde İz Bırakan Uygarlıklar ve Tarihi Dokular” ayrı ayrı incelenmiştir. -I-Son bölümde; “Türk Filmlerinde Anlatı Mekânı Olarak Doğu Karadeniz” konusu detaylı olarak ele alınmıştır. Bu bağlamda Doğu Karadeniz’i konu edinen filmler ve Doğu Karadeniz bölgesinde çekilen Türk filmlerinin bölgenin karakteristiği ile örtüşüp örtüşmediği filmlerden örneklerle incelenmiştir. Doğu Karadeniz’de çekilen filmler; “Ticari Amaçlı Çekilen Karadeniz Konulu Filmler”, “Doğu Karadeniz’i Fon Olarak Kullanan Filmler”, “Doğu Karadeniz’in Doğal Dokusu, Tarihi Mekânları, Etnik ve Kültürel Yapısının Türk Sineması’nda Kullanımı” ve “Karadeniz’i Dert Edinen, Doğu Karadeniz’de Çekilmiş Filmler” başlıkları altında ele alınmıştır. Doğu Karadeniz’de çekilen filmlerin bölgeyi yansıtma biçimleri incelenmiştir. Bu kapsamda; Özcan Alper’in “Sonbahar”, Yeşim Ustaoğlu’nun Bulutları Beklerken”, Mustafa Kara’nın “Kalandar Soğuğu”, Ahmet Sönmez’in “Elveda Katya” ve Yusuf Kurçenli’nin “Yüreğine Sor” filmleri konu, mekân ve karakterleri ile incelenmiş, bu filmler hakkında yapılan eleştiri ve yorumlara yer verilmiştir. ÖZETTürk Sinemasında Anlatı Mekânı Olarak Doğu KaradenizBu çalışmada “Türk Sinemasında Anlatı Mekânı Olarak Doğu Karadeniz” konusu işlenirken öncelikle; “Filmde Mekânın Önemi” konusu ele alınmış, bu bağlamda “Filmlerde Mekân ve Atmosfer İlişkisi, “Filmlerde Mekân Seyirci İlişkisi ve Ortak Kodlar”, “Mekânın Filmin Dokusuna Uygun Olması” ve “Sinemada Mekân ve Karakter İlişkisi” incelenmiştir. “İlk Türk Filmlerinde Mekân” konusu araştırılırken Türk Sinemasının gelişim sürecine kısa bir bakış atılarak sinemada mekân, zaman ve insan ögelerinin önemine incelenmiştir. Ayrıca; Türk Sinemasının 100 yıllık tarihinde konu, mekân, anlatım dili, oyunculukta gösterdiği değişimler ve İstanbul dışına taşarak Anadolu’yu mekân olarak kullanma süreci araştırılmıştır. Türk Sineması’nın son dönemde mekân olarak kullandığı “Doğu Karadeniz Bölgesi’nin Doğal Dokusu, Tarihi, Etnik ve Kültürel Yapısı” ele alınmış, bölgenin üretim kültürüne etki eden etmenler; “Doğu Karadeniz Bölgesi’nin Fiziki Yapısı ve Doğal Dokusu” ve “Doğu Karadeniz Bölgesi’nde İz Bırakan Uygarlıklar ve Tarihi Dokular” ayrı ayrı incelenmiştir. -I-Son bölümde; “Türk Filmlerinde Anlatı Mekânı Olarak Doğu Karadeniz” konusu detaylı olarak ele alınmıştır. Bu bağlamda Doğu Karadeniz’i konu edinen filmler ve Doğu Karadeniz bölgesinde çekilen Türk filmlerinin bölgenin karakteristiği ile örtüşüp örtüşmediği filmlerden örneklerle incelenmiştir. Doğu Karadeniz’de çekilen filmler; “Ticari Amaçlı Çekilen Karadeniz Konulu Filmler”, “Doğu Karadeniz’i Fon Olarak Kullanan Filmler”, “Doğu Karadeniz’in Doğal Dokusu, Tarihi Mekânları, Etnik ve Kültürel Yapısının Türk Sineması’nda Kullanımı” ve “Karadeniz’i Dert Edinen, Doğu Karadeniz’de Çekilmiş Filmler” başlıkları altında ele alınmıştır. Doğu Karadeniz’de çekilen filmlerin bölgeyi yansıtma biçimleri incelenmiştir. Bu kapsamda; Özcan Alper’in “Sonbahar”, Yeşim Ustaoğlu’nun Bulutları Beklerken”, Mustafa Kara’nın “Kalandar Soğuğu”, Ahmet Sönmez’in “Elveda Katya” ve Yusuf Kurçenli’nin “Yüreğine Sor” filmleri konu, mekân ve karakterleri ile incelenmiş, bu filmler hakkında yapılan eleştiri ve yorumlara yer verilmiştir.

“The Eastern Black Sea, a Narrative Space in Turkish Cinema”In this study while the subject of “The Eastern Black Sea, a Narrative Space in Turkish Cinema” was analyzed, “The importance of Space in Cinema” was discussed and in this content; “The relation of Space and atmosphere in films”, “Space-Audience relations and common codes in films”, “Space compatibility with film texture” and “The relation of Space and character” topics were studied.The importance of space, time and human elements in cinema was examined by giving a short look at the development process of Turkish Cinema while examining the subject of “Space in the First Turkish Films”. Also; The subject, space, narrative language , changes and using Anatolia as a space by moving out of Istanbul of the 100-year history of Turkish cinema were investigated.,“The Natural Texture, Historical, Ethnic and Cultural Structure of the Eastern Black Sea Region” which Turkish Cinema has recently used as a space has been discussed and the factors affecting the production culture of the region; “Physical Structure and Natural Texture of the Eastern Black Sea Region” and “Civilizations and Historical Textures Leaving Traces in the Eastern Black Sea Region” were examined separately.-III-In the last section; Eastern Black Sea as a Narrative Space in Turkish Cinema” is discussed in detail. In this context, the films about the Eastern Black Sea and whether the Turkish films shot in the Eastern Black Sea region coincide with the characteristics of the region were examined with examples from the films.Films shot in the Eastern Black Sea were investigated under the titles of “Commercial Black Sea Films” , “Films using Eastern Black Sea as a Fund”, “Use of Natural Texture, Historical Places, Ethnic and Cultural Structure of Eastern Black Sea in Turkish Cinema”, “Films trying to explain the problems of Black Sea”It was examined how the films which were shot in the Eastern Black Sea show the region. In this context; Özcan Alper's “Autumn”, Yeşim Ustaoğlu's “Waiting for the Clouds ”, Mustafa Kara's “ Kalandar Cold ”, Ahmet Sönmez's “Goodbye Katya” and Yusuf Kurçenli's “Ask Your Heart” films were examined with the subject, place and characters and criticisms and comments made about these films were included to the study.
Keywords: Black Sea; Cinema and Space; Doğu Karadeniz; Eastern Black Sea; Film; Karadeniz; Mekân; Motion pictures; Sinema; Sinema ve Mekân; Space; Turkey; Turkish Cinema; Türk Sineması Cinema; Türkiye; Yeşilçam