Fezâilü'l-Kur'ân'ın tefsir ilmi açısından değeri - Mehmetoğlu, Mustafa (My University, 2025)
Tefsir bilim dalı altında ele alınan konuların bir boyutunu Kur’ân ilimleri oluşturmaktadır. Kur’ân ilimleri en net ifadeyle Kur’ân-ı Kerîm’i tanımaya ve anlamaya katkı sağlayan ilimlere verilen isimdir. Kur’ân ilimlerinden biri olan fezâilü’l-Kur’ân’ın Tefsir ilmi bağlamında incelenmesi, kavramın sınırlarının çizilmesi, meseleleri ve tefsir ilmiyle olan ilişkisinin ortaya konması çalışmamızın temelini oluşturmaktadır. Fezâilü’lKur’ân, Kur’ân-ı Kerîm’in üstün yönlerini, okunma adabını, okuyanın ve okutanın kazanımlarını, neye fayda edeceğini, sevabını, sûrelerin kendine has özelliklerini ele alan ve bütün bunlarla ilgili rivayet ve edebiyatı kapsayan disiplindir. Fezâilü’l-Kur’ân’ı konu edindiğimiz bu çalışma üç bölüm olarak planlanmıştır. Birinci bölümde fezâilü’l-Kur’ân kavramı, kendisine yakın anlamlı kavramlarla birlikte açıklanmış, İslâmî ilimlerle ilişkisi tespit edilmiş ve bu konudaki literatür ortaya konmuştur. İkinci bölümde fezâilü’l-Kur’ân ilminin meseleleri başlığı altında üç konu incelenmiştir. Tefâdül meselesi, sûrelerin faziletleri hakkında aktarılan rivayetlerin isnad ve hüküm açısından taşıdığı problemler ve buna bağlı olarak rivayetlerin sıhhat değerleri, araştırmamızda yer verdiğimiz meseleler olmuştur. Üçüncü bölümde ise tefsir ilmi ile fezâilü’l-Kur’ân arasındaki ilişki iki farklı perspektiften ele alınmıştır. Bu bölümde tefsir kitaplarından hareketle müfessirlerin Kur’ân’ın faziletlerine hangi bağlamda ne ölçüde ve hangi kaynaklardan beslenerek yer verdiklerine dikkat çekilmiş ve tefsirlerdeki yeri ortaya konmaya çalışılmıştır. Çalışmamızın en özgün yanı ise sûrelerin faziletlerine dair aktarılan muteber rivayetlerin, sûrelerin içeriği ile ilişkisinin tespit edilmesi olmuştur.

Qur'anic sciences constitute one dimension of the subjects dealt with under the discipline of tafsir. Qur'anic sciences, in the clearest terms, is the name given to the sciences that contribute to the recognition and understanding of the Qur'an. The examination of Fadā'il al-Qur'ān, one of the Qur'ānic sciences, in the context of the science of Tafsir, drawing the boundaries of the concept, its issues and its relationship with the science of tafsir constitute the basis of our study. Fadā'il al-Qur'ān is a discipline that deals with the superior aspects of the Qur'ān, the etiquette of reading it, the gains of the reader and making it read, what it will benefit, its reward, the unique features of the suras, and the narrations and literature related to all these. This study on Fadā'il al-Qur'ān is planned in three chapters. In the first part, the concept of Fadā'il al-Qur'ān is explained together with its close meaningful concepts, its relationship with Islamic sciences is determined and the literature on this subject is presented. In the second chapter, three issues were examined under the title of the issues of the science of Fadā'il al-Qur'ān. The issue of tafādul, the problems of the narrations about the virtues of the suras in terms of isnāt and judgment, and accordingly the authenticity values of the narrations are the issues we have included in our research. In the third chapter, the relationship between the science of tafsir and Fazāil al-Qur'ān is discussed from two different perspectives. In this section, the extent to which the exegetes included the virtues of the Qur'an in which context, to what extent and from which sources, and tried to reveal their place in the tafsir books. The most unique aspect of our study is the determination of the relationship between the content of the suras and the reliable narrations about the virtues of the suras.
The value of fadāil al-Qur'ān in terms of the science of tafsir
Keywords: content; fadāil; fezâil; Hermeneutics; içerik; Kur’ân-ı Kerîm; narration; Qur'ān; rivayet; surah; sûre; tafsir; tefsir; Tefsir bilimi