Dünya çay piyasası ve Türk çay sektörünün perspektifleri - Osmanov, Elnur (My University, 2001)
Çalışma beş bölümden oluşmaktadır. Birinci ve ikinci bölümlerde dünya çay piyasasındaki gelişmeler araştırılmakta, çayın uluslararası çapta ticareti ve pazarlanması konuları işlenmektedir. Diğer üç bölümde ise Türk çay sektörünün durumu, sorunları ve bunların çözüm yollarına değinilmektedir. Çay bitkisi subtropik iklime sahip bölgelerde yetişir. Hindistan, Çin, Sri Lanka ve Kenya dünyanın en büyük çay üreticileridir. Son yıllarda dünya çay üretiminde Afrika ülkelerinin rolü artmıştır. 1999 yılında dünya çay üretim hacmi 2,9 milyon tona ulaşmıştır. Hindistan çay tüketiminde de lider konumundadır. Onu Rusya, İngiltere, Japonya ve Türkiye takip etmektedir. Kişi başına çay tüketiminin en fazla olduğu ülkeler İrlanda, Türkiye ve Kuveyt, en az olduğu ülkeler ise İtalya ve Tailand'dır. Dünya çay ihracatında Sri Lanka ve Kenya başlıca yer tutmaktadırlar. Yüksek iç tüketim seviyesi Hindistan'ın ihracat imkanlarını kısıtlamaktadır. Dünya çay ticareti müzayedeler aracılığıyla yapılmaktadır. Mombasa, Colombo ve Calcutta önemli müzayede merkezleridir. Türkiye dünyanın başlıca çay üreticilerinden biridir. Çay tarımı Doğu Karadeniz bölgesi halkının tek geçim kaynağıdır. Çay sektörü 1984 yılına dek devlet tekelinde olmuş, aynı yıl çıkarılan kanunla özel işletmelerin sektörde faaliyetine izin verilmiştir. Yıllarca yürütülen yanlış politikalar sonucu Türk çay sektöründe ciddi sorunlar ortaya çıkmıştır. Üretim maliyetleri dünya fiyatlarının çok üzerindedir. Çayımızın kalitesi Dünya standartlarına cevap vermemektedir. Bu yüzden üretilen çaylar ihraç edilememekte, stoklar artmaktadır. Çay tarımı bölge halkının geçimini sağlayamamakta ve bölgeden göç hareketleri hızlanmaktadır. Sektördeki tüm bu sorunların çözümü için acil tedbirler alınmalıdır. Aksi taktirde Doğu Karadeniz bölgesinde çok ağır sosyal iktisadi problemler ortaya çıkacaktır.

This study is composed of 5 sections; the first and second sections are researched developments in world tea economy and trade of tea and marketing subjects. In the other three sections evaluations connected with the Turkish tea sector have been made by examing carefully remedial measures and the future of the tea sector. Camellia sinensis is a plant that grows in sub-tropical regions. India, China, Sri Lanka, Kenya are the biggest tea producers of the world. In the last years the role of the African countries increased in world tea production. In 1999 total 2,9 million tons tea was produced in the world. India is also the most important tea consumer of the world. Russia, England, Japan and Turkey follow India as high volume tea consumers countries which have the maximum per capita consumption are Ireland, Turkey, Kuweyt while the minimum is Italy and Thailand. Sri Lanka and Kenya are the leading sites for tea exportation. Exportation possibilities of India are restricted because domestic consumption is high. World tea trade is made through auctions. Mombasa, Colombo, Calcutta are important auction centers. Turkey is the one of the main tea producers of the world. Tea agriculture in Eastern Black Sea region is the only source of earned income in the region. Turkish sector was a government monopoly till 1984. In the same year it permitted activities of private companies in the tea sector by law. Wrong politics which are carried out for years expose serious problems in the sector. Production cost is much more higher than the average world cost. Quality of our tea does not answer to the standards. Therefore teas which are produced cannot be exported thus increasing the stocks. Agriculture of tea is insufficient for the livelihood of the tea area people and migration movement speeds up. Measures to solve these problems must be taken immediately. Otherwise Social Economic Situation in Eastern Black Sea Area will become more difficult.
Keywords: Çay