İbrahim Ed-Desûkî ve Desûkiyye tarikatı - Varışlısoy, Ayşe (My University, 2018)
İbrahim ed-Desûkî (ö.676/ 1277), daha çok Mısır ve Sudan'da yaygınlık kazanan Desûkiyye tarikatının kendisine nisbet edildiği XIII. yüzyılda yaşamış bir tarikat piridir. Aktâb-ı Erbaa'dan biri olan İbrahim ed-Desûkî ve onun etrafında şekillenen Desûkiyye tarikatı da tasavvuf tarihinde ortaya çıkan ilk tarikatlar arasında yer alır. Bu tez, İbrahim ed-Desûkî'nin hayatı, eserleri, yolunun kurumsal açıdanteşekkülü ve hizbleri hakkında Türkçe literatürde ilk defa ortaya konulan geniş çaplı bir incelemeyi içermektedir. Tarikatların teşekkül ettiği erken dönem tasavvufu üzerine yapılan çalışmaların oldukça sınırlı kaldığı göz önünde bulundurulursa, çalışmanınönemi ortaya çıkacaktır. Başta Mısır olmak üzere Sudan ve Yemen bölgelerinde, Mekke, Medine ve Cidde gibi şehirlerde bulunan zaviyeleriyle Kuzey Afrika ve Arap yarım adasında etkisini göstermiş olan Desûkiyye, erken dönem tarikatlar tarihine ışıktutacaktır. Tezimiz bir giriş, üç ana bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümündearaştırmanın amacı ve kapsamından bahsedilmiş ve çalışmada kullanılan kaynaklar ele alınmıştır. Birinci bölümde İbrahim ed-Desûkî'nin hayatı, şahsiyeti ve eserlerindenbahsedilmiştir. İkinci bölümde Desûkiyye tarikatının teşekkül süreci değerlendirilip tarikatın âdab ve erkânına dair özelliklere yer verilmiştir. Üçüncü bölümde ise İbrahimed-Desûkî'nin Hizbü's-Sağîr'ine dair Muhammed el-Kavukcî tarafından yazılan şerhintasavvufi muhtevasına yer verilmiş, şerhin Arapça metni ve Türkçe çevirisi eklenmiştir.

Ibrahim Desûkî (676/ 1277), was lived in XIII. century and he is an important person in Desûkiyye religious sect in which is mostly gained wide currency in Egypt and Sudan. Because of Ibrahim Desûkî is one of the members of Aktâb-ı Erbaa and Desûkiyye religious sect was one of the first religious sects around Desûkiyye religious sect proves the importance on Ibrahim Desûkî’s life and creation of such religious sects. There are very limited studies on early period Sufism (Islamic philosophy) and when this situation is taken into consideration; importance of one of the four religious sect that enlightening this period Desûkiyye religious sect notably effective in Egypt, Sudan and Yemen and also in Libya, Tunisia, Algeria, Morocco, Syria, Jordan, Hejaz, Pakistan, Russia, America, Canada, Germany, Italy, England, Denmark, etc. will rise to the surface. This thesis consists of three main parts. In introduction aim and scope ofthis research and related references had been described. In first part; life, personality and works of Ibrahim Desûkî had been explained. In second part organization process of Desûkiyye religious sect is evaluated and properties about customs and methods ofthis religious act had been given. In third part Islamic philosophy content of Ibrahim ed-Desûkî’s Hizbü's-sağîr explanation had been included and Arabic text of this explanation had been included together with its translation into Turkish.
Keywords: Dasuq; Desûk; Desûkiyye; Dini yaşam; Egypt; History; Ibrahim al-Dasuqi; Islam; Islamic sects; İbrahim ed-Desûkî; İslam; İslam mezhepleri; Mısır Dasuqiyyah; Religious life; Tarih; Turkey; Türkiye