Finansal mimaride ödeme sistemleri : Dünya ve Türkiye üzerine bir uygulama - Parlak, Asım Alpay (My University, 2025)
Hem merkez bankalarının finansal istikrar tanımlarında hem de literatürde ödeme sistemleri sağlamlığı, finansal istikrarın bir bileşeni olarak ifade edilmektedir. Buradan hareketle, çalışmada ödeme sistemleri sağlamlığı ile finansal istikrar arasında anlamlı bir ilişki olup olmadığının tespiti amaçlanmıştır. Bu minvalde, ödeme sistemleri sağlamlığını temsil etmek üzere Türkiye'nin de içinde bulunduğu G20 ülkeleri arasında bulunan ve aynı zamanda Uluslararası Ödemeler Bankası'na (BIS) üye olan 17 ülke üzerinden Ödeme Sistemleri Sağlamlık Endeksi (Endeks) oluşturulmuştur. Ayrıca, son yıllarda tutarsal olarak rağbet gören ve finansal sistem için riskler oluşturmaya başlayan kripto para risklerinin varsayımsal bir yaklaşımla söz konusu endekse dahil edildiği ikinci bir endeks daha oluşturulmuştur. Ödeme Sistemleri Sağlamlığını temsil eden her iki endeksin Finansal İstikrar ile olan ilişkisi veri setine uygun olarak Panel ARDL ve Panel VAR modelleri ile test edilmiştir. Her iki endeksin, Finansal İstikrar ile pozitif yönlü ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki içinde oldukları, ödeme sistemleri sağlamlığından finansal istikrara doğru bir nedensellik ilişkisinin bulunduğu tespit edilmiştir. Netice itibarıyla, çalışmamızın sonuçları, ödeme sistemleri sağlamlığının literatür ve merkez bankası tanımlarında finansal istikrarın bir bileşeni olduğu yönündeki görüşleri açıkça desteklemektedir.

Both in the definitions of central banks and in the literature, the resilience of payment systems is expressed as a component of financial stability. Based on this premise, the study aims to determine whether there is a significant relationship between the resilience of payment systems and financial stability. In this context, a Payment Systems Resilience Index (Index) was formed for 17 countries that are both members of the G20, including Turkey, and members of the Bank for International Settlements (BIS). Additionally, a second index was formed by hypothetically incorporating cryptocurrency risks, which have gained significant attention in recent years and started to pose risks to the financial system, into the initial index. The relationship between both indices representing Payment Systems Resilience and Financial Stability was tested using ARDL and Panel VAR models, appropriate to the dataset. It was found that both indices have a positive and statistically significant relationship with Financial Stability, and there is a causal relationship from payment systems resilience to financial stability. Consequently, the results of our study clearly support the views in the literature and central bank definitions that consider payment systems resilience as a component of financial stability.
Keywords: Bankalar ve bankacılık; Banks and banking; CPMI; Crypto currencies; Electronic funds transfers; Elektronik fon transferi; Financial risk management; Financial Stability; Finansal İstikrar; Finansal risk yönetimi; G-20; Güvenlik sistemleri; IOSCO; IOSCO Payment Systems; Kripto para birimleri; Kripto Paralar; Ödeme Sistemleri; Security measures; Turkey; Türkiye