Tıp Fakültesi öğrencilerinin pandemi sırasında yaşadıkları duyguları, duygu düzenleme stratejileri ve stresle başa çıkma yolları - GÜLPINAR, MEHMET ALİ; HIDIROĞLU, SEYHAN (My University, 2021)
Giriş-Amaç: Tıp fakültesi öğrencileri tıp eğitimleri boyunca yoğun duygusal durumlar yaşamaktadırlar. Araştırmalar duyguların hasta ve hekimlerde karar verme, bilgi işleme ve hasta-hekim ilişkisinde kişilerarası tutumları etkilediğini ortaya koymuştur. Pandemi nedeniyle 26 Mart 2020 tarihinde yüz yüze eğitime ara verilmiş ve çevrimiçi eğitime geçilmiştir. Bu çalışmanın amacı pandemi nedeniyle bir tıp fakültesinin uzaktan eğitim programına katılan öğrencilerin duygularını, artan duygusal yükle nasıl başa çıktıklarını ve artan duygusal yük ve başa çıkma stratejilerinin öğrenme davranışlarını nasıl etkilediğini belirlemektir. Gereç-Yöntem: Araştırmamız Tıp Fakültesi’nde öğrenim gören öğrencilere Haziran ve Temmuz 2020 tarihleri arasında çevrimiçi anket yapılarak gerçekleştirildi. Anket bölümünde örneklem hesabı yapılmamış olup araştırma evrenini oluşturan tüm öğrencilerin çalışmaya dahil edilmesi hedeflendi ve 145 öğrenciye ulaşıldı. Verilerin toplanmasında literatür incelenerek hazırlanmış sosyodemografik özellikleri değerlendiren anket formu ve Tıp fakültesi öğrencilerinin pandemi esnasında yaşadıkları öznel emosyonel tepkiselliği ortaya çıkarmak için; Watson ve arkadaşları (1988) tarafından geliştirilen ve Türkçe geçerlik güvenirlik çalışmaları Gençöz (2000) tarafından yapılan Pozitif ve Negatif Duygu Ölçeği (PANAS) kullanıldı. Ölçeğin olumlu duygulanımı ölçen pozitif duygu ve olumsuz duygulanımı ölçen negatif duygu olmak üzere iki adet alt ölçeği bulunmaktadır. Ölçekte her bir alt ölçek için onar madde olmak üzere toplam 20 madde bulunmaktadır. Ölçek, beşli likert tipi değerlendirmeler üzerinden puanlanmaktadır. Buna ek olarak öğrencilerin duygularını, başa çıkma stratejilerini ve öğrenme davranışlarını derinlemesine anlamaya yönelik açık uçlu sorular sorulmuş ve nitel olarak analiz edilmiştir. PANAS ölçeğinin kesme değeri bulunmayıp ölçekten alınacak toplam puan 25-125 arasında değişmektedir. Anketin veri analizinde; sayı, yüzdeler ile Kruskall Wallis, Mann Whitney U testleri kullanıldı. Odak grup görüşmeleri ile oluşturulan verilerin transkript haline getirilerek tematik içerik analizi yapıldı. Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Klinik Araştırmalar Etik kurulundan 12.06.2020 tarihinde 06.2020.657 no’lu protokol kodu ile onay alındı. Bulgular: Araştırmaya katılan 145 öğrencinin % 57,2 si (n=83) kadın olup katılımcıların yaş ortalaması 21 yaş idi. Öğrencilerin %17,2 si( n=25) bulunduğu ortamın alt yapı olanaklarının yeterli olmadığını belirtti. Eğitim sistemini kullanamayan öğrenci sayısı ise %15,2 (n=22) idi. Temel bilimlerdeki öğrencilerin PANAS toplam skor ortalaması 47,7 puan iken, Klinik bilimlerdeki katılımcıların PANAS toplam skorları ortalaması 53,5 olarak hesaplandı. PA (Pozitif Duygu) toplam skor ortalamaları sırasıyla; 22,03 ve 28,5 idi. Temel ve klinik bilimlerin PANAS toplam skorları (p=0,001) ve PA toplam puanları (p<0,001) arasındaki fark anlamlı bulundu. Çevirim içi eğitime erişim kısıtlılığı bulunan öğrencilerin NA ( Negatif Duygu) toplam puanları daha yüksek olmakla birlikte istatistiksel olarak anlamlı değildi (p>0,05). Karantina döneminde evde stresle mücadele etme çabası göstermeyen öğrencilerin NA toplam puanları anlamlı biçimde daha yüksek bulundu (p=0,01). PA toplam puanı daha yüksek öğrencilerin olumlu strateji sergiledikleri gözlenirken Kişisel gelişim, hobiler gibi) Negatif duygu toplam puanı yüksek olan bireylerde ise başa çıkamama, terapi alma, görmezden gelme stratejileri daha ön plandaydı. Benzer biçimde sosyal izolasyonla başa çıkma çabası bulunan öğrencilerin PA toplam puanları anlamlı biçimde daha yüksek bulundu (p<0,001). Pandemi döneminde ders çalışma yöntemlerinin değişme durumu incelendiğinde NA toplam puanı yüksek bulunan öğrencilerin yeni sisteme daha az adapte oldukları gözlendi (p=0,005). Sonuç: Araştırmamız COVID-19 pandemisi başladıktan 3 ay sonra gerçekleştirilmiştir ve bu yüzden öğrencilerin pandemiye ve çevrimiçi eğitim yöntemine göstermiş oldukları akut emosyonel tepkiyi yansıtmaktadır. Öğrenciler çoğunlukla negatif duygulanıma sahipti ve negatif duygu puanları medyan değeri yüksek olan öğrencilerin sosyal izolasyonla duygularını kontrol etme durumları, online eğitime uyum durumları en önemlisi stresle başa çıkma isteklerinin negatif yönde etkilenmesi dikkat çekiciydi. Eğiticilerin öğrencilere bu konuda destek olması özellikle adaptasyon dönemlerinde daha da önemli hale gelmiştir.
Keywords: COVID-19; PANAS; Tıp Fakültesi Öğrencileri; Online Eğitim; Duygular