Neoliberal politikaların editoryal yapıya etkileri: TRT ve NTV üzerine karşılaştırmalı bir inceleme - Aslan, Kemal (My University, 2012)
NEOLİBERAL POLİTİKALARIN EDİTORYAL YAPIYA ETKİLERİ: TRT VE NTV ÜZERİNE KARŞILAŞTIRMALI BİR İNCELEME Neoliberal politikalar ve Post-Fordist uygulamaların ağırlık kazandığı 1990’lı yıllarda tüm iletişim ortamı köklü biçimde değişime uğramış; bu sürecin devamında ulusaşırı medya holdingleri büyümüş ve dev medya kuruluşlarının, küresel düzeydeki egemenliği tartışılmaz bir gerçek haline gelmiştir.Türkiye’de de neoliberal politikaların yayıncılıkta uygulanması 1990’lı yıllara denk düşmektedir. Radyo-televizyon yayıncılığında devlet tekelinin fiili olarak kırılmasıyla başlayan süreç ile önce ticari kanallar sonra da tematik kanallar ortaya çıkmıştır. Bu bağlamda Türkiye’nin ilk tematik haber kanalı olan NVT’nin 1996’da deneme yayınına başlamıştır. Bu tarihten sonra ülkemizdeki tematik haber kanallarının sayısı hızla artmıştır. Günümüzde endüstrileşen medyada haberler ve haber bültenleri medya bürokrasisi içinde (yöneten ve yönetilenlerin bulunduğu) hiyerarşik bir ortamda oluşturulmaktadır. Haberin üretilmesinden yayınlanması dahil her aşamadaki karar vericiler haber bürokrasisini kendi görev ve yetki alanları çerçevesinde yönetmekte, yani editoryal yapıda yer almaktadırlar. Bir iktidar ve kontrol alanı olan ediyoryal yapıda, haber üretimi endüstriyel bir ortamda gerçekleşmektedir. Burada temel belirleyici olan haberi toplayıp yazan muhabirler değil, editoryal yapıda bulunan karar vericilerdir. Haberin biçimi, içeriği ve hangi bakış açısıyla verileceği editoryal yapıda belirlenmektedir. Haber üretimini “kapı tutuculuğu” ile açıklamaya çalışan yaklaşımların editoryal yapıyı iktidar ve kontrol alanı olarak ele almadığı, yönetilenlerin de (muhabir) enformasyon akışında belirleyici olduğu tezi doğru değildir. Bu bakış açısı haber bürokrasisindeki iktidar yapısını örtmektedir. Bu çalışmayla haberin içeriğinin editoryal süreç sonucu nasıl biçimlendirildiği ve yayınlanması uygun görülen haberler ile uygun görülmeyen bu nedenle izlenmeyen haberler TRT Haber ile NTV çerçevesinde ele alınmıştır. Neoliberal politikaların yaygınlaştığı günümüzde editoryal bağımsızlıktan söz etmek mümkün değildir. Medya sahibinin farklı sektörlerde yatırımlarının bulunması nedeniyle editoryal yapıyı oluşturan yöneticiler iktidara karşı daha dikkatli bir yaklaşımı tercih etmektedirler.

During 1990’s when the Neoliberal politics and Post-Fordist practices gained importance, there became a great change in the communication area and within this process transnational media holding companies grew even more. Thus the global hegemony of these corporations became an indisputable fact. Similar developments took place in Turkey nearly at the same period. After the state monopoly over radio and TV broadcasting was broken, first commercial channels and second news channels were founded. NTV, the first news channel of Turkey, was founded in 1996 and the others followed it. The hierarchical situation -of the managers and the ones that are managed- in the news bureaucracy of the industrialized media can be easily figured out in the news in these days. The decision makers direct the news bureaucracy as a part of their authorization area and duty, thus the editorial structure is formed where, news making turns into an industrial process editorial structure. And during this process, the dominant determinersof news making are not the journalists who gather and write the news, but the decision makers in the editorial process in which the perspective and the content of the news are evolved. At this point the gatekeeping thesis’attitudes where the journalist is also the determiner can not be hold; and these notions veil the powerconstruction in the news bureaucracy. This study examines how the news content is formed in the editorial process. To figure out this, sample news broadcasted via TRT and NTV were examined. Nowadays Neoliberal politics are widely implemented and besides most of the media owners have other investments in other sectors so they tend to avoid getting the reaction of the governments. And these factors - all together- leave no space for editorial independency.
Keywords: İletişim; Televizyon