Eleştirel yaklaşımla bilimkurgu sinemasında mitolojik anlatımın işlevi örnek film çözümlemesi : interstellar - Sevinç, Aslı Arıcı (My University, 2019)
ÖZETBu çalışma toplumların ilksel anlatı türleri olan mitosların, bilimsel bilgi ve teknolojiyi kullanarak sinema dilini etkileyici kılma gayretinde olan bilimkurgu türü tarafından kullanımına, eleştirel bir bakış getirmek ve bu kullanımın tercih edilmesi üzerine fikir yürütmek amacındadır. Çalışmada Hollywood yapımı Interstellar filmi ve film içindeki mitsel anlatı tespit edilmek suretiyle analizin örnek sınırı belirlenmiştir.Çalışmanın birinci bölümü mitolojik anlatımın, ikinci bölümü ise bilimkurgu sinemasının anlaşılması ve gerek tartışma kısmı gerekse film analizi bölümlerinde kavramsal ve kuramsal bir alt yapı elde etmek amacıyla oluşturulmuştur. İlk bölümde kavramların tanımları yanı sıra mitoloji üzerine kuramlar geliştirmiş akademisyen ve düşünürlerin ilgili çalışmaları da irdelenmiştir. Özellikle Jung’un “Analitik Psikoloji” kuramındaki arketip kavramı ve Campbell’ın bu kuramı mitolojik anlatılara uyguladığı Monomitos kavramları üzerinde önemle durulmuştur. Campbell’in kuramını sinemaya kazandıran Vogler’ın verilerini de irdeleyen çalışma, daha sonra düşünürlerin bilimkurgu sinemasının ne olduğu ve olmadığı fikirleri üzerinden, bilimkurgunun tanımlarını ortaya konulmuştur. Ardından bilimkurgunun tür olarak ortaya çıkışından başlanarak, bilimkurgunun beyazperdeyle buluşma serüveni, Dünya tarihindeki gelişmelerin etkilerini de göstermek amacıyla tarihi bir kronoloji ile verilmiştir. Bir sonraki bölümde bilimkurgu sinemasında mitolojinin kullanılması ile ilgili uzman görüşleri ışığında kapsamlı bir tartışma bölümü hazırlanmış, bu kullanıma karşı olanlar ve kullanımını olumlu bulanların, bulma nedenleri ile bir beyin fırtınası yapılmaya çalışılmıştır.Çalışmanın son kısmında bir Hollywood yapımı olan Interstellar filmi mitolojik söylem açısından irdelenmiştir. Analiz öncelikle Campbell’in Monomitos kuramından esinlenen Vogler’ın kuramı çerçevesinde karakter ve olay örgüsü arketiplerine ayrılarak mitolojik anlatı tespiti, yanı sıra filmde bulunan diğer mitolojik ögeler de referansları tespit edilmeye çalışılarak ortaya konulmuştur. Elde edilen mitsel veriler ışığında bu mitsel kullanımların hangi amaçla yapıldığı irdelenirken; filmin, Hollywood’un genel kültür politikaları göz önünde bulundurularak bilinç endüstrisine hizmet edip etmediği araştırılmıştır.İÇİNDEKİLERÖNSÖZ2ÖZET3ABSTRACT5RESİM LİSTESİ81. GİRİŞ92. MİTOSLAR, MİTOLOJİ ve MİTOLOJİK ANLATI ÜZERİNE KAVRAMSAL / KURAMSAL BİR BAKIŞ122.1. Mitos, Ritus ve İnisiasyonlar122.1.1 Mitos (Mitosun Kökeni ve İşlevleri)122.1.2. Ritus (Ritus Türleri ve Ritusun İşlevleri)172.1.3. İnisiasyonlar222.1.4. Halk Masalları’nda İnisiasyon272.1.5. Vladimir Propp’un Bakışıyla Halk Masallarında İnisiasyon ve 31 İşlev302.2. Dramanın Kökeninde Mitos Olduğunu Savunan Kuramlar332.3. Claude Levi-Strauss’un Mite Bakışı352.4. Carl Gustav Jung, Arketipler ve Kolektif Bilinçdışı372.4.1. Arketip372.4.2. Kolektif Bilinçdışı372.4.3. Arketip Türleri:392.5. Joseph Campbell ve Kahramanın Sonsuz Yolcuğu (Monomitos)432.6. Monomitos Kuramının Sinemaya Yansıması ve Christopher Vogler452.6.1. Olay Örgüsü Arketipleri462.6.2. Karakter Arketipleri523. BİLİM KURGU SİNEMASI’INDA MİTOLOJİK ANLATIMIN İŞLEVİ573.1. Kavram Olarak Bilimkurgu573.2. Bilimkurgu Türünün Tarihsel Arka planı603.3. Bilimkurgunun Tür Olarak Sinemaya Girişi ve Tarihsel Serüveni613.3.1. 1920li Yıllar623.3.2. 1930 – 1950 Yılları Arası633.3.3. 1960’lı Yıllar633.3.4. 1970’li Yıllar643.3.5. 1980’li Yıllar653.3.6. 1990’lı Yıllar653.3.7. 2000'li Yıllar ve Sonrası663.4. Bilimkurgu Sinemasında Mitolojik Dilin Kullanılmasına Dair Bir Tartışma674. Film Analizi: Interstellar Filmi’ndeki Mitolojik Söylemin İşlevi814.1. Filmin Künyesi ve Kısa Öyküsü814.1.1. Filmin künyesi814.1.2. Filmin kısa öyküsü:824.2. Interstellar Filminde Arketipler824.2.1. Interstellar Filmindeki Karakter Arketipleri824.2.2. Interstellar Filmindeki Olay Örgüsü Arketipleri ve Diğer Mitolojik Bulgular:874.2.3. Analiz değerlendirmesi112SONUÇ115KAYNAKÇA:124

ABSTRACTThis work aims to critic the use of myths, the primary narrative forms of societies, in science-fiction genre in order to create a more influental cinematic narrative and by doing this critic to formulate an opinion on this use of narrative. The Hollywood film Interstellar and mithic narrative in it, draw the frame of the case study in this work.The first part of this work explains the mythologic narrative, while the second part describes sci-fi films and aims to form a conceptual and theoretical foundation both with discussion and film analyze section.In the first part, together with concepts, the studies of academics and thinks were analyzed. Especially, the archetyp concept of Jung and Campbell’s adaptation of this concept as Monomyth in mythological narrative.The studies of Vogler, who adapted Campbell’s work to cinema, were also analyzed before making the description of the sci-fi cinema with the help of academics’ views on sci-fi films.The chronology of sci-fi, since the emergence of the genre and coming to the silver screen, was written to show the effects of developments in the world. In the following section, a discussion section was written, which was supported by views of academics, about the use of mythology in sci-fi cinema. Both positive and negative views and their reasons were analyzed.In the final section, Hollywood film Interstellar was analysed in terms of its mythological discourse. The analyse involves the identification of mythological narrative based on character and plotline archetypes and also the examination of other mythological items with their references. According to mythological information obtained in the film, this work tries to understand if the film serves to consciousness industry with regard to Hollywood culture policies.İÇİNDEKİLERÖNSÖZ2ÖZET3ABSTRACT5RESİM LİSTESİ81. GİRİŞ92. MİTOSLAR, MİTOLOJİ ve MİTOLOJİK ANLATI ÜZERİNE KAVRAMSAL / KURAMSAL BİR BAKIŞ122.1. Mitos, Ritus ve İnisiasyonlar122.1.1 Mitos (Mitosun Kökeni ve İşlevleri)122.1.2. Ritus (Ritus Türleri ve Ritusun İşlevleri)172.1.3. İnisiasyonlar222.1.4. Halk Masalları’nda İnisiasyon272.1.5. Vladimir Propp’un Bakışıyla Halk Masallarında İnisiasyon ve 31 İşlev302.2. Dramanın Kökeninde Mitos Olduğunu Savunan Kuramlar332.3. Claude Levi-Strauss’un Mite Bakışı352.4. Carl Gustav Jung, Arketipler ve Kolektif Bilinçdışı372.4.1. Arketip372.4.2. Kolektif Bilinçdışı372.4.3. Arketip Türleri:392.5. Joseph Campbell ve Kahramanın Sonsuz Yolcuğu (Monomitos)432.6. Monomitos Kuramının Sinemaya Yansıması ve Christopher Vogler452.6.1. Olay Örgüsü Arketipleri462.6.2. Karakter Arketipleri523. BİLİM KURGU SİNEMASI’INDA MİTOLOJİK ANLATIMIN İŞLEVİ573.1. Kavram Olarak Bilimkurgu573.2. Bilimkurgu Türünün Tarihsel Arka planı603.3. Bilimkurgunun Tür Olarak Sinemaya Girişi ve Tarihsel Serüveni613.3.1. 1920li Yıllar623.3.2. 1930 – 1950 Yılları Arası633.3.3. 1960’lı Yıllar633.3.4. 1970’li Yıllar643.3.5. 1980’li Yıllar653.3.6. 1990’lı Yıllar653.3.7. 2000'li Yıllar ve Sonrası663.4. Bilimkurgu Sinemasında Mitolojik Dilin Kullanılmasına Dair Bir Tartışma674. Film Analizi: Interstellar Filmi’ndeki Mitolojik Söylemin İşlevi814.1. Filmin Künyesi ve Kısa Öyküsü814.1.1. Filmin künyesi814.1.2. Filmin kısa öyküsü:824.2. Interstellar Filminde Arketipler824.2.1. Interstellar Filmindeki Karakter Arketipleri824.2.2. Interstellar Filmindeki Olay Örgüsü Arketipleri ve Diğer Mitolojik Bulgular:874.2.3. Analiz değerlendirmesi112SONUÇ115KAYNAKÇA:124
Keywords: Archetype; Arketip; Bilimkurgu Sineması; Bilinç Endüstrisi Mytothogy; Consciousness Industry; Interstellar Film; Interstellar Filmi; Mitoloji; Monomitos; Monomyth; Motion pictures; Science-Fiction Cinema; Sinema