Fotoğraf ve bellek - Dinçok, Deniz (My University, 2006)
FOTOĞRAF VE BELLEK Bu çalışmada, fotoğraf ve bellek ilişkisi incelenmiş ve fotoğrafın icadıyla beraber belleğin uğradığı değişimler gösterilmeye çalışılmıştır. Bununla beraber, sözlü ve yazılı kültürde belleğin gücü ile, görüntü kültüründe belleğin gücü karşılaştırmalı bir şekilde irdelenmiştir. Fotoğrafın sanıldığının aksine sözlü ve yazılı kültüre göre bellek yaratmada çok güçlü etkileri olmadığı, ama görüntü kültürü içerisinde diğer Kitle İletişim Araçları arasında çok güçlü bir etkiye sahip olduğu savunulmuştur. Fotoğraf tarihinden örneklerle, belgesel fotoğrafın bellek oluşturmadaki önemi üzerinde durulmuştur. Bu noktada belge ve bellek arasındaki ayrım saptanmış ve her belgenin bellek üzerinde olumlu etkisi olmadığı sonucuna varılmıştır. Buradan hareketle, savaş ve propaganda fotoğraflarının bellek üzerindeki olumlu ve olumsuz etkileri ayrıntılı bir şekilde irdelenmiştir. Fotoğraf makinesinin icadının temel olduğu teknolojik gelişmelerin, belleği ne şekilde öldürdüğü “kitle kültürü” çerçevesinde gösterilmiştir. Ayrıca, kitle kültürü içerisindeki insanların toplumsal gerçekliğin farkına varamadığı ve belleklerini yitirmekte oldukları görüşü incelenmiştir. Bu türlü bir bellek yitiminde de fotoğrafın etkin bir rol oynadığı savunulmuştur, ama herşeye rağmen fotoğrafın varolan bir olayı gerçek haline getirdiği ve görüntü kültürü içerisinde çok önemli bir araç olduğu sonucuna varılmıştır.

FOTOĞRAF VE BELLEK Bu çalışmada, fotoğraf ve bellek ilişkisi incelenmiş ve fotoğrafın icadıyla beraber belleğin uğradığı değişimler gösterilmeye çalışılmıştır. Bununla beraber, sözlü ve yazılı kültürde belleğin gücü ile, görüntü kültüründe belleğin gücü karşılaştırmalı bir şekilde irdelenmiştir. Fotoğrafın sanıldığının aksine sözlü ve yazılı kültüre göre bellek yaratmada çok güçlü etkileri olmadığı, ama görüntü kültürü içerisinde diğer Kitle İletişim Araçları arasında çok güçlü bir etkiye sahip olduğu savunulmuştur. Fotoğraf tarihinden örneklerle, belgesel fotoğrafın bellek oluşturmadaki önemi üzerinde durulmuştur. Bu noktada belge ve bellek arasındaki ayrım saptanmış ve her belgenin bellek üzerinde olumlu etkisi olmadığı sonucuna varılmıştır. Buradan hareketle, savaş ve propaganda fotoğraflarının bellek üzerindeki olumlu ve olumsuz etkileri ayrıntılı bir şekilde irdelenmiştir. Fotoğraf makinesinin icadının temel olduğu teknolojik gelişmelerin, belleği ne şekilde öldürdüğü “kitle kültürü” çerçevesinde gösterilmiştir. Ayrıca, kitle kültürü içerisindeki insanların toplumsal gerçekliğin farkına varamadığı ve belleklerini yitirmekte oldukları görüşü incelenmiştir. Bu türlü bir bellek yitiminde de fotoğrafın etkin bir rol oynadığı savunulmuştur, ama herşeye rağmen fotoğrafın varolan bir olayı gerçek haline getirdiği ve görüntü kültürü içerisinde çok önemli bir araç olduğu sonucuna varılmıştır. SAYFA NO ÖNSÖZ...................................................................................................................I ÖZET......................................................................................................................II SUMMARY..........................................................................................................III GİRİŞ......................................................................................................................1 1.TOPLUMLARIN GELİŞİM SÜREÇLERİ İÇERİSİNDE BELLEK ..........3 1.1. Belge ve Bellek...........................................................................................3 1.2. Kültürel Bellek..........................................................................................5 1.2.1. Sözlü Kültür’de Bellek.................................................................6 1.2.2. Yazılı Kültür’de Bellek...............................................................10 1.2.3. Görüntü Kültürü’nde Bellek.....................................................18 1.3.Bireysel ve Toplumsal Bellek..................................................................20 2.BELLEKLERDEN SİLİNMEYEN FOTOĞRAFLAR................................22 2.1. Fotoğrafın Bulunuşu..............................................................................22 2.2. Fotoğrafın Kanıt ve Tanık Olarak Kulanılması..................................23 2.2.1. 1871 Paris Komünü ...................................................................23 2.2.2. Hine ve Riis..................................................................................24 2.2.3. Kırım Savaşı................................................................................26 2.2.4. Magnum Fotoğraf Ajansı..........................................................27 2.2.5. August Sander.............................................................................28 2.2.6. FSA..............................................................................................30 2.2.7. Eugene Smith ve Life Dergisi.....................................................31 2.2.8. M. Bourke White........................................................................32 2.2.9. Diana Arbus ve Öteki’leştirilenler.............................................33 2.2.9.1. Afgan Kızı’nın Değişen Rolü.......................................35 2.2.10.Sebastio Salgado........................................................................36 3.FOTOĞRAF VE BELLEK....................................................................... 38 3.1. Görsel Bellek...........................................................................................38 3.1.1. Aura’nın Ortadan Kalkması......................................................42 3.2. Kitle Kültürü ve Teknik.........................................................................46 3.3. Bellek Oluşumunda Fotoğrafın Etkisi..................................................49 3.3.1. Hayali Gergedan Resmi ve Fotoğrafın Üstünlüğü...................49 3.3.1.1.Sözlü Okuma...................................................................51 3.3.1.2.Yazılı Okuma...................................................................51 3.3.1.3.Görüntülü Okuma..........................................................53 3.3.2. Fotoğrafın Yanlış Bellek Oluşturmasına Bir Örnek:FSA.......54 4. SAVAŞ FOTOĞRAFLARINDA BELGE VE BELLEK.............................56 4.1. Savaş Fotoğrafçılığı................................................................................56 4.2. Vietnam Savaşı Fotoğraflarının Belleğe Etkileri.................................57 4.3. Belleğin Yönlendirilme Çabası, Alternatif Medya Araçları ve İdeoloji................................................................................................63 5. FOTOĞRAFIN GÜCÜ...................................................................................68 5.1. Gerçeklik Etkisi......................................................................................68 5.2. Propaganda Fotoğrafları........................................................................71 5.3. Fotoğraflarla Hatırlama.........................................................................72 SONUÇ.................................................................................................................75 KAYNAKÇA........................................................................................................77 ŞEKİL LİSTESİ..................................................................................................80 EKLER.................................................................................................................81
Keywords: Bellek_Fotoğraf; Fotoğrafçılık_Bellek