Ekstrüzyon ile imal edi̇lmi̇ş aa2024 ve aa7075’İn kademelendi̇rme işlemi̇ndeki̇ geri̇ yaylanma hesaplarının sayısal ve deneysel yolla beli̇rlenmesi̇ - GİRİT, OĞUZ (My University, 2021)
Hava araçlarının istenilen performans ve verimlilikte görevini yürütebilmesi için yer çekimi kuvvetine en az direnci göstermesi gerekmektedir, en az direnci gösterebilmesi içinde hafif olması gerekir. Bu verimliliği elde edebilmek için yoğunluk değeri düşük olan alüminyum, hava araçlarında kullanılan ana metallerden biridir. Bu çalışmada ekstrüzyon yöntemi ile imal edilmiş olan alüminyum alaşımlardan 2024-T3’e ve 7075-T6’ya kalıp ile kademe formu verilirken oluşan geri yaylanma değerleri sayısal ve deneysel yöntem ile araştırılmıştır. Başlangıçta uçak parçalarındaki kademe formu standartları incelenmiş ve genellikle tercih edilen kademe oranları belirlenmiştir. Kademe oranı, uzunluğun derinliğe oranı ile hesaplanmaktadır. Uzunluğunun derinliğe oranı 3, 5 ve 6 olan kademe formlarının çokça kullanıldığı görülmüştür. Çalışmamda havacılık standartlarına uygun, kademe oranı 3, 5 ve 6 olan ekstrüzyon uçak parçaları modellenip bu parçalara belirlenen kademe formlarını vermek için uygun kalıp tasarımları yapılmıştır. Tasarlanan kalıp imal edilerek uygun koşullarda parçalara kademe formu verilmiş ve kademe derinlik ölçümleri yapılmıştır. Elde edilen sonuçlar sonlu elemanlar analizi ile karşılaştırılmış ve verilerin kontrolü sağlanmıştır. Sonlu elemanlar yöntemi için Pam-stamp analiz programı kullanılarak ekstrüzyon yöntemi ile imal edilmiş olan parçalar için analiz modellemesi sağlanmıştır. Sonuçlar incelendiğinde bazı geri yaylanma değerlerinin ölçü toleranslarının dışında kaldığı görülmüştür. AA7075-T6’da ki geri yaylanmanın AA2024-T3’e göre daha fazla olduğu belirlenmiştir. Ayrıca kalınlık arttıkça ve kademe oranı büyüdükçe geri yaylanmanın arttığı tespit edilmiştir. Kademe formu verilirken soğuk şekillendirme yönteminde sıcak şekillendirme yöntemine göre daha fazla geri yaylanma olduğu görülmüştür. Bu çalışma sayesinde geri yaylanma değerleri ile ilgili veriler kullanılarak ve Pam-stamp analiz programında çözümleme yaparak geri yaylanma değerleri önceden tahmin edilmiştir. Bu çalışmanın sonucunda kalıbı tekrar işleme maliyeti düşürülmüş, kalıp ve uçak parçası hurda miktarları azaltılmıştır. Anahtar Kelimeler: Kademelendirme, Geri yaylanma, Ekstrüzyon, AA2024-T3, AA7075-T6
Keywords: Mühendislik ve Teknoloji; Engineering and Technology; Mühendislik, Bilişim ve Teknoloji (ENG); Engineering, Computing & Technology (ENG)