Deprem bölgesinde yaşayan ilköğretim birinci kademe öğretmenlerinin stres ile başaçıkma yolları (Sakarya ili Örneği) - Karaağaç Çoruhlu, Elif (My University, 2001)
Bu araştırmanın amacı, deprem bölgesinde yaşayan ilköğretim birinci kademe öğretmenlerinin, deprem sonrası uzun dönemdeki stres tepkileri ile başaçıkma yollarının incelenmesidir. Cinsiyetin, medeni durumun, okulun bulunduğu bölgenin (köy/ merkez), deprem sonrası psikolojik destek alıp/ almamasının,olası bir depreme karşı çalışılan okulun güven telkin edip/ etmemesinin deprem anında deprem bölgesinde bulunup/ bulunmamanın, depremde fiziksel yaralanma olup/ olmamasının, depremde aile ya da yakın akraba kaybı olup/ olmamasının, deprem sonrası barınılan yerin, durumluk ve sürekli kaygının stresle başaçıkma stratejilerini yordamdaki rolleri incelenmiştir. Ayrıca çalışılan okulun bulunduğu bölgenin (köy/ merkez), medeni durumun, olası bir depreme karşı çalışılan okulun güven telkin edip/ etmemesinin durumluk ve sürekli kaygıyı yordamdaki rolleri de incelenmiştir. İlişkisel tarama modeline dayalı olan bu araştırma 17 Ağustos Marmara Depremi'nden 20 ay, 12 Kasım Düzce Depremi'nden 18 ay sonra gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın evrenini, 2000-2001 eğitim-öğretim yılında Sakarya ili Akyazı ve Hendek ilçelerinin merkez ve köy okullarında çalışan ilköğretim birinci kademe öğretmenleri oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise random olarak seçilmiş toplam 200 ilköğretim birinci kademe öğretmeni oluşturmaktadır. Üç bölümden oluşan anket, araştırmacı tarafından çalışmaya katılan öğretmenlere bireysel olarak uygulanmıştır. Öğretmenlerdeki durumluk ve sürekli kaygıyı belirlemek için Durumluk ve Sürekli Kaysı Envanteri (State - Trait Anixiety Inventery) deprem sonrasında yaşanılan stres ile başaçıkma yollarını belirlemek üzere Stresle Başaçıkma Yolları Ölçeği (Ways of Coping Questionnaire, WCQ) kullanılmıştır. Toplanan veriler Student - t testi, Pearson Çarpım Momentler Korelasyonu tekniği, Leneer ve Çoklu Regresyon Analizi kullanılarak çözümlenmiş ve bu çözümlemelerden yararlanılarak yorumlanmıştır. Araştırmanın bulgularına göre, çalışma kapsamına alınan kadın öğretmenlerin en fazla kullandıklarını belirttikleri stratejiler kaderci yaklaşım ve çaresiz yaklaşımdır. Kadın öğretmenler en yüksek ortalama puanı kaderci yaklaşımdan alırken, erkek öğretmenler en yüksek ortalama puanı problem çözme/ iyimser yaklaşımdan almışlardır. Görev yaptıkları okulun olası depremlere karşı güvenilir olmadığına inanan öğretmenlerin çaresiz yaklaşımı, depremde aile yada yakın akrabasını kaybeden öğretmenlerin ise problem çözme yaklaşımını en fazla kullandıkları belirlenmiştir. Öğretmenlerin stresle başaçıkma stratejileri ile Durumluk ve Sürekli Kaygı puanları arasındaki ilişkiye bakıldığında, Durumluk ve Sürekli Kaygı ile duygulara yönelik başaçıkma stratejileri arasında anlamlı ilişki olduğu bulunmuştur. Evli olmanın, görev yapılan okulun merkezde olmasının ve görev yapılan okulun olası depremlere karşı güvensiz olarak değerlendirilmesinin; durumluk kaygıyı,ayrıca görev yapılan okulun merkezde bulunmasının sürekli kaygıyı arttırdığı belirlenmiştir. Deprem, Stres, Başaçıkma, Öğretmen

The aim of this research is to investigate the long-term stress reactions of the primary school teachers who live in the quake area, and their ways of coping with stress after the quake. Besides their sexes, marital status, the area of their schools, the questions below were asked to the teachers: Have you received any psychological help after the quake? Do you feel confident about your school in case of a quake? Were you in the quake area during the quake? Have you been physically wounded in the quake? Have you had any deaths in your family? Where did you stay after the quake? It has also been investigated what role state-trait anxiety plays in interpreting the strategies of coping with stress. Furthermore, the roles of the marital status, confidence in the school and school's region (city/ town) in the interpretation of the state-trait anxiety were also searched. This investigation is based on the connection research model and it is prepared 20 months after the 17th August Marmara Quake, and 18 months after the 12th November Düzce Quake. The subject of the investigation is the primary school teachers who work at the schools in Sakarya's Akyazi and Hendek towns. The exemplification of the research is 200 primary school teachers who were chosen randomly. The questionnaire consists of 3 parts and it is applied to the teachers personally by the investigator herself. In order to determine the state-trait anxiety of the teachers, State-Trait Anxiety Inventory; and to determine the ways of coping with stress, Ways of Coping Questionnaire (WCQ) are used. The data is analyzed by using Student-t Test, Pearson Product Moment Method, Leneer and Regression Analysis and it is interpreted by means of this analysis. According to the findings of the research, female teachers commonly use Fatalistic Approach and Helplessness Approach. While female teachers get the highest mean points in the Fatalistic Approach, male teachers get it in the Problem Solving/ Optimistic Approach. It is found out that the teachers, who believe their schools are not safe against the quakes, generally use the Helplessness Approach. However the ones, who have lost their close relatives, use the Problem Solving/ Optimistic Approach most. When the relationship between the strategies of coping with stress and State-Trait Anxiety points is considered, it is seen that there is a meaningful relationship between State-Trait Anxiety and Coping Strategies about senses. State-Anxiety increases if the teacher is married, if her/ his school is in the city centre and if s/ he thinks that her/ his school is not safe enough for a possible quake. Moreover, the fact that the school is in the city centre increases the Trait Anxiety.
Keywords: Eğitim; Okul organizasyonu ve yönetimi; Öğretim ve öğretim kadrosu; ÖĞRETMENLER; STRES-İŞ HAYATINDA