Türk ekranında distopik anlatının “Buğday” filmi, “Sıcak Kafa” ve “Derin Mor” dizileri üzerinden analizleri - Karademir, Betül (My University, 2024)
Bilim kurgu türü örnekleri ülkemiz edebiyat, sinema ve televizyonlarında yıllarca tercih edilmemiş bir tür olsa da geçen yıllar boyunca hatırı sayılır kitap, film ve dizi gibi eserler hayata geçmiştir. Türkiye’de bilim kurgu denilince akla; “Uçan Daireler İstanbul’da”, “Dünya’yı Kurtaran Adam”, “Gora” serisi ve televizyonda ise “Uzaylı Zekiye”, “Türk’ün Uzayla İmtihanı”, “Sana Bir Sır Vereceğim” gibi türün tüm özelliklerini taşımayan ve komedi-dram gibi diğer tür özellikleriyle harmanlanmış melez bir ürün karşımıza çıkar. Bilim kurgunun bilim ile olan ayrılmaz ilişkisi, sektördeki teknolojik eksiklikler, kültür- insan ilişkisi ve sinema-televizyon sektörünün kalıplaşmış davranış biçimleri bilim kurgu türünün kısıtlı ele alınmasında önemli etkenlerdendir. 2010’dan sonra ise dijital platformların artması ve Dünya genelinde bilim kurgu ve distopya alt türünde film ve dizilerin seyirci tarafından ilgi görmesiyle türe ait örnekler çoğalmıştır. Tez çalışmamda, ülkemizde son yıllarda popülerleşen bilim kurgu ve distopya kavramının sinema ve diğer platformlardaki işlenişini üç örnek distopik eser üzerinden analiz etmeye çalışacağım. İlki 2017 yılında çekilen, “Bal-Süt-Yumurta” üçlemeleriyle tanınan ünlü yönetmen Semih Kaplanoğlu’nun “Buğday” filmidir. İkincisi dijital platform olan Netflix için 2022 yılında çekilen distopik Türk romanından uyarlanan “Sıcak Kafa” dizidir. Üçüncü ve sonuncusu ise TRT’nin 2023 yılında yayın hayatına başlayan “Tabii” dijital platformunun orijinal içeriği “Derin Mor” dizisidir. “Türk Ekranında Distopik Anlatının “Buğday” Filmi, “Sıcak Kafa” ve “Derin Mor” Dizileri Üzerinden Analizleri” adlı tezim 3 bölümden oluşmaktadır. Tez çalışmamın birinci bölümünde bilim kurgu türünün ne olduğu, Dünya’daki kült eserleri ve Türk bilim kurgu film ve dizileri ele alınmıştır. İkinci bölümde ütopya ve distopya kavramlarının doğuşu, tanımı ve doğduğu zamandan itibaren yaşadığı değişimle şu an bulunduğu doğal habitatı ve son hali işlenmiştir. Türün, Dünya ve Türk sinema ve televizyonundaki yeri, kült örnekler ve yeni yapımlarla desteklenmiştir. Türün kendine has tür özellikleri bu çok sayıdaki örneklemin derlenmesiyle bir tablo içinde belirlenmeye çalışılmıştır. Çalışmanın son bölümünde Türk sinema, televizyon ve dijital platformlarında distopya tür özellikleri barındıran “Buğday” filmi ve “Sıcak Kafa” ve “Derin Mor” dizileri görsel anlatı analizi ve film çözümlemeleri metoduyla ele alınmıştır. Yapımların Türk ekranında var olabilmesi için yaşadıkları değişimler, Türkleştirme öğeleri (Turkification), benzerlik ve farkları değerlendirilmiştir.

Although science fiction has not been a preferred genre in Turkish literature, cinema and television for many years, a considerable number of books, films and series have been published over the years. When we think of science fiction in Turkey, we think of “Flying Saucers in Istanbul”, “The Man Who Saved the World”, “Gora” series, and on television, “Alien Zekiye”, “The Turk's Trial of Space”, “I'll Give You a Secret” a hybrid product that does not carry all the features of the genre and blended with other genre features such as comedy-drama. The inseparable relationship of science fiction with science, technological deficiencies in the sector, the relationship between culture and humanity, and the stereotypical behavior of the cinema-television industry are important factors in the limited treatment of the science fiction genre. After 2010, with the increase in digital platforms and the interest of the audience in science fiction and dystopia sub-genres of movies and series around the world, examples of the genre have increased. In my thesis, I will try to analyze the treatment of the concept of science fiction and dystopia, which has become popular in our country in recent years, in cinema and other platforms through three sample dystopian works. The first is the 2017 film “Wheat” by Semih Kaplanoğlu, the famous director known for his “Honey-Milk-Egg” trilogy. The second is the series “Hot Skull”, based on the dystopian Turkish novel, shot for the digital platform Netflix in 2022. The third and last is the series “Deep Purple”, the original content of TRT's digital platform “Tabii”, which started broadcasting in 2023. My thesis titled “Analysis of Dystopian Narrative on Turkish Screen through ‘Wheat’ Movie, ‘Hot Skull’ and ‘Deep Purple’ TV Series” consists of 3 chapters. In the first part of my thesis, what the science fiction genre is, cult works in the world and Turkish science fiction movies and series are discussed. In the second part, the birth and definition of the concepts of utopia and dystopia, and the change it has experienced since its birth, its current natural habitat and its final state are discussed. The place of the genre in world and Turkish cinema and television is supported by cult examples and new productions. The unique genre characteristics of the genre are tried to be determined in a schema by compiling these numerous samples. In the last part of the study, the film “Wheat” and the TV series “Hot Skull” and “Deep Purple”, which have dystopian genre characteristics in Turkish cinema, television and digital platforms, are analyzed through visual narrative analysis and film analysis. The changes that the productions went through in order to exist on the Turkish screen, their Turkification elements, similarities and differences were evaluated.
Analysis of dystopian narrative on Turkish screen through Wheat the movie, Hot Skull and Deep Purple TV series
Keywords: Anlatı; Bilim Kurgu; Cinema; Digital Platform; Dijital Platform; Distopik filmler; Distopya; Dystopia; Dystopian films; Genre; Science Fiction; Sinema; Television; Televizyon; Tür; Utopia; Utopias in motion pictures; Ütopya Narrative; Ütopya, Sinemada