Erken dönemden geç döneme stoa felsefesi ahlâk problemleri ve erdem - Gökay, Tekıyeddin Ahmed (My University, 2024)
Helenistik dönemin en etkili okullarından biri olan Stoa okulu MÖ 4. yüzyıl Atina’sında kurulmuş ve yaklaşık altı yüzyıl boyunca faaliyetlerini sürdürmüştür. Faaliyetlerinin fiilen bitmesinden sonra ise düşünce dünyasında varlığını sürdüren Stoa okulu, İslam düşüncesinde Kindî, Batı düşüncesinde de Spinoza gibi filozoflara birçok açıdan etkide bulunmuştur. Bu çalışma, Erken Dönem’den Geç Dönem’e Stoacı filozofların, ahlâk felsefesinin temel problemleri olan; ahlâkın değişmesi, kaynağı, kazanılması, ahlâkî yaptırım ve ahlâkî ideal problemlerine sundukları cevapları ele almakta ve erdem meselesindeki görüşlerini incelemektedir. İlk bölümde problemlere sunulan cevaplar Stoa ahlâk felsefesinin teorik boyutlarını ortaya koyarken ikinci bölümde erdem ve bilgelik meselelerinin ele alınması pratik boyutlarını ortaya koymaktadır. Bu çalışmanın amacı, teorik ve pratik boyutlarıyla Stoa felsefesinin ahlâk anlayışını kuşatmak ve Erken Dönem’den Geç Dönem’e ahlâk problemlerine cevaplar sunarak okulun bir değişim-dönüşüm geçirip geçirmediğini, eğer geçirdiyse bunun ne ölçüde ve hangi konularda olduğunu ortaya koymaktır. Ahlâk problemlerine Stoa okulunun bütün dönemlerindeki başlıca filozoflar tarafından sunulan cevaplar büyük ölçüde benzer ve paraleldir. Fakat Orta Stoacı filozofların, ahlâkın değişmesi ve ahlâkın kazanılması problemine sundukları cevapları diğer dönem filozoflarından farklı olarak temellendirdikleri görülmektedir. Bununla birlikte, Orta Stoacı filozoflar erdem konusunda ve bilgelik tasviriyle ilgili öğretilerde de bazı değişiklikler yapmışlardır. Geç Dönem filozofları ise daha çok Erken Dönem filozoflarının görüşlerini takip etmiştir. Tezimizin sonuç bölümünde, bu bulgulara dayanarak Stoa felsefesinin ahlâk problemlerine verdiği cevaplar açısından, Erken Dönem’den Geç Dönem’e fikrî bir değişim geçirmediği tespit edilmiştir. Ayrıca Orta Dönem Stoacı filozofların, Erken Dönem’deki görüşlerden farklı olarak ortaya koyduğu görüşleri Geç Dönem Stoacı filozofların takip etmemesi, okulun kalıcı bir fikri dönüşüm yaşamadığını göstermektedir.

One of the most influential schools of the Hellenistic period, the Stoic school was founded in Athens in the 4th century BCE and continued its activities for approximately six centuries. After its activities effectively ceased, the Stoic school continued to exist in the world of thought, influencing figures such as al-Kindi in Islamic thought and Spinoza in Western thought. This study examines the answers provided by Stoic philosophers, from the Early Period to the Late Period to the fundamental problems of ethical philosophy: the change of ethics, its origin, its acquisition, ethical sanction, and the problems of the ethical ideal, and explores their views on the issue of virtue. In the first section, the answers given to these problems reveal the theoretical dimensions of Stoic ethical philosophy, while in the second section, the examination of virtue and wisdom issues reveals the practical dimensions. The aim of this study is to encompass the ethical understanding of Stoic philosophy with both its theoretical and practical dimensions and to determine whether the school underwent any changes or transformations from the Early Period to the Late Period in response to ethical problems, and if so, to what extent and in which areas. The answers provided by philosophers of all periods of the Stoic school to the problems of ethics are consistent. However, it has been determined that Middle Stoic philosophers grounded their answers to the problems of the change of ethics and the acquisition of ethics differently from philosophers of other periods. Additionally, Middle Stoic philosophers made some changes in their teachings regarding virtue and the depiction of wisdom. Late Period philosophers, on the other hand, mostly followed the views of Early Period philosophers. In the conclusion of our thesis, based on these findings, it has been determined that Stoic philosophy did not undergo an intellectual change from the Early Period to the Late Period in terms of its responses to moral problems. Moreover, the fact that the philosophers of the Middle Stoa did not follow the views put forward in the Early Stoa and that the Late Stoa philosophers did not adhere to these views shows that the school did not undergo a lasting intellectual transformation.
Ethical problems and virtue in stoic philosophy from early to late
Keywords: Ahlak; Ahlâk Felsefesi; Ahlâk Problemleri; Early Stoa; Erdem; Erken Stoa; Ethical Problems; Ethics; Felsefe; Geç Stoa Philosophy; Late Stoa; Middle Stoa; Morality; Orta Stoa; Philosophy; Stoa; Stoa Ahlâkı; Stoacılık; Stoic Ethics; Stoicism; Virtue